Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2009 / Cilt: 0 - Sayı: 10

Kapalı avlulu bir medrese: Uluborlu Gargılı Lala /Taş Medresesi

An indoor courtyard madrasah: Uluborlu Gargılı Lala/ the Taş Madrasah

Sayfa
121–140
Yayın Tarihi
2022-10-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kaynaklar ve mimari özelliklerinden hareketle yapının 14 -15. yüzyıllarda inşa edilmiş olabileceği düşünülmektedir Bugün büyük ölçüde yıkılmış olan medrese plan özellikleri açısından özgün bir örnektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Medrese İsparta ili, Uluborlu ilçesi eski yerleşim biriminde /Eski Uluborlu, sur dışındaki Emrem Mahallesi'nde yer alır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yapı, özellikle dikdörtgen planlı ve kubbeyle örtülü kapalı avlu tasarımıyla farklı bir uygulama yansıtır.
💡
Sonuç & Katkı:Kaynaklar ve mimari özelliklerinden hareketle yapının 14 -15. yüzyıllarda inşa edilmiş olabileceği düşünülmektedir Bugün büyük ölçüde yıkılmış olan medrese plan özellikleri açısından özgün bir örnektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Medrese İsparta ili, Uluborlu ilçesi eski yerleşim biriminde /Eski Uluborlu, sur dışındaki Emrem Mahallesi'nde yer alır. Eski çağlarda bir Pisidya şehri olan Uluborlu/ Apollonia Roma, Bizans, Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerinde önemli bir merkezdir. Hamidoğulları Beyliği'nin ilk başkenti olan Uluborlu'da çok sayıda askerî, dinî ve sosyal işlevli yapı bulunmaktadır. İncelediğimiz Gargılı Lala/Taş Medrese kapalı avlulu, iki eyvanlı ve tek katlı plan semasıyla yerleşimdeki günümüze ulaşan tek medrese örneğidir. Yapı, özellikle dikdörtgen planlı ve kubbeyle örtülü kapalı avlu tasarımıyla farklı bir uygulama yansıtır. Medrese, öğrenci odalarının kubbe ile örtülmesi açısından da Osmanlı dönemi örnekleriyle kesişir. Kitabesi ve vakfiyesi bulunmayan medresenin tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Kaynaklar ve mimari özelliklerinden hareketle yapının 14 -15. yüzyıllarda inşa edilmiş olabileceği düşünülmektedir Bugün büyük ölçüde yıkılmış olan medrese plan özellikleri açısından özgün bir örnektir.

Abstract

Medrese is located in the old residential area/Old Uluborlu in Emrem Neighborhood ouside the city wall in Uluborlu County in İsparta. In the old ages Uluborlu/Apollonia, a Pisidia city, was an important centre in Roman, Byzantine, Seljuck, Emirates and Ottoman periods. Many military, religous, and social buildings are in Uluborlu that was the capital city of Hamidoğulları Emirate. It is the only medrese sample standing today, with its Gargılı Lala/Taş Medrese enclosed court, two eyvan and single floor plan type. The building reflects a different architectural work especially with its rectengular plan and its enclosed court design covered with dome. Medrese overlaps with the Ottoman samples, with regard to the fact that medrese student rooms were covered with dome. The building date of the medrese that has no inscription and vakfiye is not known. Relying on its resources and its architectural characteristics, it is considered that it must have been built in 14th or 15th century. Medrese that is a total wreck today, is an authentic sample regarding to the features of its plan.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ŞAMAN, N. D. (2022). Kapalı avlulu bir medrese: Uluborlu Gargılı Lala /Taş Medresesi. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 10, 121–140. https://ajindex.com/articles/533777

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (34)

  1. ACUN, Hakkı, (1985). "Manisa İshak Çelebi Külliyesi", Vakıflar Dergisi, XIX: 127-146.
  2. AKIN, Günkut, (1990).
  3. Asya Merkezi Mekan Geleneği, Ankara:
  4. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  5. ARIKAN, Zeki, (1988).
  6. XV-XVI. Yüzyıllarda Hamit Sancağı, İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  7. ASLANAPA, Oktay, (1984a).
  8. Türk Sanatı I-II, İstanbul:
  9. Kervan Yayınları.
  10. ASLANAPA, Oktay, (1984b).
  11. Türk Sanatı, İstanbul:
  12. Remzi Kitabevi.
  13. AYVERDİ, Ekrem Hakkı, (1966). Osmanlı Mimarisinin İlk Devri Ertuğrul, Osman, Orhan Gaziler Hüdavendigâr ve Yıldırım Bâyezîd 630-805 (1230-1402) I, İstanbul:
  14. Baha Matbaası. AYVERDİ, Ekrem Hakkı, (1972). Osmanlı Mimarisinde Çelebi ve II. Sultan Murad devri 806 -855 (1403-1451)
  15. II, İstanbul:
  16. Baha Matbaası. BAKIRER, Ömür, (1981). Selçuklu Öncesi ve Selçuklu Dönemi Anadolu Mimarisinde Tuğla Kullanımı, I-II, Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Yayınları.
  17. BAYKARA, Tuncer, (1988). Anadolu'nun Tarihî Coğrafyasına Giriş I Anadolu'nun İdari Taksimatı, Ankara: Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
  18. CANTAY, Gönül, (2006). "Medreseler", Anadolu Selçukluları ve Beylikler Dönemi Uygarlığı 2, (Ed. Ali Uzay Peker-Kenan Bilici), Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları: 337-350.
  19. CEZAR, Mustafa, (1977). Anadolu Öncesi Türklerde Şehir ve Mimarlık, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  20. DEMİRALP, Yekta, (1999). Erken Dönem Osmanlı Medreseleri (1300-1500), Ankara:
  21. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  22. DEMİRDAL, Said, (1968).
  23. Bütünüyle Uluborlu, İstanbul:
  24. Acar Matbaası. DEMİRİZ, Yıldız, (1970-71). "Atabey'deki Ertokuş Medresesi'nde Bizans Devrine Ait Devşirme Malzeme", Sanat Tarihi Yıllığı, 4: 87-100.
  25. ETTİNGHAUSEN, R.-OLEG Grabar, (1987). The Art and Architecture of Islam. 650-1250,
  26. New York. Penguin Books. HALİL, Edhem, (1926). Garbi Anadolu'da Selçukilerin Varisleri Tavâif-i Mülûk, İstanbul:
  27. Matbaai-i Amire. İBN Bibi. (1996), El Evamirü'l-Ala'iye Fi'l-Umuri'l-Ala'iye (Selçuk Name) I, (Haz: Mürsel Öztürk), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  28. KARABİBEROĞLU, Ümran, (1997).
  29. Kastamonu İsmail Bey Külliyesi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. KUBAN, Doğan, (2002). "Danişmend Bölgesinde İlk Kapalı Medreseler", Selçuklu Çağında Anadolu Sanatı, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları: 164-175.
  30. KUBAN, Doğan, (2007).
  31. Osmanlı Mimarisi, İstanbul:
  32. Yem Yayın. KURAN, Abdullah, (1968). "Tokat ve Niksar'da Yağı-Basan Medreseleri", Vakıflar Dergisi, 7: 39-43.
  33. KURAN, Abdullah, (1969a).
  34. Anadolu Medreseleri I, Ankara: O