Dergiler / Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2020 / Cilt: 0 - Sayı: 24

Türkiye Türkçesinde +CIl / +CUl Eki ve 'Eskicil' Sözü

+CIl / +CUl Derivational Affix and the Word 'Archaic' in Turkey Turkish

Sayfa
57–80
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca arkaik yerine kullanılanterimlerden biri olan eskicil sözünün terim yapma yöntemlerineuygun olmadığı belirtilerek bu terim için arkaik veya eski dilögesi ya da eski unsur ifadeleri önerilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkçede yeni kelimeler yapmanın yollarından biri yapımekleriyle kelimeler türetmektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak bunun dilin kurallarınauygun olarak yapılması gerekir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca arkaik yerine kullanılanterimlerden biri olan eskicil sözünün terim yapma yöntemlerineuygun olmadığı belirtilerek bu terim için arkaik veya eski dilögesi ya da eski unsur ifadeleri önerilmiştir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türkçede yeni kelimeler yapmanın yollarından biri yapımekleriyle kelimeler türetmektir. Ancak bunun dilin kurallarınauygun olarak yapılması gerekir. Ek canlı olmalı, benzer örnekleri bulunmalı, kuruluşu tutarlı, yapısı doğru, anlamı açık olmalıdır. Eski kaynaklarda sınırlı örnekleri bulunan +CIl / +CUlekiyle düşkünlük, alışkınlık, benzerlik kavramı taşıyan kelimeler türetilmiştir. Son zamanlarda ekin asıl işlevine getirildiğiisme bağımlılık, yakınlık, isteklilik, sıralama gibi kavramlaryüklenmiş; sayıca az olsa da yine bu ekle bazı araç, gereç adları,bitki adları, oyun adları, terimler ve somut kelimeler yapılmıştır. Eskicil gibi birkaç örnekte ise bu eke, terim türetme ilkelerine pek de uygun olmadığı hâlde nispet eki işlevi yüklenmiştir.Bu çalışmada ekin kelimeye kattığı kavramlar göz önünde bulundurularak bu ekle türetilen bütün kelimeler gruplandırılmışve sözlük anlamları verilmiştir. Ayrıca arkaik yerine kullanılanterimlerden biri olan eskicil sözünün terim yapma yöntemlerineuygun olmadığı belirtilerek bu terim için arkaik veya eski dilögesi ya da eski unsur ifadeleri önerilmiştir.

Abstract

One of the ways to make new words in Turkish is to derive words with suffixes. However, this must be done in accordance with the rules of the language. The annex must be alive, have similar examples, be consistent in structure, have the right structure, and clear meaning. Words with the concept of indulgence, familiarity and similarity are derived with the suffix + CIl / + CUl, which have limited examples in ancient sources. Recently, concepts such as addiction, closeness, willingness, and sorting were added to the original function of the supplement. Although there are few numbers, some tools, equipment names, plant names, game names, terms and concrete words have been made. In a few examples, such as the word “eskicil”, this suffix has been loaded with a relative suffix function, although it is not very well suited to the term derivation principles. In this study, considering the concepts that the suffix adds to the word, all the words derived with this suffix are grouped and their dictionary meanings are given. In addition, it is stated that the word “eskicil” which is one of the terms used instead of archaic is not suitable for the methods of making terms and archaic or old language or old element expressions are suggested for this term.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KAYASANDIK, A. (2022). Türkiye Türkçesinde +CIl / +CUl Eki ve 'Eskicil' Sözü. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 24, 57–80. https://ajindex.com/articles/538704

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Balcı, T., Balcı, H (2014). Dil oyunları ya da dil mühendisliği: Mustafa Balbay’ın dil kullanımı, 4. Uluslararası Dil, Yazın ve Deyişbilim Sempozyumu 17-19 Haziran 2004
  2. Bildirileri, Çanakkale Banguoğlu, T. (2011). Türkçenin grameri. Ankara: TDK Yayınları: 528 Bilgegil, M. K. (1982). Türkçe dilbilgisi. İstanbul: Dergâh Yayınları Bozel, M. (2008). Türkiye Türkçesindeki türemiş adların aldıkları yapım eklerine göre anlam ve görev özellikleri bu konudaki bilgi ve bulguların ilköğretim 2. kademe Türkçe (dilbilgisi) derslerinde kullanılışı (Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir) Çağbayır, Y. (2007). Ötüken Türkçe sözlük. İstanbul:
  3. Ötüken Neşriyat Deny, J. (1943). Türk dili grameri (Osmanlı lehçesi) (Tercüme, Ali Ulvi Elöve), İstanbul: Maarif Vekaleti Yayınları Derleme sözlüğü (12 Cilt) (1993). Ankara: TDK Yayınları: 211 Edebiyat ve söz sanatı terimleri sözlüğü (1948). İstanbul:
  4. TDK Eker, S. (2003). Çağdaş Türk dili. Ankara:
  5. Grafiker Yayınları Ergin, M. (1982). Türk dil bilgisi. İstanbul:
  6. Boğaziçi Yayınları Ertekinoğlu, S. (2016). Doğu Anadolu ağızlarındaki bazı sözcük ve eklerde eskicil izler. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9/1, s.189-203
  7. Gencan, T. N. (1979). Dilbilgisi. Ankara:
  8. TDK Yayınları Gülensoy, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe sözlerin köken bilgisi sözlüğü. Ankara: TDK Yayınları: 911 Gülsevin, G. (1997). Eski Anadolu Türkçesinde ekler. Ankara: TDK Yayınları: 673 Güncel Türkçe sözlük (2011). Ankara: TDK Yayınları: 549 Güngördü, E. (2002). İsimden fiil türeten +çı-/+çi- eki ve gelişmiş şekilleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 22, Sayı 3, s. 171-182
  9. Gürsoy-Naskali, E. (1997). Türk Dünyası gramer terimleri kılavuzu. Ankara: TDK Yayınları: 667 Güzel, F. (2019). Türkiye Türkçesi ağızlarında yapım ekleri. Ankara: TDK Yayınları: 1305. Hatiboğlu, V. (1974).
  10. Türkçedeki eklerin kökeni. Türk Dili, C 29, S 268 Hünerli, B. (2012). Türkiye Türkçesi ağızlarında “keri (geri)” sözcüğünün eskicil bir kullanımı, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 7/2 Spring 2012, p. 597-604,
  11. Ankara.
  12. İmer, K., Kocaman, A. ve Özsoy, S. (2011). Dilbilim sözlüğü. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi Karaağaç, G. (2013). Dil bilimi terimleri sözlüğü. Ankara:
  13. TDK Yayınları Karaağaç, G. (2016). Türkçenin dil bilgisi. Ankara:
  14. Akçağ Karabulut, F., Kazanlar, E. (2018). Türk dilinin eskicil bir kelimesi alaçuk: yapısal-kökenbilimsel bir analiz. Journal of Turkis