Dergiler / Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 3 - Sayı: 3

Mâliye Ahkâm Defterlerinin Osmanlı Donanması ve Deniz Ticareti Açısından Önemi (XVI. Yüzyıl)

The Importance of Maliye Ahkam Registers for the Ottoman Navy and Sea Trade (16th Century)

Sayfa
43–77
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale çalışmasıyla, özellikle Kanuni Sultan Süleyman dönemi Osmanlı donanması ile deniz ticaret tarihimiz için önemli bir kaynak olarak görülen Mâliye Ahkâm Defterlerine gerekli ilginin çekilmesi ve ilgili araştırmacılarının istifadesine sunulması hedeflenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı tarih kaynakları arasında önemli bir yere sahip olan ve ilk örnekleri XVI. yüzyılın başlarına kadar giden Mâliye Ahkâm Defterleri, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde mevcut defter tasnifleri içerisinde yapılan uzun araştırmalar sonucunda tespit edilebilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Mâliye Ahkâm Defterlerindeki belgeler Anadolu ve Rumeli bölgesine ait olup genellikle mâliye ile ilgili hüküm suretlerinden oluştuğu görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale çalışmasıyla, özellikle Kanuni Sultan Süleyman dönemi Osmanlı donanması ile deniz ticaret tarihimiz için önemli bir kaynak olarak görülen Mâliye Ahkâm Defterlerine gerekli ilginin çekilmesi ve ilgili araştırmacılarının istifadesine sunulması hedeflenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı tarih kaynakları arasında önemli bir yere sahip olan ve ilk örnekleri XVI. yüzyılın başlarına kadar giden Mâliye Ahkâm Defterleri, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde mevcut defter tasnifleri içerisinde yapılan uzun araştırmalar sonucunda tespit edilebilmiştir. Mâliye Ahkâm Defterlerindeki belgeler Anadolu ve Rumeli bölgesine ait olup genellikle mâliye ile ilgili hüküm suretlerinden oluştuğu görülmektedir. Kayıtlar içerisinde başta Osmanlı donanma- sına dair alınan kararlar, donanmanın ihtiyaçları, donanma için toplanan vergiler olmak üzere Osmanlı memâliki dâhilinde bulunan denizlerde ticari faaliyet gös- teren gemiler, tersaneler, gemilerin yükleri, sahipleri, deniz kazaları, deniz ticare- tine dair vergiler, ticaret yapılan devletler ve gemi nakliyeciliği hakkında oldukça önemli bilgiler yer almaktadır. Bu makale çalışmasıyla, özellikle Kanuni Sultan Süleyman dönemi Osmanlı donanması ile deniz ticaret tarihimiz için önemli bir kaynak olarak görülen Mâliye Ahkâm Defterlerine gerekli ilginin çekilmesi ve ilgili araştırmacılarının istifadesine sunulması hedeflenmiştir.

Abstract

Mâliye Ahkâm Registers, which have an important place among Ottoman historical sources and the first examples of which date back to the beginning of the 16th century, have been identified as a result of long researches in the existing notebook classifications in the Directorate of State Archives Ottoman Archives. The documents in the Mâliye Ahkâm Registers belong to the Anatolian and Rumelian regions and are generally seen to consist of copies of provisions related to finance. In the records, especially the decisions taken regarding the Ottoman navy, the needs of the navy, the taxes collected for the navy, the ships operating in the seas within the Ottoman Memâlik, the shipyards, the cargoes of the ships, their owners, maritime accidents, taxes on maritime trade, the states of commerce and ship transportation. With this article, it is aimed to draw the necessary attention to the Financial Court Books, which are seen as an important source for the history of the Ottoman navy and maritime trade, especially during the reign of Suleiman the Magnificent, and to present them to the benefit of the relevant.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜNALAN, R. (2022). Mâliye Ahkâm Defterlerinin Osmanlı Donanması ve Deniz Ticareti Açısından Önemi (XVI. Yüzyıl). Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 3, 43–77. https://ajindex.com/articles/536199

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Arşiv Kaynakları421 A. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Bâb-ı Âsafî, Şikayet Kalemi Defterleri, (A.DVN.ŞKT.d) Bâb-ı Defteri, Devâir-i Evâmir-i Mâliye Tasnifi (D.EVM.d) Bâb-ı Defteri, Devâir-i Başmuhasebe Tasnifi (D. BŞM.d) İbnü’l-Emîn Dâhiliye (İE. DH.) Kamil Kepeci Tasnifi Defterleri ( KK.d.) Mâliyeden Müdevver Defterler Tasnifi (MAD.d) Mühimme Defterleri Tasnifi (A.DVNS.MHM.d./MD kullanımı tercih edilmiştir
  2. Kitap ve Makaleler Akgündüz, Ahmet: Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri, II. Bayezid Devri Kanunnameleri, İs- tanbul: Fey Vakfı, 1990. Aydın, Bilgin – Günalan, Rıfat: XV-XVI. Yüzyıllarda Osmanlı Mâliyesi ve Defter Sistemi, İstanbul: Ye- ditepe Yayınevi, 2008. Bostan, İdris: “Kuyûd-ı Mühimmât Defterlerinin Osmanlı Teşkilat Tarihi Bakımından Önemi, Osmanlı Türk-Diplomatiği Semineri (30-31 Mayıs 1994, İstanbul) İstanbul: Edebiyat Fakültesi Ba- sımevi, 1995. Emecen, Feridun - Şahin, İlhan: II. Bayezid Dönemine Ait Bir Ahkâm Defteri, İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yay., 1994. Günalan, Rıfat: Osmanlı İmparatorluğunda Defterdarlık Teşkilatı ve Bürokrasisi, İstanbul: Kayıhan, 2009. Sahillioğlu, Halil: “Ahkâm Defteri”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), C. I, 1998, s
  3. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı: Osmanlı Devletinin Merkez ve Bahriye Teşkilatı, Ankara, Türk Tarih Kuru- mu, 1984.