Dergiler / İHYA Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 2

Mehmet Şah Fenârî'nin "Enmûzecü'l-Ulûm" Adlı Eserinde Tefsir İlmi

The Science of Tafsir in Anmūdhaj al-‘ulūm by Mehmed Shah al-Fanari

Sayfa
248–284
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca ekolarak Enmûẕecu’l-‘ulûm’un tefsir bölümünü mevcut altı nüsha ışığında tahkik edeceğiz.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede Osmanlı kuruluş dönemi âlimlerinden biri olan Mehmet Şah Fenârî’ye ait Enmûẕecu’l-‘ulûm adlı eserin tefsir bölümünü inceleyeceğiz.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlk kısımda İnsanın halifeliğine dairAllah’ın meleklerle konuşmasının aktarıldığı Bakara suresi 2/30. âyetinin tefsirini inceleyeceğiz. Âyetinparçalara ayrılarak klasik tarzda tefsirinin yapıldığı bu kısımda özellikle insanın halifeliği noktasındameleklerin gözden kaçırdıkları aklî/nutkî kuvvete işaret edeceğiz.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca ekolarak Enmûẕecu’l-‘ulûm’un tefsir bölümünü mevcut altı nüsha ışığında tahkik edeceğiz.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makalede Osmanlı kuruluş dönemi âlimlerinden biri olan Mehmet Şah Fenârî’ye ait Enmûẕecu’l-‘ulûm adlı eserin tefsir bölümünü inceleyeceğiz. Ancak tefsir bölümüne giriş yapmadan önce müellifhakkında kısa bilgi vereceğiz. Devamında söz konusu eserin genel tanıtımını yapacağız. Tefsirbölümünü ise eserde de sunulduğu üzere iki kısımda ele alacağız. İlk kısımda İnsanın halifeliğine dairAllah’ın meleklerle konuşmasının aktarıldığı Bakara suresi 2/30. âyetinin tefsirini inceleyeceğiz. Âyetinparçalara ayrılarak klasik tarzda tefsirinin yapıldığı bu kısımda özellikle insanın halifeliği noktasındameleklerin gözden kaçırdıkları aklî/nutkî kuvvete işaret edeceğiz. İkinci kısımda ise imanın artmayıpeksilmeyeceğini düşünen hanefî söylemin, Kur’ân’da zikredilen âyetlerle nasıl uyumlu olacağını meseleedineceğiz. Makalenin sonunda tefsir kısmını içerik ve metod açısından değerlendireceğiz. Ayrıca ekolarak Enmûẕecu’l-‘ulûm’un tefsir bölümünü mevcut altı nüsha ışığında tahkik edeceğiz.

Abstract

In this article, we will examine the part of tafsir in Anmūdhaj al-‘ulūm by Mehmed Shah al-Fanari who was a scholar of the formation period of the Ottoman State. Before that, we will give some information about the author, and a general description of Anmūdhaj al-‘ulūm. Then we will study the part of tafsir in two sections as presented in the book. In the first place, we will have a look at the interpretations of the verses from the beginning to the verse of al-Baqara 2/30 in which God’s speech to angels about the caliphate of human takes place. In this part in which the verses were interpreted in classical way by dividing into different parts, we will point out the intellectual/nutqi power of human that is the missing point of angels. In the second part we will discuss how the Hanafite opinion that the faith nor increases neither decreases could be suitable with Qur’anic verses. At the end of the article we will evaluate the tafsir part in content and methodology. Also, we will edit the part of tafsir of Anmūdhaj al-‘ulūm based on six manuscripts as appendix.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇİÇEK, M. (2022). Mehmet Şah Fenârî'nin "Enmûzecü'l-Ulûm" Adlı Eserinde Tefsir İlmi. İHYA Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 2, 248–284. https://ajindex.com/articles/544265

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. ALTIKULAÇ, Tayyar. “Secâvendî, Muhammed b. Tayfûr”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 36: 268-269. Ankara: TDV Yayınları, 2009.
  2. BAĞDATLI, İsmail Paşa. Hediyyetü’l-‘ârifîn: Esmâü’l-müellifîn ve âs âru’l-muṣannifîn. Trc. Kilisli Rıfat Bilge. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1951.
  3. BAĞDATLI, İsmail Paşa. Îżâḥu’l-meknûn fi'ẕ-ẕeyl ‘alâ Keşfi’ẓ- ẓunûn ‘an esâmi’l-kütüb ve’l-fünûn. Trc. M. Şerefettin Yaltkaya-Kilisli Rifat Bilge. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1364/1945, 1366/1947. BEYHAKÎ, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali. Şu‘abü’l-Îmân. Nşr. Ebû Hacer Muhammed es-Saîd b. Besyûnî Zağlûl. 9 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1421/2000. BEYZÂVÎ, Nasırüddin Abdullah b. Ömer b. Muhammed eş-Şîrâzî, eş-Şâfiî. Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl. Nşr. Muhammed Abdurrahman el-Mar‘aşlî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’ttürâsi’l- arabî, ts. BİLGE, Mustafa. İlk Osmanlı Medreseleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 1984. BUHÂRÎ, Alâaddîn Abdulazîz b. Ahmed. Keşfü’l-esrâr ‘an Uṣûli Faḫri’l-islâm el-Bezdevî. Nşr. Abdullah Mahmud Ömer. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1418/1997.
  4. ÇİÇEK, Mehmet. “Osmanlı Tefsir Literatüründen Bir Örnek: Mehmet Şah Fenârî’nin Şerhu’l- Manzûme’sinde Tefsir”. Turkish Studies, 7:4 (2012): 1229-1244. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.3851.
  5. DELİÇAY, Tahsin. Mehmed Şah ve te’sisu’l-kavaid harfen bi harfin fi şerhi makasıdı esasi’s-sarf’ı. Doktora tezi, Harran Üniversitesi, 1998.
  6. FAZLIOĞLU, İhsan. “İthâf’tan Enmûzec’e Fetih’ten Önce Osmanlı Ülkesi’nde Matematik İlimler”. Uluslararası Molla Fenârî Sempozyumu (4-6 Aralık 2009 Bursa) -Bildiriler-.Ed. Tevfik Yücedoğru v. dğr. 131-163. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi, 2010.
  7. FAZLIOĞLU, İhsan. “İznik’te Ne Oldu? Osmanlı İlmî Hayatının Teşekkülü ve Dâvûd Kayserî”. Nazariyat İslam Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi 4/1 (2017): 1-68.
  8. FAZLIOĞLU, İhsan. “Osmanlı Felsefe Biliminin Arkaplanı: Semerkand Matematik-Astronomi Okulu”. Dîvân İlmî Araştırmalar 14/1 (2003): 1-66.
  9. GÜNEY, Ahmet Faruk. “Gaza Devrinde Kur’ân’ı Yorumlamak: Fetih Öncesi Osmanlı Müfessirleri ve Tefsir Eserleri”. Dîvân İlmî Araştırmalar 18/1 (2005): 193-244.
  10. HIZLI, Mefâil. “Osmanlı Eğitim-Öğretim Tarihi Konusunda Önemli Bir Kaynak: “Müderrisîn Vezâifi””. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/8 (1999): 97-134.
  11. FAZLIOĞLU, İhsan. Osmanlı Bilim Tarihinin İlk Büyük Siması Molla Fenârî. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi, 2009.
  12. HÜSAMEDDİN, Hüseyin. “Molla Fenârî”. Türk Tarih Encümeni Mecm