Dergiler / Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 43

VERGİ KANUNLARININ GERİYE YÜRÜMEZLİĞİ İLKESİ VE TÜRK ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI

THE PRINCIPLE OF NON-RETROACTIVITY OF TAX LAWS AND TURKIS CONSTITUTIONAL COURT DECISIONS

Sayfa
133–141
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Mahkemenin 5766 sayılı yasa ile geçmişe yürütülen vergi sorumluluğuyla ilgilidüzenlemeyi ise kamu yararı ve kişi haklarını karşılaştırarak iptal ettiği ve içtihadını mükelleflerin haklarını koruyucu şekildedeğiştirdiği görülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Vergi yasalarının geriye yürümezliği, hukuk devleti ve hukuk güvenliği ilkelerinin alt ilkesi olarak anayasa yargısınıntürettiği ve hukuki güvenliği sağlayarak kişilerin mevcut düzenlemelere göre plan yapabilmesini ve taahhüt altına girebilmesinikolaylaştıran ilkedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Mahkemenin özellikleekonomik kriz ve tabii afet sonrası geçmişe yürütülen vergi yasalarını kamu yararını önde tutarak Anayasaya uygun bulduğu,ancak bazen vergi tekniğinin detaylarına girerek gerekçesini farklı bir temele oturttuğu görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Mahkemenin 5766 sayılı yasa ile geçmişe yürütülen vergi sorumluluğuyla ilgilidüzenlemeyi ise kamu yararı ve kişi haklarını karşılaştırarak iptal ettiği ve içtihadını mükelleflerin haklarını koruyucu şekildedeğiştirdiği görülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Vergi yasalarının geriye yürümezliği, hukuk devleti ve hukuk güvenliği ilkelerinin alt ilkesi olarak anayasa yargısınıntürettiği ve hukuki güvenliği sağlayarak kişilerin mevcut düzenlemelere göre plan yapabilmesini ve taahhüt altına girebilmesinikolaylaştıran ilkedir. Türk Anayasa Mahkemesi Kıta Avrupası uygulamasını takip ederek vergi yasalarının geriye yürütülmesiniAnayasal ilkeler çerçevesinde denetlemektedir. Anayasa Mahkemesi bu denetiminde gerçek olmayan geriye yürümeleriAnayasaya uygun bulurken, gerçek geriye yürümeleri de son yıllara kadar Anayasaya uygun bulmuştur. Mahkemenin özellikleekonomik kriz ve tabii afet sonrası geçmişe yürütülen vergi yasalarını kamu yararını önde tutarak Anayasaya uygun bulduğu,ancak bazen vergi tekniğinin detaylarına girerek gerekçesini farklı bir temele oturttuğu görülmektedir. Mahkemenin farklı uygunbulma gerekçeleri eleştiri konusu yapılmıştır. Mahkemenin 5766 sayılı yasa ile geçmişe yürütülen vergi sorumluluğuyla ilgilidüzenlemeyi ise kamu yararı ve kişi haklarını karşılaştırarak iptal ettiği ve içtihadını mükelleflerin haklarını koruyucu şekildedeğiştirdiği görülmektedir.

Abstract

Non-retroactivity of the tax laws is, as the sub-principle of the principles of the state of law and of legal security,the principle which constitutional adjudication creates and which paves the way for people to be able to make plans andcommitments, by ensuring legal security, according to the available regulations. The Turkish Constitutional Court, following thepractice of Continental Europe, reviews retroaction of the tax laws within the framework of the constitutional principles.Whilefinding insubstantial retroactivities constitutional throughout this review, the Constitutional Court has also found substantial(real) retroactivities constitutional until recent years. It is seen that the Court, putting the general interest ahead, finds the tax lawsbeing applied retrospectively particularly after the economic crises and natural disasters constitutional; yet, sometimes going intodetails of the tax mechanism, it builds its ground on a different basis. Different grounds of approval of the Court have constitutedthe subject matter of criticism. It is seen that the Court, comparing the general interest and personal rights, has annulled theregulation concerning tax liability being applied retrospectively by the law numbered 5766 and that it has changed its case-law inthe way that it shall protect the rights of taxpayersJEL: K34, K40

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ER, S. (2022). VERGİ KANUNLARININ GERİYE YÜRÜMEZLİĞİ İLKESİ VE TÜRK ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 43, 133–141. https://ajindex.com/articles/492875

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Akıllıoğlu, Tekin, (1984), Yasaların Zaman Bakımından Uygulanmasına İlişkin Bazı Sorunlar, Amme İdaresi Dergisi, Cilt: 17, Sayı: 3. Aktan, Coşkun Can ve Gencel, Ufuk, (2003), Türkiye’de Geriye Doğru Vergilenme ve Verginin Hukukiliği İlkesinin İhlali, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C: 5, S: 1. Altundiş, Mehmet, (2008),
  2. Hukuki Güvenlik İlkesi, Yasama dergisi, Sayı:10. Aydın, Ali Rıza ve Gerek, Şahnaz, (2010),
  3. Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku, Ankara,
  4. Seçkin Yayınları.
  5. Doğru, Osman ve Nalbant, Atilla, (2013), İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Açıklama ve Önemli Kararlar, 2. Cilt, Ankara,
  6. Pozitif Matbaa. Doğrusöz, Bumin, Limited Şirket Ortağının Sorumluluğu Genişliyor, (11.2.2008), http://www.referansgazetesi.com/haber.aspx?YZR_KOD=156&HBR_KOD=90035,
  7. Referans Gazetesi. Erdoğan, Mustafa, (2009),
  8. Anayasa Hukuku, Ankara, 5. Baskı,
  9. Orion Kitapevi. Karakoç, Yusuf, (1996), Türk vergi hukukunda vergi kanunlarının anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi, Anayasa Yargısı 13, Ankara Anayasa Mahkemesi Yayınları.
  10. Öncel, Mualla; Kumrulu, Ahmet ve Çağan, Nami, (2002),
  11. Vergi Hukuku, Ankara, 10. Bası, Turhan Kitapevi. Özbek, İbrahim, (21.1.2011), 5766 Sayılı Kanunun Geçici 1. Maddesi Anayasaya Aykırıdır, http://www.ibrahimozbek.net/vergi- davalari/146-5766-sayili-kanunun-gecici-1-maddesi-anayasaya-aykiridir.html. Özbudun, Ergun, (2009),
  12. Türk Anayasa Hukuku, Ankara, 10. Baskı,
  13. Yetkin Yayınları.
  14. Özgüven, Volkan, (2007), Türk Vergi Hukukunda Geriye Yürümezlik İlkesi, Ankara,
  15. Maliye ve Hukuk Yayınları.
  16. Tan, Turgut (1970),
  17. İdari İşlemin Geriye Alınması, Ankara,
  18. SBF Yayınları.
  19. Tekbaş, Abdullah, (2009), Vergi Kanunlarının Anayasaya Uygunluğunun Yargısal Denetimi: Türkiye Değerlendirmesi, Ankara,
  20. Maliye Bakanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı Yayını, Yayın No:396. Anayasa Mahkemesi Kararları AYM, 30.11.2007 günlü, E.2006/61, K.2007/91 sayılı, 17.01.2008 günlü, E.2007/21, K.2008/40 sayılı ve 31.10.2013 günlü, E.2013/72, K.2013/126 sayılı kararlar AYM, 14.11.2013 günlü, E.2013/24, K.2013/133 sayılı karar AYM, 2012/1035 sayılı Bireysel Başvuru kararı, 17/72014, § 43 AYM, 22.5.2013 günlü, E.2013/39, K.2013/65 sayılı karar AYM, 7.11.1989 günlü, E.1989/6, K.1989/42 sayılı karar, AMKD, s.25, s.387-419. AYM; 16.1.2003 günlü, E.2001/36, K.2003/3, AMKD, S.39/1, s.360. AYM, 7.11.1989 günlü, E.1989/6, K.1989/42, AYMKD, s.25, s.387-419 AYM, 6.7.1995 günlü, E.1995/6, K.1995/29 sayılı, 14.1.2003 günlü, E.2001/346, K.2003/2 sayılı ve 16.1.2003 günlü, E.2001/36, K.2003/3 sayılı kar