Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2013 / Cilt: 2 - Sayı: 19

XX. YÜZYILIN BAŞLARINDA GÜNEY KAFKASYA’DA ERMENİ İSYAN VE TEDHİŞ HAREKETLERİ

Armenian Rebellions and Terrorist Movements in the Beginning of XX. Century in the Southern Caucasia

Sayfa
187–206
Yayın Tarihi
2022-10-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Büyük çoğunluğu Rusça ve Azerbaycan Türkçesiyle olan belgeler, Ermeni ve Rus örgütlerinin sadece Osmanlı topraklarındaki özellikle Doğu Anadolu Türklerine değil, aynı zamanda Kafkaslar'daki Türklere ve diğer halklara da işkence ve soykırım uyguladıklarını göstermektedir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:XX. yüzyılın başlarında Kafkas toplumlarının tarihî seyrini belirleyen temel kavram milliyetçiliktir. 1901-1920. yıllarda Kafkasya'nın genelinde meydana gelen etnik çatışmalar tarihte 'Ermeni-Müslüman savaşı' adını almıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Merkez Bakü ve Gence olmakla, Güney Kafkasya'da Türk nüfus aleyhinde gelişme gösteren etnik baskılar Azerbaycan Türklerinin milletleşme anlayışına etkide bulunan en önemli unsur olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Büyük çoğunluğu Rusça ve Azerbaycan Türkçesiyle olan belgeler, Ermeni ve Rus örgütlerinin sadece Osmanlı topraklarındaki özellikle Doğu Anadolu Türklerine değil, aynı zamanda Kafkaslar'daki Türklere ve diğer halklara da işkence ve soykırım uyguladıklarını göstermektedir
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

XX. yüzyılın başlarında Kafkas toplumlarının tarihî seyrini belirleyen temel kavram milliyetçiliktir. 1901-1920. yıllarda Kafkasya'nın genelinde meydana gelen etnik çatışmalar tarihte 'Ermeni-Müslüman savaşı' adını almıştır. Merkez Bakü ve Gence olmakla, Güney Kafkasya'da Türk nüfus aleyhinde gelişme gösteren etnik baskılar Azerbaycan Türklerinin milletleşme anlayışına etkide bulunan en önemli unsur olmuştur. Taşnaksütyun'un örgütlü hareketine karşı dağınık bir hâlde mücadele etmeye çalışan Müslüman aydınlar, özellikle Rus-Ermeni iş birliğinin tehdidine karşı 1905 sonbaharında Gence'de 'Difâî' adlı teşkilatı kurarak aralarında birlik oluşturmayı başarmışlardı. İşte bu dönemden sonra Azerbaycan Türkleri, RusBolşevik, Ermeni-Taşnak güçleriyle mücadele etmek zorunda kalmıştır. Bolşevik, Taşnak, Andranik ve Amazasp güçlerinin faaliyetlerine Ruslar başta olmak üzere dış güçlerin destek olduğunu gösteren çok sayıda arşiv belgesi mevcuttur. Büyük çoğunluğu Rusça ve Azerbaycan Türkçesiyle olan belgeler, Ermeni ve Rus örgütlerinin sadece Osmanlı topraklarındaki özellikle Doğu Anadolu Türklerine değil, aynı zamanda Kafkaslar'daki Türklere ve diğer halklara da işkence ve soykırım uyguladıklarını göstermektedir

Abstract

In the begining of 20th century, the basic concept which determined the course of history of Caucasian societies was the nationalism. The ethnic conflicts that occured in throughout the Caucasus were called as “the ArmenianMuslim war” in 1901–1920 years. The ethnical suppresses which showed up against the Turkish population in the all South Caucasus particularly in the capital Baku and Ganja, were the most important factor that had an impact on the Azerbaijani Turks’ nationalistic approach. Muslim intelligentsia who was amorphously struggling against Dashnaktsutyun organized movement, succeeded between each other, particularly in align against the threat of Russian-Armenian collaboration, establishing the organization which named “Difai” in Ganja in the autumn of 1905. Here, after this period Azerbaijani Turks, was obliged to struggle struggle with the Russian-Bolshevik and the Armenian-Dashnak forces. There are wide range of archival documents that manifest the external forces particularly Russians supported Bolshevik, Dashnak, Andranik and Amazasp forces’ activities are existing. The documents that its vast majority are in russian and in Azerbaijani Turkic, show that ∗ Bu makale Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri kapsamındaki 2006- TDAE–001 numaralı proje desteğiyle hazırlanmıştır.Armenian and Russian organizations were implementing the torture and genocide not only to the Turks especially in eastern Anatolian Turks who were in the territory of Ottoman Empire, bu

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MUSTAFAYEV, B. (2022). XX. YÜZYILIN BAŞLARINDA GÜNEY KAFKASYA’DA ERMENİ İSYAN VE TEDHİŞ HAREKETLERİ. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 19, 187–206. https://ajindex.com/articles/533668

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Ahmedov, T. (1993). Ermeni Milliyetçi Partiyaları ve Onların Qafqazyada Aldatıcı Siyaseti. Elturan Jurnalı içinde (No: 1-2, s. 24). Bakı: Elmler Akademiyası Yayınları.
  2. Banoğlu, A. N. (1976). Ermenilerin Ermeniye Zulmü. Ankara.
  3. Birgen, M. (2005). Ermenilerin İsyanı (Eski Tanin Gazetesi Başyazarı–1936). TürkErmeni İlişkileri Araştırma Grubu, Son Posta, Birinci Kanun–1936, No: 2253. İzmir:
  4. E.Ü Yayınları.
  5. Ceferov, F. (2009).
  6. Ermeni Vehşiliyi. Bakı. Çırakzade, V. (1992).
  7. İstiqlal Yollarında. Bakı. Gaıllard, G. (2003). Türk-Ermeni Sorunu (Les Turcs-I’Evrope). İzmir.
  8. Hayit, B. M. (1995). Türkistan Devletlerinin Millî Mücadele Tarihi. Ankara.
  9. Kaçaznuni, O. (2007). Taşnak Partisinin Yapacağı Bir Şey Yok (1923 Parti Konferansına Rapor). İstanbul:
  10. Kaynak Yayınları.
  11. Kurat, A. N. (1970).
  12. Türkiye ve Rusya. Ankara.
  13. Köçerli, T. (1972). Tarixi Saxtalaştıranlar Eleyhine. Bakı. Memmedov, S. (2001). Tarihte Ermeni Terörü, 1. Dünya Muharebesi Yıllarında. Uluslar arası Türk-Ermeni İlişkileri Sempozyumu Bildirileri 24-25 Mayıs içinde (ss. 225-226).
  14. İstanbul İÜ Rektörlüğü. Memmedzade, M. B. (1991). Millî Azerbaycan Harekâtı, No: 40. Ankara: Azerbaycan Kültür Derneği Yayınları.
  15. Mustafayev, B. (2006). Ege Üniversitesi, 2006-TDAE–001 Numaralı Proje (Ermenilerin Kuzey Azerbaycan’daki Faaliyetleri-Arşiv Araştırması). İzmir.
  16. Mustafayev, B. (2009). Ermenilerin Kuzey Azerbaycan’daki Faaliyetleri (1905–1920).
  17. Basılmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü. Mustafayev, B. (2010). Arşiv Belgeleri Işığında Kuba’da Ermeni Zulmü (1905–1920). Karadeniz Araştırmaları Dergisi, 26, 110. Mustafayev, B. (2012). Kafkaslarda Müslüman-Türk Soykırımı–1905–1920. Ege Üniversitesi Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 12(1), 533-534.
  18. Nerimanov, N. (1989). Biz Kafkasya’ya Hangi Şiarla Geldik. Bakı. Qasımov, M. (2000). Birinci Dünya Muharebesi İllerinde Böyük Dövletlerin Azerbaycan Siyaseti (1914–1918), Cilt. 1. Bakı. Resulzade, M. E. (1918). Azerbaycan Cumhuriyeti Keyfiyeti Teşekkülü. Bakı. Resulzade, M. E. (1991). Kafkasya Türkleri. Azerbaycan Dergisi, 1, 154-155.
  19. Okur, M. (2010). Kafkasya’dan Karadeniz’e “Büyük Ermenistan Projesi”: İddialar ve Gerçekler. KÖK Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, XII(2), 25-31.
  20. Ordubadi, M. S. (1991).
  21. Qanlı İller. Bakı. Sarıahmetoğlu, N. (2000). 26 Bakü Komiserleri ve Stepan Şaumyan Yeniden Sorgulanıyor. Türkiyat Araştırmalar Dergisi, 14, 298. Sarıahmetoğlu, N. (2006). Azeri-Ermeni İlişkileri (1905–1920). Ankara: TTK Yayınları. Swıetochowsk