Dergiler / Geosound / 2006 / Cilt: 0 - Sayı: 48-49

Heyelan hassasiyet haritalarının hazırlanmasında çok ölçütlü karar analizi yönteminin (ÇÖKA) kullanımı: Ayvalık (Balıkesir) örneği

Use of the multi-criteria decision analysis method for preparing landslide susceptibility maps: An example from Ayvalık (Balıkesir)

Sayfa
87–101
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Heyelan hassasiyetinin, yamaç eğimlerinin yüksek ve yüksek bozuşma derecelerine sahip andezit, bazalt ve piroklastik türü kayaçların yeraldığı alanlarda yoğunlaştığı belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, çok ölçütlü karar analizi (ÇÖKA) yöntemi kullanılarak Balıkesir iline bağlı Ayvalık ilçesi ve yakın çevresinin 1/25.000 ölçekli heyelan hassasiyet haritalaması yapılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dikkate alınan her bir parametrenin ağırlık değerleri Analitik Hiyerarşi İşlemi (AHİ) yardımıyla belirlenmiş ve elde edilen ağırlık değerleri ait oldukları parametre haritalarına atanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Heyelan hassasiyetinin, yamaç eğimlerinin yüksek ve yüksek bozuşma derecelerine sahip andezit, bazalt ve piroklastik türü kayaçların yeraldığı alanlarda yoğunlaştığı belirlenmiştir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmada, çok ölçütlü karar analizi (ÇÖKA) yöntemi kullanılarak Balıkesir iline bağlı Ayvalık ilçesi ve yakın çevresinin 1/25.000 ölçekli heyelan hassasiyet haritalaması yapılmıştır. Bu amaçla litoloji, kayaçların bozuşma derecesi, yamaç eğimi, yamaç yönelimi, drenaj yoğunluğu, drenaj hatlarına uzaklık, arazi örtüsü ve bitki örtüsü yoğunlukları heyelanları kontrol eden parametreler olarak kullanılmıştır. Dikkate alınan her bir parametrenin ağırlık değerleri Analitik Hiyerarşi İşlemi (AHİ) yardımıyla belirlenmiş ve elde edilen ağırlık değerleri ait oldukları parametre haritalarına atanmıştır. Ağırlıklandırılmış arametre haritaları, ağırlıklandırılmış lineer kombinasyon yöntemiyle üst üste çakıştırılmış ve böylece inceleme alanına ait bir heyelan hassasiyet haritası elde edilmiştir. Üretilen heyelan hassasiyet haritasının doğruluğunu belirlemek amacıyla arazi gözlemleri, hava fotoğrafları ve uydu görüntüleri yardımıyla çıkarılan heyelan envanter haritası ile heyelan hassasiyet haritası çakıştırılmış ve her bir hassasiyet sınıfına düşen heyelanlı alanlar belirlenmiştir. Heyelan hassasiyetinin, yamaç eğimlerinin yüksek ve yüksek bozuşma derecelerine sahip andezit, bazalt ve piroklastik türü kayaçların yeraldığı alanlarda yoğunlaştığı belirlenmiştir.

Abstract

In this study, landslide susceptibility mapping of the Ayvalık district, Balıkesir (Northwestern Aegean), was carried out using multi-criteria decision analysis technique. For this purpose, lithology, weathering grade of the outcroped rocks, slope, aspect, drainage density, distance to drainage networks, land-cover and vegetation cover density were considered as landslide-controlling parameters. The weight values of these parameters were determined by analytical hierarchy process which is a part of multi-criteria decision analysis and the obtained weight values were assigned to relevant parameter maps. These weighted parameter maps were overlaid using weighted linear combination technique and thus a landslide susceptibility map of the study area was constructed. The high susceptibile areas were determined to be steep slopes and the areas where highly weathered andesite, basalt and its pyroclastics exist.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKGÜN, A. (2022). Heyelan hassasiyet haritalarının hazırlanmasında çok ölçütlü karar analizi yönteminin (ÇÖKA) kullanımı: Ayvalık (Balıkesir) örneği. Geosound, Cilt: 0 - Sayı: 48-49, 87–101. https://ajindex.com/articles/524855

Kaynakça (15)

  1. Akyürek, B. ve Soysal, Y., 1983, Biga yarımadası güneyinin (Savastepe-Kırkağaç-Bergama-Ayvalık) temel jeoloji özellikleri: MTA Derg., 95196, 1-12,
  2. Ankara.
  3. Alacantara-Ayala, I., 2002. Geomorphology, natural hazards, vulnerability and prevention of natural disasters in developing countries. Geomorphology, 47 (2-4), 107-124.
  4. Aleotti, P. and Chowdhury, R.N., 1999, Landslide hazard assessments: summary reviewand new perspectives. Bulletin of Engineering Geology and the Environment. 58, 21-44.
  5. Ayalew, L., Yamagishi, H., Ugawa, N., 2004. Landslide susceptibility mapping using GIS-based weighted linear combination, the case in Tsugawa area of Agano River, Niigata Prefecture, Japan. Landslides 1: 73-81.
  6. Ayalew, L.,Yamagishi, H., Marui, H., Kanno, T. 2005. Landslide in Sado Island of Japan: Part II. GIS-based susceptibility mapping with comparision of results from two methods and verifications. Engineering Geology 81:432-445.
  7. Dodgson J, Spackman M., 2000. Multi-criteria Analysis: A Manual NERA Economic Consulting, 15 Stratford Place, London W1C 1BE, http://www.nera.com/
  8. Eastman, J. R., 2004. IDRISI: A grid based Geographic Analysis System, version 14. Graduate School of Geography, Clark University, Worcester. Ercan, T., Türkecan, A., Akyürek, B.; Çevikbas, A., Günay, E., Ateş, M. ve Can, B., 1986, Ayvalık çevresinin jeolojisi ve volkanik kayaçların petrolojisi: Jeoloji Mühendisliği Derg., 27,19-30.
  9. Ercanoğlu, M., Gökçeoğlu,C. and Van Asch, Th. J., 2004. Landslide susceptibility zoning of North of Yenice (NW Turkey) by multivariate statistical techniques. Natural Hazards, 32,1-23.
  10. Gökçeoğlu, C. ve Ercanoğlu, M., 2001. Heyelan duyarlılık haritalarının hazırlanmasında kullanılan parametrelere ilişkin belirsizlikler. Yerbilimleri, 23, 189-206.
  11. Gökçeoğlu, C., Sönmez, H., Nefeslioğlu, H.A., Duman, T.Y., Çan, T., 2005. The 17 March 2005 Kuzulu landslide (Sivas, Turkey) and landslide-susceptibility map of its near vicinity. Engineering Geology 81: 65-83.
  12. Gökçeoğlu, C. and Aksoy, H., 1996, Landslide susceptibility mapping of the slopes in the residual soils of the Mengen region (Turkey) by deterministic stability analyses and image processing techniques. Engineering Geology, 44,147-161.
  13. Ildır, A., 1995. Türkiye'de heyelanların dağılımı ve afaetler yasası ile ilgili uygulamalar. 2. Ulusal Heyelan Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Sapanca, 1-9.
  14. ISRM (1981) In: Brown ET (ed) Rock characterization, testing and monitoring-ISRM suggested methods. Pergamon Press,
  15. Oxford. Keeney, R. L.,