Dergiler / Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 63 - Sayı: 1

Eski Arap Eleştirisinde Şiir ile Ahlak Arasındaki İlişkinin Diyalektiği

The Dialectic of the Relationship between Poetry and Morals in Ancient Arabic Criticism

Sayfa
121–156
Yayın Tarihi
2022-05-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makale, eski Arap eleştirmenlerinin bu probleme dair bakış açılarını değerlendirmenin yanı sıra geçmişte şiir ile ahlak arasında bir ilişkinin var olduğunu inkâr eden ve şiirde din, ahlak ve örf dışına çıkmayı gerekçelendirmeye çalışan bazı modern Arap eleştirmenlerinin iddialarına da eleştiriler sunmayı hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eski Arap eleştirmenler, şiir ile ahlak arasındaki diyalektik konusunda iki ana gruba ayrılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu eleştirmenler estetiğin yanı sıra ahlakı ve ahlaki değerleri de bir sanat ölçütü olarak kabul etmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Makale, eski Arap eleştirmenlerinin bu probleme dair bakış açılarını değerlendirmenin yanı sıra geçmişte şiir ile ahlak arasında bir ilişkinin var olduğunu inkâr eden ve şiirde din, ahlak ve örf dışına çıkmayı gerekçelendirmeye çalışan bazı modern Arap eleştirmenlerinin iddialarına da eleştiriler sunmayı hedeflemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Şiir · Ahlak · Estetik

Özet

Eski Arap eleştirmenler, şiir ile ahlak arasındaki diyalektik konusunda iki ana gruba ayrılmıştır. Birinci grup, şiiri kabul etme konusunda dini önceleyerek/dini kıstas olarak alarak, İslami öğretilerin özüyle uyuşmayan her şeyi reddetmiştir. Bu eleştirmenler estetiğin yanı sıra ahlakı ve ahlaki değerleri de bir sanat ölçütü olarak kabul etmiştir. Hatta bazıları dinin ve ahlakın gereklerine bağlı kalmayı, bazen sanatsal kaygıların önünde tutmuştur. İkinci grup ise şiirin güzelliği ya da şairin yaratıcılığını değerlendirmede dini ölçüt olarak kullanmayı reddetmiştir. Bu eleştirmenlere göre şiir, sahip olduğu söz, tasvir ve ahenk özelliklerine göre ölçülmelidir. Bu iki grubun dışında üçüncü bir grup ortaya çıkmış ve şiirin değerlendirilmesi konusunda estetik metodu esas almıştır. Bu grup aynı zamanda ahlaki değerlerin muhafaza edilmesi ve dini öğretilere karşı olunmaması gerektiğini de ifade etmiştir. Bu çalışma söz konusu üç grubun şiirle ahlak arasındaki ilişkiye dair tavırlarını, eleştirmenlere ait görüşlerin yer aldığı kaynaklara dayanarak ve bu görüşleri eleştirel tahlillerle birlikte sunarak ortaya koyan bilişsel eleştiri yöntemi üzerinden incelemektedir. Çalışma, geçmişte ve günümüzde şiir eleştirisi ve özgünlüğü hususunda en önemli problemlerden birini ele alması itibariyle önem arz etmektedir. Makale, eski Arap eleştirmenlerinin bu probleme dair bakış açılarını değerlendirmenin yanı sıra geçmişte şiir ile ahlak arasında bir ilişkinin var olduğunu inkâr eden ve şiirde din, ahlak ve örf dışına çıkmayı gerekçelendirmeye çalışan bazı modern Arap eleştirmenlerinin iddialarına da eleştiriler sunmayı hedeflemektedir.

Abstract

The ancient Arab critics were divided over the dialectic of poetry and morals into two main groups: the first group took the position of religion in accepting poetry that accords with the teachings of Islam and the spirit of its call and rejects everything else. As for the second group, they put religion aside and refused to take it as a criterion for judging the beauty of poetry or the poet's creative ability. According to critics of this group poetry is measured by what it possesses of expressive pictorial and musical aesthetics. In addition, these two, a third group emerged and took the aesthetic approach in evaluating poetry. At the same time, they called for preserving moral values and not violating the teachings of religion. This study presents the positions of these three groups concerning the relationship between poetry and morality; through the critical cognitive approach that goes back to the sources of these critics’ opinions and presents them with critical analysis. The study is important as it deals with one of the most critical problems in poetry criticism and origi-nality in the past and present. In addition to presenting the position of the old Arab critics on this problem, this study aims to respond to the claims of some modern Arab critics who denied the existence of a relationship between poetry and morality in the past to justify transgressing the morals of religion and customs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SOLIMAN, A. A. M. (2022). Eski Arap Eleştirisinde Şiir ile Ahlak Arasındaki İlişkinin Diyalektiği. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 63 - Sayı: 1, 121–156. https://ajindex.com/articles/490718

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. ʿAbbāṣ, İḥṣān. Tārīḫu’n-Naḳdi’l-Edebī ʿinde’l-ʿArab. Beyrūt: Dāru’s̠-S̠eḳāfe, 1404/1983. Aḥmed Bedevī, Aḥmed. Ususu’n-Naḳdi’l-Edebī ʿinde’l-ʿArab. Ḳāhira: Dāru Nahḍa-ti Miṣr, 1996. el-ʿĀmidī, Ebū’l-Ḳāsim el-Ḥasen b. Bişr b. Yaḥyā. el-Muvāzene beyne Ebī Temmām ve’l-Buḥturī. Taḥ. es-Seyyid Aḥmed Ṣakr. Ḳāhira: Dāru’l-Meʿārif, 1992. el-ʿA‘şā, Meymūn b. Ḳays, Dīvānu’l- ʿA‘şā. Tah. Muḥammed Ḥasen. Ḳāhira: Mek-tebetu’l-Ādāb, tsz. el-Bāḳillānī, Ebū Bekr Muḥammed b. Ṭayyib b. Muḥammed el-Baṣrī. İʿcāzu’l-Ḳurʾān. Tah. es-Seyyid Aḥmed Ṣakr. Ḳāhira: Dāru’l-Meʿārif, 1971. el-Cumaḥī, Muḥammed b. Sellām. Ṭabaḳātu Fuḥūliş-Şuʿarā. Taḥ. Maḥmūd Muḥammed Şākir. Cidde: Dāru’l-Medenī, tsz. el-Curcānī, Ebū Bekr ʿAbdulḳāḥir b. ʿAbdirraḥmān b. Muḥammed. Esrāru’l-Belāġa. Tah. Maḥmūd Muḥammed Şākir. Ḳāhira, Cidde: Dāru’l-Medenī, tsz. Ebū’l-ʿAtāhiye. Dīvānu Ebī’l-ʿAtāhiye. Beyrūt: Dāru Beyrūt, 1406/1986. Ebū’l-Ferec el-İṣfahānī, ʿAlī b. el-Ḥuseyn b. Muḥammed b. Aḥmed el-Ḳuraşī. Kitābu’l-Eġānī. Miṣr: Dāru’l-Kutubi’l-Miṣriyye, tsz. Ebū Ẕueyb el-Huẕelī. Dīvānu Ebī Ẕueybi’l-Huẕelī. Tah. Antonius Batris. Beyrūt: Dāru Ṣādır, 1424/2003. Evs b. Ḥacer. Dīvānu Evs b. Ḥacer. Tah. Muḥammed Yūsuf Necm. Beyrūt: Dāru Beyrūt, 1400/1980. Ḥumeyd b. Sevr. Dīvānu Ḥumeyd b. S̱evr. Tah. ʿAbdulʿazīz el-Meymunī. Ḳāhira: Dāru’l-Kutubi’l-Mıṣriyye, 1371/1951. el-Ḥuṣrī, Ebū İsḥāḳ İbrāhīm b. ʿAlī b. İbrāhīm b. Temīm el-Enṣārī el-Fihrī. Cemʿu’l-Cevāhir fi’l-Muleḥ ve’n-Nevādir. Taḥ. ʿAlī Muḥammed el-Bicāvī. Beyrūt: Dāru’l-Cebel, 1953.
  2. Huisman, Denis. ʿİlmu’l-Cemāl. Çev. Emīra Ḥilmī Maṭar. Ḳāhira: el-Merkezu’l-Ḳavmī Lit-Terceme, 2015. İbn Bessām, Ebū’l-Ḥasen ʿAlī eş-Şenterīnī. eẕ-Ẕeḫīra fī Meḥāsini Ehli’l-Cezīra. Taḥ. İḥsān ʿAbbās. Beyrūt: Dāru’s̠-S̠eḳāfe, 1417/1997. İbn Ḥazm, Ebū Muḥammed ʿAlī b. Aḥmed b. Saʿīd b. Ḥazm el-Endelusī el-Ḳurṭubī. Resāʾilu İbn Ḥazm el-Endelusī. Tah. İḥsān ʿAbbās. Beyrūt: el-Muessesetu’l-ʿArabiyyetu li’d-Dirāseti ve’n-Neşr, tsz. İbn Ḳuteybe, Ebū Muḥammed ʿAbdullāh b. Muslim ed-Dīneverī. eş-Şiʿr ve’ş-Şuʿarā. Tah. Aḥmed Muḥammed Şāḳir. Ḳāḥira: Dāru’l-Meʿārif, 1982. İbn Ḳuteybe, Ebū Muḥammed ʿAbdullāh b. Muslim ed-Dīneverī. ʿUyūnu’l-Aḫbār. Beyrūt: Dāru’l-Kitābi’l-ʿArabī, tsz. İbn Sellām el-Cumaḥī, Ebū ʿAbdillāh Muḥammed b. Sellām b. ʿUbeydillāh el-Baṣrī. Ṭabaḳātu’ş-Şuʿarāʾ. Tah. Maḥmūd Muḥammed Şākir. Cidde: Dāru’l-Medenī, tsz. İbn Şeraf el-Ḳayrevānī Ebū ʿAbdillāh Muḥammed b. Ebī Saՙīd b. Aḥmed el-Cuzāmī. Resāʾilu’l-İntiḳād fī Naḳdi’ş-Şiʿir ve’ş-Şuʿarā. Tah. Ḥasen Ḥusnī ʿAbdulvehhāb. Beyrūt