Dergiler / İSTEM / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 26

ABBÂSÎ HALİFESİ MÛSÂ el-HÂDÎ'NİN HAYATINA VE BABASIYLA KENDİSİNİN ESRARENGİZ ÖLÜMLERİNE DAİR RİVAYETLERE ANALİTİK BİR YAKLAŞIM

An Analytic Approach to the Rumors About the Life of Abbasid Caliph Musa el-Hadi and the Mysterious Death of His Father and Himself

Dergi
İSTEM
Sayfa
17–38
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Devlet işlerine müdahale etmek isteyen annesiyle arası açılan Mûsâ el-Hâdî, onunla girdiği otorite mücadelesinde annesi tarafından cariyelerden birine zehirletilerek veya boğdurularak öldürüldü.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Abbâsîler'in üçüncü halifesi Mehdî'nin azat ederek evlendiği Hayzürân adlı cariyesinden 147/764 yılında Rey şehrinde doğan Mûsâ el-Hâdî, çocukluğundan itibaren halife namzedi olarak yetiştirildi.
📊
Temel Bulgular & Veri:Babası, veliahdı Îsa b.
💡
Sonuç & Katkı:Devlet işlerine müdahale etmek isteyen annesiyle arası açılan Mûsâ el-Hâdî, onunla girdiği otorite mücadelesinde annesi tarafından cariyelerden birine zehirletilerek veya boğdurularak öldürüldü.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Abbâsîler'in üçüncü halifesi Mehdî'nin azat ederek evlendiği Hayzürân adlı cariyesinden 147/764 yılında Rey şehrinde doğan Mûsâ el-Hâdî, çocukluğundan itibaren halife namzedi olarak yetiştirildi. Babası, veliahdı Îsa b. Mûsâ'yı veliahtlıktan azlederek, onun yerine Mûsâ el-Hâdî'yi, ondan sonrası için diğer oğlu Hârûnürreşîd'i veliaht olarak atadı. Mûsâ el-Hâdî, babasının halifeliği döneminde kendisine verilen görevleri titizlikle yerine getirdi. Buna rağmen babası yakınlarının telkinleriyle birinci veliaht olan Mûsâ el-Hâdî'yi, Hârûnürreşîd'den sonraya almaya karar verdi. Bu kararı elçisiyle o sıralarda Cürcân'da savaşmakta olan Mûsâ el-Hâdî'ye bildirdi ve merkeze gelmesini söyledi. Mûsâ el-Hâdî, gelen elçiyi dövdü, merkeze de gitmedi. Mehdî, emrine itaat etmeyen ve Cürcân'da bulunan oğlunun yanına gitmek için yola çıktı, ancak Mâsebazân'da zehirlenerek öldü. Babasından sonra halife olan Mûsâ el-Hâdî, dirayetli bir yönetim sergiledi, içeride isyanları bastırırken, dışarıda da Bizans üzerine fetihler düzenledi. Devlet işlerine müdahale etmek isteyen annesiyle arası açılan Mûsâ el-Hâdî, onunla girdiği otorite mücadelesinde annesi tarafından cariyelerden birine zehirletilerek veya boğdurularak öldürüldü.

Abstract

An Analytic Approach to the Rumors About the Life of Abbasid Caliph Musa el-Hadi and the Mysterious Death of His Father and Himself Musa al-Hadi, born in the year 147 AH/764 AD to al-Mahdi, the third caliph of the Abbasids, by his emancipated concubine Khayzuran in the city of Rey, was brought up as the heir to the caliphate from his childhood. His father removed Isa bin Musa from the heirdom, and named Musa al-Hadi as his heir, and his other son Harun al-Rashid to follow him. Musa al-Hadi meticulously carried out all tasks given to him during his father's reign. However, his father, under the influence of those are close to him, decided to name Musa al-Hadi, the first heir, second in line after Harun al-Rashid. He sent an emissary to Musa al-Hadi, who was fighting in Gorgan at that time, and called him back to the capital. Musa alHadi beat the emissary, and refused to go to the capital. Al-Mahdi set out to join his rebellious son in Gorgan, but was poisoned and died in Masbazan. Musa alHadi, who became caliph after his father, displayed an astute administration; effecting conquests against Byzantium abroad while he was suppressing rebellions internally. Musa al-Hadi began to struggle for power with his mother who wanted to intervene in the state affairs and as a result of this struggle he was poisoned by one of his concubines encouraged by his mother or strangled and died.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜZEL, A. (2022). ABBÂSÎ HALİFESİ MÛSÂ el-HÂDÎ'NİN HAYATINA VE BABASIYLA KENDİSİNİN ESRARENGİZ ÖLÜMLERİNE DAİR RİVAYETLERE ANALİTİK BİR YAKLAŞIM. İSTEM, Cilt: 0 - Sayı: 26, 17–38. https://ajindex.com/articles/555801

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (1)

  1. » AKKUŞ, Murat, "Abbâsî Halifelerinin Ölüm Sebepleri", İSTEM, yıl: 11, sayı: 21, Konya 2013, s.s. 194-227. » APAK, Âdem, Anahatlarıyla İslâm Tarihi -IV-, İstanbul, 2012. » el-ASELÎ, Bessâm, Fennü'l-Harbi'l-İslâmî fi'l-Asri'l-Abbâsî, Beyrut, 1988, c. III. » el-AYNÎ, Bedrüddîn (ö. 855/1451), es-Seyfü'l-Mühenned fî Sîrati'l-Meliki'l-Müenned, (thk. F. Muhammed Şeltût), Kahire 1966-1967. » el-BELÂZÜRÎ, Ebü'l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ (ö. 279/892), Ensâbü'l- Eşrâf, (nşr. Abdülazîz ed-Dûrî), Beyrut, 1978, c. III. » __________ _, Fütûhu'l-Büldân, (nşr. Rıdvân Muhammed Rıdvân), Beyrut, 1983. » BOZKURT, Nahide, "Hâdî-İlelhak", DİA, İstanbul 1997, XV, s. 16-17. » el-CÂHIZ, Ebû Osmân Amr b. Bahr (ö. 255/868), Kitâbü't-Tâc fî Ahlâki'l-Mülûk, (thk. Ahmed Zeki Bâşâ), Kahire, 1914. » el-CEHŞİYÂRÎ, Ebû Abdullah Muhammed b. Abdûs (ö. 331/942), Kitâbü'l-Vüzerâ ve'lKüttâb, (nşr. Mustafa es-Sekkâ - İbrâhim el-Ebyârî - Abdülhâfız Şelebî), Kahire, 1980. » CHEJNE, Anwar G., Succesion To The Rule In Islam With Special Reference To The Early Abbasid Period, Lahor bty. » CHOKR, Melhem, İslâm'ın Hicrî İkinci Asrında Zındıklık ve Zındıklar, (çev. Ayşe Meral), İstanbul, 2002. » DAHLÂN, Seyyid Ahmed b. Zeynî, el-Fütûhâtü'l-İslâmiyye ba'de Mudiyyi'l-Fütûhâti'nNebeviyye, Kahire, 1968, c. I. » ed-DİNEVERÎ, Ahmed b. Dâvûd (ö. 282/895), el-Ahbâru't-Tıvâl, (nşr. Ö. Fârûk el-Habba'), Beyrut, 1995. » ed-DİYÂRBEKRÎ, Hüseyn b. Muhammed (ö. 966/1558), Târîhu'l-Hamîs fî Ahvâli Enfesi Nefîs, Beyrut, 1283, c. II. » EBÛ AVD, Âtıf Şükrî, ez-Zendaka ve'z-Zenâdıka, Amman, bty. » EBÜ'L-FİDÂ, Imâdüddîn İsmâil b. Muhammed b. Ömer (ö. 732/1331), el-Muhtasar fî Ahbâri'l-Beşer, Beyrut bty., c. I-IV (iki cilt hâlinde). » ___________, Takvîmü'l-Büldân, Beyrut, bty. » el-FESEVÎ, Ebû Yûsuf Ya'kûb (ö. 277/890), el-Ma'rifetü ve't-Târîh, (nşr. Halîl el-Mansûr), Beyrut, 1999, c. I. » FİEY, Jean Morris, Ahvâlu'n- Nasârâ fî Hilâfeti Beni'l-Abbâs, Beyrut, 1986. » GÜZEL, Ahmet, Abbâsî Halifesi Mehdî b. Mansûr, Konya, 2012. » HALÎFE b. Hayyât el-Asferî (ö. 240/854), Târîhu Halîfe b. Hayyât (Rivayetü Bakıyy b. Hâlid), (nşr. Süheyl Zekkâr), Beyrut, 1993. » HAMÎD VEHBÎ, Meşâhîru'l-İslâm, İstanbul, 1884, 37. cz. » HASAN İbrâhim Hasan, Târîhu'l-İslâm, Kahire, 1965, c. II. » el-HATÎB, Ebû Bekr b. Ali el-Bağdâdî (ö. 463/1071), Târîhu Bağdad, Beyrut, 1985, c. V, VIII. » HİTTİ, Philip K., History Of The Arabs, New York 1968. » ___________, Siyâsî ve Kültürel İslâm Tarihi, (çev. Salih Tuğ), İstanbul, 1980, c. II. » HODGSON, Marshall G.