Dergiler / HKM Jeodezi Jeoinformasyon Arazi Yönetimi Dergisi / 2007 / Cilt: 0 - Sayı: 96

Geoit yüksekliğinin ANFIS ile adım adım hesaplanması

Determining geoid height with ANFIS in stepwise fashion

Sayfa
31–38
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca verilerin eğitilmesi ve doğruluğu daha yüksek sonuçların elde edilmesi nedeniyle tercih edilen Uyarlanabilir Yapay Sinir - Bulanık Mantık Çıkarım Sistemi (ANFIS - Adaptive-Network-Based Fuzzy Inference Systems,) anlatılmış ve ANFIS ile geoit yüksekliğinin adım adım nasıl hesaplandığı bir örnek çalışma ile gösterilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:GPS ve GLONASS gibi uydu teknolojilerinin jeodezik uygulamalarda kullanılmaya başlanmasıyla, yükseklik sistemleriyle uğraşan jeodeziciler için yeni bir dönem başlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:GPS ölçüleri ile belirlenen ve elipsoit yüksekliği olarak adlandırılan yükseklikler WGS84 elipsoidine göre tanımlanır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca verilerin eğitilmesi ve doğruluğu daha yüksek sonuçların elde edilmesi nedeniyle tercih edilen Uyarlanabilir Yapay Sinir - Bulanık Mantık Çıkarım Sistemi (ANFIS - Adaptive-Network-Based Fuzzy Inference Systems,) anlatılmış ve ANFIS ile geoit yüksekliğinin adım adım nasıl hesaplandığı bir örnek çalışma ile gösterilmiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

GPS ve GLONASS gibi uydu teknolojilerinin jeodezik uygulamalarda kullanılmaya başlanmasıyla, yükseklik sistemleriyle uğraşan jeodeziciler için yeni bir dönem başlamıştır. GPS ölçüleri ile belirlenen ve elipsoit yüksekliği olarak adlandırılan yükseklikler WGS84 elipsoidine göre tanımlanır. Oysa çoğu mühendislik çalışmalarında ortometrik yükseklik olarak isimlendirilen ve geoide göre belirlenen yükseklikler kullanılmaktadır. GPS ile elipsoit yüksekliklerinin, ortometrik yüksekliklere göre daha kısa zamanda ve daha ucuz elde edilmesi, lokal geoit yüksekliğinin yeterli doğrulukta belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Geoit yüksekliği, iki yükseklik arasındaki farktır. Eğer geoit yüksekliği yeterli doğrulukta elde edilebiliyorsa, elipsoit yüksekliklerinden ortometrik yüksekliklerin kolayca elde edilebileceği bilinmektedir. Geoit yüksekliği mevcut verilere göre farklı yöntemlerle belirlenmektedir. Günümüzde, yapay sinir ağları ve bulanık mantık gibi esnek hesaplama yöntemleri ile modellenerek belirlenmesi çalışmaları büyük ölçüde hız kazanmıştır. Bu çalışmada bulanık mantık ve modellemenin ne olduğu, genel bir bulanık sistemin öğeleri açıklanmıştır. Ayrıca verilerin eğitilmesi ve doğruluğu daha yüksek sonuçların elde edilmesi nedeniyle tercih edilen Uyarlanabilir Yapay Sinir - Bulanık Mantık Çıkarım Sistemi (ANFIS - Adaptive-Network-Based Fuzzy Inference Systems,) anlatılmış ve ANFIS ile geoit yüksekliğinin adım adım nasıl hesaplandığı bir örnek çalışma ile gösterilmiştir.

Abstract

With the advent of satellite-based techniques such as GPS and GLONASS in geodetic applications, a new era has begun for geodesists dealing with height systems. Ellipsoidal height obtained from GPS is determined with respect to World Geodetic Datum 84 (WGS84) ellipsoid. However, so-called orthometric height measured from the geoid is still used in many engineering projects. The fact that ellipsoidal height can be determined cheaper and quicker with GPS than orthometric height with conventional leveling makes it necessary to determine local geoid height precisely. Geoid height is the difference between two heights values. It is well known that if geoid height is obtained precisely, orthometric height can be obtained easily from ellipsoidal height using various methods, subjected to available data. Recent studies on flexible computation approaches such as neural networks and Fuzzy logic has gained a considerable impetus in modeling geoid height. In this study, it is explained what Fuzzy logic and Fuzzy modeling are and what components a common Fuzzy model has. Furthermore, Adaptive-Network-Based Fuzzy Inference Systems (ANFIS) are detailed since it is preferred in training data and obtaining more precise results, and also a case study is given to demonstrate how ANFIS progresses to compute geoid height in a stepwise fashion.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILMAZ, M., ARSLAN, E. (2022). Geoit yüksekliğinin ANFIS ile adım adım hesaplanması. HKM Jeodezi Jeoinformasyon Arazi Yönetimi Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 96, 31–38. https://ajindex.com/articles/538101

Kaynakça (9)

  1. AKYILMAZ O.: Esnek Hesaplama Yöntemlerinin Jeodezide Uygulamaları, Doktora tezi, İ.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2005
  2. AKYILMAZ O., AYAN T. ve ÖZLÜDEMİR T.: Geoid surface approximation by using Adaptive Network Based Fuzzy Inference Systems, Allgemeine Vermessungnachricten-AVN 8-9,22-27,
  3. Wichmann, Hüthig HINES J.W.: MATLAB supplement to Fuzzy and neural approaches in engineering, John Wiley & Sons Inc, ISBN:0471192473 New York, 1997 ŞEN Z.: Bulanık mantık ve modelleme ilkeleri, Bilge Yayıncılık, ISBN:975- 8509-23-3 Istanbul, 2001
  4. AYAN T., AKSOY A., ÇELİK R.N., DENİZ R., ARSLAN E., ÖZŞAMLI C, DENLİ H.,EROL S., ÖZÖNER B.: İstanbul GPS Nirengi Ağı (İGNA) Teknik Rapor, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Jeodezi Anabilim Dalı, İstanbul, Kasım, 1999 JYH- SHING R. J.: ANFIS: adaptive - network based fuzzy inference system, IEEE Transactions on systems, man, and sybernetic, 23, No:3, s. 665-685, 1993
  5. FEATHERSTONE W.E., DENTITH M.C. KIRBY J.F.: Strategies for accurate determination of orthometric heights from GPS, Survey Review, 34,267,278-296, 1998 GILLILAND J. R. ve JAKSA D. S.: GPS - A tool for orthometric height determinations, Survey Review, 32, 251, 265-272, 1994
  6. KOTSAKIS C, SIDERIS M.G.: On the adjustment of combined GPS/levelling/geoid networks. J Geod, 73, 412-421, 1999
  7. SEAGER J., COLLIER P, KIRBY J., Modelling geoid undulations with an artficial neural network, IEEE, International Joint Conference on Volume 5,10-16 July, s:3332 - 3335, ISBN: 0-7803-5529-6
  8. Washington, DC, USA 1999 YILMAZ M. ve ARSLAN E.: Nokta yoğunluğunun geoit hesabına etkisi, 10. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik kurultayı, 28 Mart- 1 Nisan 2005,
  9. ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, HKM Ankara. 2005 YILMAZ M.: İstanbul Metropolitan Alanında Geoit Araştırması, Doktora tezi, İ.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2005 Mathworks Web P.: http://www.mathworks.com/access/helpdesk/ help/toolbox/fuzzy/, 25 Nisan 2006 Xzhang Web P.: http://www.cems.uwe.ac.uk/~xzhang/PDF/MSc/ Fuzzy%20Logic.pdf, 02 Mayıs 2006