Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2011 / Cilt: 0 - Sayı: 14

Mimariye yansıyan imgeler: önemli bir siyasi kimlik ve sanatsal kişilik olarak I. Mehmed (1413–1421) ve eserleri

Images reflected in architecture: as an important political personality and artistic identity Mehmed I (1413-1421) and his works

Sayfa
149–172
Yayın Tarihi
2022-10-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Mehmed‟in kitabelerinde, kendini tanımlarken kullandığı saltanata ve kuruculuğa yönelik unvanlar, zaman zaman mimariden de okuyabildiğimiz gibi sultanın kendisini nasıl görmek istediğini ortaya koyan önemli verilerdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çalışmamızda banilerin saltanat ideolojileri ile sultani ve maddi güçlerini şehir ölçeğinde inşa ettirdikleri yapılarla ortaya koymalarından yola çıkarak I.
📊
Temel Bulgular & Veri:Mehmed (1413–1421) döneminin siyasi yapılanması ve politik ilişkilerinin mimari eserler üzerindeki yansımaları tartışılmaya çalışılacaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Mehmed‟in kitabelerinde, kendini tanımlarken kullandığı saltanata ve kuruculuğa yönelik unvanlar, zaman zaman mimariden de okuyabildiğimiz gibi sultanın kendisini nasıl görmek istediğini ortaya koyan önemli verilerdir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Çalışmamızda banilerin saltanat ideolojileri ile sultani ve maddi güçlerini şehir ölçeğinde inşa ettirdikleri yapılarla ortaya koymalarından yola çıkarak I. Mehmed (1413–1421) döneminin siyasi yapılanması ve politik ilişkilerinin mimari eserler üzerindeki yansımaları tartışılmaya çalışılacaktır. I. Bayezid‟in (1389-1402) ikinci veya üçüncü oğlu olan I. Mehmed, kardeşleri Emir Süleyman, İsa ve Musa Çelebi ile girdiği taht mücadelesinin ardından 1413 yılında Osmanlı Beyliği‟nin başına geçer. 11 yıl süresince karışıklık yaşayan Osmanlı Beyliği‟ni yeniden toparlayan I. Mehmed‟in siyasi kişiliği ile bağlantılı olarak kendisine yüklemiş olduğu anlamı da ortaya koyan bu özel durum, I. Mehmed‟in banisi olduğu mimari eserlerinde de kendisini gösterir. Sultan‟ın başkent Bursa‟daki zaviyesinin kitabesinde yapısı için “…kudret kuyumcusunun kudret eseri…” şeklinde açık açık söylendiği gibi, sultanın farklı özellikleri ile anlam kazanan tüm yapıları, birer “kudret eseri” olarak beyliğin önemli kentlerine atılan imzalar olarak düşünülmelidir. Mimari eserler ile birlikte saltanat ideolojisi ve sultani gücün okunabilirliğini sağlayan en önemli veriler, baninin emri ya da bilgisi dâhilinde yazılan eserleri üzerindeki kitabelerdir. Sultan ve bani olarak I. Mehmed‟in kitabelerinde, kendini tanımlarken kullandığı saltanata ve kuruculuğa yönelik unvanlar, zaman zaman mimariden de okuyabildiğimiz gibi sultanın kendisini nasıl görmek istediğini ortaya koyan önemli verilerdir.

Abstract

In this study, starting from the reveal of the reign ideologies of the patron‟s along with their administrative and financial powers on the buildings in a city, in Mehmed I (1413-1421) period, the reflections of the political structure and political relations on the architectural works will be discussed. Mehmet I is the second or third son of Bayezid I., he fought for throne with his brothers Emir Süleyman, İsa and Musa Çelebi and ascended the throne in 1413. After 11 years of confusion and disorder, he restored the order again in the Ottoman Seignor. This particular situation that Mehmed I imposed on himself in connection with his political personality has reflections on the architectural works in the city. As clearly told in the inscription of his lodge in the capital city Bursa, “...might work of power jeweller...”, of all the buildings that made sense for the different characteristics of the Sultan should be thought as “might works” reflecting his signature in important cities. Along with the arcitectural works, the most important data help to reveal the reign ideology and power of the bani that are the inscriptions written on the buildings within the knowledge or the order of him. As a sultan and bani, in the inscriptions of Mehmed I, the titles he used to describe himself as a founder, and his reign are the important datas of how he wants to see himself.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜNDÜZ, S. (2022). Mimariye yansıyan imgeler: önemli bir siyasi kimlik ve sanatsal kişilik olarak I. Mehmed (1413–1421) ve eserleri. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 14, 149–172. https://ajindex.com/articles/533709

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Abdülkahir. (1949).
  2. Müntehab, Çelebi Sultan Mehmed’e İthaf olunan Türkçe Tıb Kitabı (M. M. Koman, Çev.). İstanbul: Kemal Matbaası. Aksaraylı Kerimüddin Mahmud. (1943). Selçuki Devletleri Tarihi (M. N. Gençosman, Çev.). Ankara.
  3. Anonim. (1952). Anadolu Selçuklu Devleti Tarihi (Feridun Nafiz Uzluk, Çev.). Ankara.
  4. Aşıkpaşazade. (1992). Osmanlı Tarihi. N. Atsız (Haz.), İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Devlet Kitapları. Ayverdi, E. H. (1989). Osmanlı Mi’marisinde Çelebi ve II. Sultan Murad Devri 806–855 (1403–1451).
  5. II, İstanbul:
  6. Fetih Cemiyeti Yayınları.
  7. Ayverdi, E. H. (1956). Dimetoka‟da Çelebi Sultan Mehmed Camii. Vakıflar Dergisi, III, 13–16.
  8. Bağcı, S. (1994). Erken Osmanlı Sanatında Amasya. Tarih Çevresi, 8, 22–26.
  9. Bayram, S. ve A. H. Karabacak (1981). Sahib Ata Fahrü‟d-din Ali‟nin Konya, İmaret ve Sivas Gökmedrese Vakfiyeleri. Vakıflar Dergisi, XIII, 31–61.
  10. Bayram, M. (2001). Anadolu Selçuklularında Devlet Yapısının Şekillenmesi. Cogito, 29, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 61–73.
  11. Chevalier J. ve A. Gheerbrant (1996). Dictionary of Symbol ( J. Buchanan (Çev.). London: Penguin Books. Cirlot, J.E. (1971). Dictionary of Symbols. London: Routledge. Çetintaş, S. (1958). Yeşil Camii ve Benzerleri Camii Değildir. İstanbul:
  12. Maarif Basımevi. Durukan, A. (2001). Anadolu Selçuklu Dönemi Kaynakları Çerçevesinde Baniler. Sanat Tarihi Defterleri 5, 43–132.
  13. Durukan, A. (2002). Kaynaklar Işığında Osmanlı Beyliği‟nde Sanat Ortamı. XIII Türk Tarih Kongresi, Cilt 3 içinde (II. Kısım, ss. 1103–1159).
  14. Eliade, M. (1992). İmgeler Simgeler (M. Ali Kılıçbay, Çev.). Ankara:
  15. Gece Yayınları.
  16. Evliya Çelebi (1999).
  17. Evliya Çelebi Seyahatnamesi, Topkapı Sarayı Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyonu-Dizini. Z. Kurşun, S.A. Kahraman, Y. Dağlı (Haz.), 2-3. İstanbul:
  18. Yapı Kredi Yayınları.
  19. Gündüz, S. (2009). Tarihi Kaynaklarda Selçuklu-Osmanlı Bağlantısı. Uludağ Üniversitesi,Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(17), Yıl: 10/2: 199-216.
  20. Hoca Sadettin Efendi (1999). Tacü’t Tevarih (İ. Parmaksızoğlu, Çev.). I, Eskişehir: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  21. İnalcık, H. (2003) Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600) (R. Sezer, Çev.). İstanbul:
  22. Yapı Kredi Yayınları.
  23. İnalcık, H. (2003).
  24. Mehmed I. İslam Ansiklopedisi, İstanbul: Türk Diyanet Vakfı, 391–394
  25. Kafadar, C. (1996).
  26. Between Two Worlds, The Construction of the Ottoman State. Berkeley- Los Angeles: University of California Press.
  27. Karamağaralı, B. (1971). Edirne Eski Camii‟nin Kitabeleri ve Mimarimizdeki Yeri. Vakıflar Dergisi, IX: 331