KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 22

ARAPÇA ALINTI KELİMELERİN KAZAK TÜRKÇESİNE UYARLANMASI

Adaptation of Arabic Loanwords in Kazakh Turkish

Hilal ALTUN OYTUN
Sayfa
167–201
Yayın Tarihi
2022-10-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kazak Türkçesinde Arapça alıntı kelimelerde görülendeğişmelerin Türkiye Türkçesinden daha ileri olması, Kazak Türkçesine bukelimelerin yazı yoluyla değil sözlü edebiyat yoluyla ve başka bir Türk lehçesiaracılığı ile girmiş bulunması ile açıklanabilir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Arapça alıntı kelimeler Kazak Türkçesinde sesbilgisel olarak düzeltilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ayrıca Kazak Türkçesi, TürkiyeTürkçesinde ünlü uyumunu durdurucu etki yapan öndamaksıl parçacıkları(opaque segment) artdamaksıllaştırmayı tercih etmektedir.Artdamaksıllaştırılmamış bu parçacıkların birkaç kelimede opaque olduğu dagörülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Kazak Türkçesinde Arapça alıntı kelimelerde görülendeğişmelerin Türkiye Türkçesinden daha ileri olması, Kazak Türkçesine bukelimelerin yazı yoluyla değil sözlü edebiyat yoluyla ve başka bir Türk lehçesiaracılığı ile girmiş bulunması ile açıklanabilir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Arapça alıntı kelimeler Kazak Türkçesinde sesbilgisel olarak düzeltilir. Buses değişmelerinden en karakteristik görüneni Arapça alıntı kelimelerdeki uzunünlülerin Kazak Türkçesinde düzenli olarak kısalmasıdır. Kısalma olayı bazenkelimede öndamaksıllaşma ve telafi türemeleri gibi seslik iz bırakmaktadır.Kazak Türkçesinde ünlü uyumu bulunduğundan Arapça alıntı kelimelerde ünlüuyumu esasında benzeşme gerçekleşmiştir. Ayrıca Kazak Türkçesi, TürkiyeTürkçesinde ünlü uyumunu durdurucu etki yapan öndamaksıl parçacıkları(opaque segment) artdamaksıllaştırmayı tercih etmektedir.Artdamaksıllaştırılmamış bu parçacıkların birkaç kelimede opaque olduğu dagörülmektedir. Ses sıralaması Kazak Türkçesi sesbilgisi için uygun olmayanArapça alıntı kelimeler önseste, içseste ve sonseste ünlü türemesi veya ünsüzdüşmesi ile düzeltilir. Kazak Türkçesinde Arapça alıntı kelimelerde görülendeğişmelerin Türkiye Türkçesinden daha ileri olması, Kazak Türkçesine bukelimelerin yazı yoluyla değil sözlü edebiyat yoluyla ve başka bir Türk lehçesiaracılığı ile girmiş bulunması ile açıklanabilir.

Abstract

Arabic loanwords in Kazakh written language were phoneticallycorrected. Regular shortening of long vowels in Arabic borrowings seems to bethe most typical phonetic change in Kazakh. Shortening has left some phonetictraces like fronting or epenthesis. Since Kazakh has the vowel harmony, Arabicborrowings were corrected accordingly. Palatal segments which are opaque forvowel harmony in Turkey, Turkish were mostly velarised in Kazakh. At somewords in Kazakh these segments are opaque when they weren t velarised. Arabicborrowings which are illform for Kazakh were corrected via epenthesis, orsyncope. Kazakh s making phonetical corrections further than Turkey Turkish,can be explained with these words borrowed (codes copied) from Arabic viaanother Turkic language and these words firstly lived in oral Kazakh literature,not the written literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

OYTUN, H. A. (2022). ARAPÇA ALINTI KELİMELERİN KAZAK TÜRKÇESİNE UYARLANMASI. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 22, 167–201. https://ajindex.com/articles/533633

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Akın, C. (2011). Kırgız Türkçesinde Alıntı Kelimelerde Ses Değişmeleri. Turkish Studies, 6(1), 606-619.
  2. Azmun, Y. (2000). Türkmen Dilinde Farsça ve Arapça Sözcükler ve Uğradıkları Değişiklikler Üzerine Notlar. Journal of Turkish Studies, 24(3), 7-38.
  3. Clements G. N. and Sezer, E. (1982). Vowel and Consonant Disharmony in Turkish. http://www.linguistics.ucla.edu/people/hayes/251VowelHarmony/readings/Cle mentsSezer1982TurkishVowelHarmony.pdf adresinden erişildi. Devellioğlu, F. (1988). Osmanlıca - Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara:
  4. Aydın. Eker, S. (1998). Kıpçak Grubu Türk Dillerinin Karşılaştırmalı Ses Bilgisi. Basılmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  5. İşler, E. (2004). Türkçedeki Arapça Alıntı Kelimelerde Farsça Etkisi. V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I 20-26 Eylül 2004 içinde (ss. 1409-1420). Ankara:
  6. TDK. Januzakov, T. S. (Ed.). (2008). Kazak Tilining Tüsindirme Sözdigi. Almatı: Dayk-Press.
  7. Johanson, L. (1998). Code-Copying in Irano-Turkic. Language Sciences. 20(3), 325- 337. Levi, V. (2001).
  8. Glides, Laterals and Turkish Vowel Harmony. Chicago Linguistic Society, 37, 379-393.
  9. Mutçalı, S. (2012). Arapça-Türkçe Sözlük. İstanbul:
  10. Dağarcık. Oral Seyhan, T. (2004). Orta Türkçede Arapça ve Farsçadan Alıntılarda Türkçeleştirme. V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri II 20/26 Eylül 2004 içinde (ss. 2687-2706). Ankara:
  11. TDK. Öztekten, Ö. (2001). Türkçedeki Arapça Alıntıların Fonolojisi Üzerine. Ege Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 10, 315-321.
  12. Pekacar, Ç. (2006). Kumuk Türkçesine Arapça ve Farsçadan Geçen Kelimelerdeki Ses Olayları. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 19, 53-71.
  13. Pekacar, Ç. (2007). Kumuk Türkçesindeki Arapça Alıntı Kelimelerde Son Ses /U/ Meselesi ve Türkçe-Arapça İlişkileri. I V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri II 24/29 Eylül 2000 içinde (ss. 1465-1474). Ankara:
  14. TDK. Peperkamp, S. (2005). A Psycholinguistic Theory of Loanword Adaptations. (M. Ettlinger, N. Fleischer and M. Park-Doob, Eds.), Proceedings of the 30th Annual Meeting of Berkeley Linguistic Society içinde (ss. 341-352).
  15. Berkeley, CA: The Society. Peperkamp, S. and Dupoux E. (2003). Reinterpreting Loanword Adaptations: the Role of Perception. (M.J. Sole, D. Recasens and J. Romero, Eds.), Proceedings of the 15th International Congress of Phonetic Changes in (pp. 367-370). Adelaide: Causal Productions. Rüstemov, L. Z. (1982). Qazirgi qazaq tilindegi arab-parsı kirme sözde