Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2017 / Cilt: 0 - Sayı: 26

İSKÂNDAKİ KARARSIZLIK: DOĞAL AFETLER VE KAYBOLAN YERLEŞMELER 1 (XVI-XX. YÜZYIL MANİSA-KONYA ÇEVRESİ ÖRNEĞİ)

Incertitude in Settlement Policies:Natural Disasters and Vanished Settlements(An Example from XVI-XX. Century Manisa and the Konya Environs)

Sayfa
329–364
Yayın Tarihi
2022-10-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan arşiv çalışması, arazi araştırması ve ilgili literatür değerlendirmeleri neticesinde; deprem, sel/taşkın, kuraklık, kıtlık, çekirge istilası gibi faktörlerin sahadaki yerleşmeleri derinden etkilediği ve bazılarının kaybolmasına neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Uzun bir iskân tarihine sahip olan Anadolu'da, yerleşmelerin kuruluş, gelişme ve devamlılığında siyasi, sosyal ve ekonomik (beşeri) şartların yanında doğal faktörler de önemli rol oynamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Eldeki bu çalışma da XVIXX. yüzyıl aralığında, Manisa ve Konya çevrelerinde yerleşmelerin kaybolmasında doğal afetlerin etkisi ortaya konmaya çalışılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan arşiv çalışması, arazi araştırması ve ilgili literatür değerlendirmeleri neticesinde; deprem, sel/taşkın, kuraklık, kıtlık, çekirge istilası gibi faktörlerin sahadaki yerleşmeleri derinden etkilediği ve bazılarının kaybolmasına neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Uzun bir iskân tarihine sahip olan Anadolu'da, yerleşmelerin kuruluş, gelişme ve devamlılığında siyasi, sosyal ve ekonomik (beşeri) şartların yanında doğal faktörler de önemli rol oynamıştır. Tarihi süreçte, doğal ve beşeri imkânların en uygun olduğu sahada yerleşmeler kurulmuş ve devamlılığını günümüze değin sürdürebilmiştir. Yerleşme yerinin yanlış seçildiği ya da süreç içerisinde doğal ve beşeri birtakım olumsuzlukların yaşandığı durumlarda ise yerleşmeler, öncelikle yer değiştirmek zorunda kalmışlar, hatta bazı durumlarda tamamen kaybolup gitmişlerdir. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e değin yaşanan süreçte te benzer durumların yaşandığı ve yerleşmelerin kaybolduğu anlaşılmaktadır. Özellikle XVI. yüzyıldan günümüze özellikle kırsal alanda birçok yerleşmenin kaybolduğu dikkati çeker. Yerleşmelerin kaybolmasında siyasi, sosyal ve ekonomik faktörlerin yanında insanların karşısında çoğu zaman çaresiz kaldığı hususlardan birisi de doğal afetlerdir. Eldeki bu çalışma da XVIXX. yüzyıl aralığında, Manisa ve Konya çevrelerinde yerleşmelerin kaybolmasında doğal afetlerin etkisi ortaya konmaya çalışılmıştır. Yapılan arşiv çalışması, arazi araştırması ve ilgili literatür değerlendirmeleri neticesinde; deprem, sel/taşkın, kuraklık, kıtlık, çekirge istilası gibi faktörlerin sahadaki yerleşmeleri derinden etkilediği ve bazılarının kaybolmasına neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

Besides political, social and economic (human) factors in the establishment of settlements, and development and continuity in Anatolia, which has been a long settlement process, natural conditions have also played an important role. Throughout history, settlements were established and able to maintain their continuity so far where natural and human facilities have been most relevant in the region. The settlements, which are improperly selected or in cases, where there are a number of natural and humane negative situations, first they are forced to change the settlement places, even in some cases, they are completely disappeared. It is understood that there exist some lost settlements and similar cases from Ottoman time to Republic era. Especially, disappearance of the many settlements especially in rural areas from XVI. century to the present draws attention. One of these issues that make people often helpless is natural disasters besides political social and economic factors in the disappearances of these settlements. In this study, the impact of natural disasters in the disappearance of settlements in Manisa, Konya and its environment in the interval of XVI-XX. Centuries is studied. As a result of the archive and field researches and evaluation of the relevant literary review, it has been found out that those natural disasters such as earthquake, flood, famine, drought; locusts' invasion deeply affected the settlements in the region.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YİĞİT, İ. (2022). İSKÂNDAKİ KARARSIZLIK: DOĞAL AFETLER VE KAYBOLAN YERLEŞMELER 1 (XVI-XX. YÜZYIL MANİSA-KONYA ÇEVRESİ ÖRNEĞİ). Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 26, 329–364. https://ajindex.com/articles/533566

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Tahrir Defterleri: BOA. TD. 166, 387, 165; TK. KA. 104, 115. Mühimme Defterleri No: 7, 27, 49, 92. Konya Şeriye Sicili No: 26, 29, 34, 35. Manisa Şeriye Sicili No: 114. Acun, F. (2006). Karahisar-ı Şarki ve Koyluhisar Kazaları Örneğinde Osmanlı Taşra İdaresi (1485-1569). Ankara:
  2. Türk Tarih Kurumu. Açıkel, A. (1999).
  3. Changes in Settlement Patterns, Population And Society in North Central Anatolia: A Case Study of the District (Kaza) of Tokat (1574-1643).
  4. Ph.D. Dissertation, University of Manchester, Manchester, U.K. Akdağ, M. (1963). Celâli İsyanları (1550-1603). Ankara: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları.
  5. Akdağ, M. (1964). Büyük Kaçgunluk. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Araştırmaları Dergisi, 2(2), 1-51.
  6. Akdağ, M. (1999). Türk Halkının Dirlik ve Düzenlik Kavgası (Celâli İsyanları). Ankara:
  7. Barış Yayınevi.
  8. Akgündüz, A. (1991). Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri, C. 3. İstanbul:
  9. Fey Vakfı Yayınları.
  10. Ambraseys, N N. ve Finkel C. F. (2006). Türkiye'de ve Komşu Bölgelerde Sismik Etkinlikler Bir Tarihsel İnceleme 1500-1800. Ankara:
  11. TÜBİTAK Yayınları.
  12. Arıkan, Z. (1990). Manisa'nın 1 Numaralı Şeriyye Sicilindeki Osmanlı Tarihi. Osmanlı Araştırmaları Dergisi, 10, 99-136.
  13. Ataman, B. K. (1992). Ottoman Demographic History (14th-17th Centuries). Some Considerations. Journal of the Economic and Social History of the Orient, 35, 187-198.
  14. Barkan, Ö. L. (1942). Osmanlı İmparatorluğu'nda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler I, İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler. Vakıflar Dergisi, 11, 279-386.
  15. Baykara, T. (1990). Anadolu'nun Selçuklular Devrindeki Sosyal ve İktisadi Tarihi Üzerine Araştırmalar. İzmir:
  16. Ege Üniversitesi Basımevi. Beresford, M. (1998). The Lost Villages of England. the UK: Suttun Publishing. Beresford, M. W. (1951). The Lost Villages of Medieval England. The Geographical Journal, 117(2), 129-147.
  17. Buckton, H. (2008). The Lost Villages in Search of Britain's Vanished Communities. The UK: I.B. Tauris. Cahen, C. (2002). İslam Kaynaklarına Göre Malazgirt Savaşı. Türkler (G. Eren Ed.) içinde (C. 6, ss. 203-213).
  18. AnkaraCeylan, M. A. (2011). Gediz Havzasında Tarihî Köprüler ve Fonksiyonel Özellikleri. Doğu Coğrafya Dergisi, 25, 103-131.
  19. Ceylan, M. A. (2013). Manisa'da Tarihî Köprüler ve Fonksiyonel Özellikleri. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 22-61.
  20. Çetin, O. (2002). İskânlarla Anadolu'nun Türk Vatanı Hâline Gelmesi. Türkl