Dergiler / Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 63 - Sayı: 1

Dokuzuncu Diyanet İşleri Başkanı Ali Rıza Hakses (1892-1983) ve Döneminde Gerçekleştirilen Yaygın Din Eğitimi Faaliyetleri

The Ninth President of Religious Affairs Ali Riza Hakses (1892-1983) and Non-formal Religious Education Activities Carried out during His Period

Sayfa
275–320
Yayın Tarihi
2022-05-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak Hakses’in Osmanlı’nın yıkılışına ve Cumhuriyet’in kuruluşuna tanıklık eden, üstlendiği farklı gö-revlerle teşkilatın kurumsal yapısına, hali hazırdaki sorunlarına ve onların çözüm yolla-rına vakıf olan önemli bir din alimi olduğu belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı; literatürde, hakkında birinci el kaynaklara dayanan hiçbir çalışma bulunmayan dokuzuncu Diyanet İşleri Başkanı Ali Rıza Hakses ve döneminde gerçekleş-tirilen yaygın din eğitimi faaliyetlerini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sonuç olarak Hakses’in Osmanlı’nın yıkılışına ve Cumhuriyet’in kuruluşuna tanıklık eden, üstlendiği farklı gö-revlerle teşkilatın kurumsal yapısına, hali hazırdaki sorunlarına ve onların çözüm yolla-rına vakıf olan önemli bir din alimi olduğu belirlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bununla birlikte, söz konusu birikim neticesinde, Hakses döneminde teşkilatın, yaygın din eğitimi faaliyetleri ile ilgili gerçekleştirmeye çalıştığı temel hedeflerinin şunlar olduğu tespit edilmiştir: Diyanet İşleri Başkanlığı için gerekli olan tüzük ve yönetmelikleri çıkarmak; teşkilat mensupları-nın mesleki formasyonlarını yükseltmek; ülkedeki ibadethanelerin sayısını ve verimlili-ğini artırmak; dini ve milli günleri milletin birliği ve beraberliği noktasında etkin kul-lanmak; taşra teşkilatında din hizmeti sunan tüm müftülüklerde birer kütüphane oluş-turmak ve dini yayın ve basın hizmetlerinin sayısını ve çeşidini arttırmak.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yaygın Din Eğitimi · Diyanet İşleri Başkanlığı · Ali Rıza Hakses

Özet

Bu çalışmanın amacı; literatürde, hakkında birinci el kaynaklara dayanan hiçbir çalışma bulunmayan dokuzuncu Diyanet İşleri Başkanı Ali Rıza Hakses ve döneminde gerçekleş-tirilen yaygın din eğitimi faaliyetlerini incelemektir. Betimsel tarama modeli üzerine inşa edilen çalışmada, verilerin toplanma sürecinde belgesel tarama tekniği, verilerin analiz edilmesinde ise betimsel analiz yöntemi tercih edilmiştir. Sonuç olarak Hakses’in Osmanlı’nın yıkılışına ve Cumhuriyet’in kuruluşuna tanıklık eden, üstlendiği farklı gö-revlerle teşkilatın kurumsal yapısına, hali hazırdaki sorunlarına ve onların çözüm yolla-rına vakıf olan önemli bir din alimi olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, söz konusu birikim neticesinde, Hakses döneminde teşkilatın, yaygın din eğitimi faaliyetleri ile ilgili gerçekleştirmeye çalıştığı temel hedeflerinin şunlar olduğu tespit edilmiştir: Diyanet İşleri Başkanlığı için gerekli olan tüzük ve yönetmelikleri çıkarmak; teşkilat mensupları-nın mesleki formasyonlarını yükseltmek; ülkedeki ibadethanelerin sayısını ve verimlili-ğini artırmak; dini ve milli günleri milletin birliği ve beraberliği noktasında etkin kul-lanmak; taşra teşkilatında din hizmeti sunan tüm müftülüklerde birer kütüphane oluş-turmak ve dini yayın ve basın hizmetlerinin sayısını ve çeşidini arttırmak.

Abstract

This study aims to examine the life, works, duties and non-formal religious education activities carried out during the period of Ali Riza Hakses, the ninth President of Religious Affairs, about whom there is no study based on primary sources in the literature. In the study, which was built on the descriptive scanning model, the documentary scanning technique was preferred in the data collection process, and the descriptive analysis method was preferred in the analysis of the data. As a result, it has been determined that Hakses was an important religious scholar who witnessed the collapse of the Ottoman Empire and the establishment of the Republic, and who was aware of the institutional structure of the organization, its current problems, and their solutions with the different duties he undertook. However, as a consequent of the aforementioned accumulation, it has been determined that the main objectives of the organization regarding non-formal religious education activities during the Hakses period were as follows. To issue the necessary by-laws and regulations for the Presidency of Religious Affairs; to increase the professional formation of the members of the organization; increase the number and effectiveness of places of worship in the country; to use religious and national days effectively in terms of unity and solidarity of the nation; to establish a library in all mufti offices that provide religious services in the provincial organization and to increase the number and variety of religious publications and broadcastings services.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILMAZKURT, A., GÖKÜŞ, Ş. (2022). Dokuzuncu Diyanet İşleri Başkanı Ali Rıza Hakses (1892-1983) ve Döneminde Gerçekleştirilen Yaygın Din Eğitimi Faaliyetleri. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 63 - Sayı: 1, 275–320. https://ajindex.com/articles/490728

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Açıkgöz, Namık. “Ali Rıza Hakses Camii.” Hamle Gazetesi (14 Haziran 2016): 3. Açıkgöz, Namık. “Ali Rıza Hakses: 6 Ulemadan Biri.” Hamle Gazetesi (1 Mart 2016): 3. Akyıldız, Necdet. “Hacı Selim Ağa Kütüphanesi.” Milli Gençlik Dergisi 34-35 (1979): 71-77.
  2. Albayrak, Sadık. Son Devir Osmanlı Uleması (İlmiye Ricalinin Teracim-i Ahvali). 4 c. İstanbul: Medrese Yayınevi, 1980-1981.
  3. Atay, Rıfat. “Başkan, Başkan Yardımcısı-Başkan Yardımcısı, Başkan: İbrahim Bedrettin Elmalı-Yaşar Tunagür İlişkisi ve Uzantıları.” 8. Diyanet İşleri Reisi İbrahim Bedrettin Elmalı Sempozyumu, ed. Bahset Karslı, Ahmet Ögke, Şeref Göküş, içinde, 63-81. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2017.
  4. Aytürk, Nihat, Yaşar Çelik, Enver Şahinaslan. “Diyanet İşleri Başkanlığı Teşkilat Tarihçesi (1924-1988).” Diyanet İlmi Dergi XXV:1 (1989): 31-66.
  5. Aytürk, Nihat, Yaşar Çelik, Enver Şahinarslan. Diyanet İşleri Başkanlığı Teşkilat Tarihçesi (1924-1987). Ankara: Byy, 1987. Ayverdi Enstitüsü. Sâmiha Ayverdi Arşivi, A/ d-1 (A-E). Başgil, Ali Fuad. “Diyanet İşlerindeki Huzursuzluk Sebepleri ve Giderilme Çareleri.” Hakses (Dinî- Ahlâkî-İçtimaî-Edebî Aylık Mecmua) 2:22 (1966): 1-2.
  6. Büyüker, Kamil. “Siyâsî Kişiliği İle İbrahim Elmalı.” 8. Diyanet İşleri Reisi İbrahim Bedrettin Elmalı Sempozyumu, ed. Bahset Karslı, Ahmet Ögke, Şeref Göküş, içinde, 83-112. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2017.
  7. Coşar, İsmail. “Reisicumhurumuz Sayın Cevdet Sunay Diyanet İşlerini Ziyaret Ettiler.” Hakses (Dinî- Ahlâkî-İçtimaî-Edebî Aylık Mecmua) 3:29 (1967): 18-19. Cumhuriyet Senatosu Tutanak Dergisi, 25:55 (14.01.1970): 233-262. Cumhuriyet Senatosu Tutanak Dergisi, 63:64, (27.04.1971): 682-733.
  8. Çoştu, Kamil. “Cumhuriyet Arşiv Belgeleri ve Gazetelerde İbrahim Bedrettin Elmalı.” 8. Diyanet İşleri Reisi İbrahim Bedrettin Elmalı Sempozyumu, ed. Bahset Karslı, Ahmet Ögke, Şeref Göküş, içinde, 51-60. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2017.
  9. Demirbağ, Hasan ve Yüksel Onay. Kuruluşundan Bugüne Diyanet İşleri Başkanlığı Teşkilat Albümü. 3 c. Ankara: DİB Yayınları, 2010.
  10. Demircioğlu, Aytekin ve Büşra Çelik. “Yaygın Din Eğitiminin Neliği.” Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3:1-2, (2019): 8-23. Din İşleri Yüksek Kurulu Arşivi (DİYKA), 1 Mart 1966-24 Ekim 1966
  11. Arası Kararlar, Karar No: 1-273. Din İşleri Yüksek Kurulu Arşivi (DİYKA), 16.05.1966 Tarihli 138 No’lu Karar. Diyanet İşleri Başkanlığı Arşivi (DİBA), Dosya Sicil No: 1945-0052. Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi (Dini-Ahlaki-Edebi-Mesleki Aylık Dergi