AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ GELİR KALEMLERİNDE YAŞANAN DEĞİŞİM SÜRECİNİN ANALİZİ

Kaynakça (1)

1. Geleneksel Öz Kaynaklar 1-2-Katma Değer Vergisi Payı 1-3-Gayri Safi Milli Gelir Payı 2-Diğer Kaynaklar Kaynak: “Final Adoption of the General Budget 2000–2008 Tables”, *Tahmini rakamlar 93.468 103.511 107.090 108.423 117.501 120.438 112.807 122.674 *“Financial Year 2009: Summary of Budget Implementation-Revenue on–31.12.2009”, **“Financial Year 2010: Summary of Budget Implementation-Revenue on–28.02.2010”, kaynaklarından derlenmiştir. Aynı değişim öz kaynakların alt kalemleri itibariyle de göze çarpmaktadır. 2002 yılından itibaren sekiz yıllık bir süreçte öz kaynaklar içerisinde özellikle Gayri Safi Milli Gelir payında sürekli bir artış göstermiş ve her geçen yıl bütçenin daha büyük bir kısmı söz konusu kalem ile finanse edilmiştir. Diğer öz kaynaklardan olan KDV payları ve geleneksel öz kaynaklar kalemlerinde ise her ne kadar toplamda bir artış görülse de bu artış, GSMH payındaki artışın altında kalmaktadır. Buradan Birlik bütçesi bağlamında öz kaynaklar içerisinde Gayri Safi Milli Gelir payının özkaynaklar içersinde en büyük paya sahip olduğu ve bu payın sürekli arttığı sonucuna varılmaktadır. Küreselleşme sürecinin hızla devam ettiği ve bu doğrultuda dış ticareti kısıtlayıcı engellerin terk edildiği, gümrük tarifelerinin düşürüldüğü bir konjonktür geleneksel öz kaynaklardan sağlanan gelirlerin aşırı artışını engellemiştir. Ayrıca tersine artan oranlılığa sahip KDV payının, 1994 yılından itibaren sürekli düşürülerek 2007 yılında % 0,30 oranında sabitlenmesi, Birlik bütçesi açısından bu gelir kaleminin de ağırlığını kaybetmesine neden olmuştur. 2008 yılında ABD Mortgage piyasasında başlayarak öncelikle ABD’yi daha sonra ise tüm dünya finansal piyasaları etkisi altına alan ve reel sektöre de sıçrayarak küresel ekonominin ciddi manada duraksamasına neden olan Küresel Ekonomik Kriz, şüphesiz ki AB bütçelerini de özellikle gelir kalemleri çerçevesinde olumsuz yönde etkilemiştir. Bu etkiler Tablo II ve III’te net bir şekilde görülmektedir. 2009 ve 2010 yılı geleneksel öz kaynaklar ve KDV paylarında rakamsal ve oransal olarak düşüşler yaşanmıştır. Uluslar arası krizin etkileri ile daralan iç ve dış ticaret hacmi, geleneksel öz kaynaklar ve KDV paylarında ciddi düşüşlere yol açmıştır. Bu düşüşlerden kaynaklanan gelir kayıpları ise GSMH paylarının arttırılması ile kapatılmış ve bu nedenle 2009 ve 2010 yıllarında öz kaynaklar kalemi içerisinde GSMH payı ciddi bir sıçrayış göstermiştir. Tablo III. Birlik Bütçesi Gelir Kalemlerinin 2002–2010 Yılları Arasındaki P