KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Diyanet İlmi Dergi / 2015 / Cilt: 51 - Sayı: 1

Eș'Arî ve Ebu'l-Muîn en-nesefî'de kesb teorisi

The theory of kasb accordıng to Al-Ash ArI and Al-Nasafi

Veysi ÜNVERDİ
Sayfa
71–100
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İkincisi de, kesbi oluşturan altkavramların tahlilini Mutezile diyalektiği çerçevesindeuzunca bir biçimde ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsanın eylemindeki rolü, davranışların sahibininkim olduğu ve olup bitenlerin kim tarafından tayinve takdir edildiği sorusu, İslam düşünce tarihinin ilktartışmalarına konu olmuştur.Bir yandan cahiliyeden kalma her şeyin dehr tarafından belirlenmiş olduğu şeklindeki fatalizmdendoğan Cebriye, diğer yandan kökenlerini felsefetarihinde bulabileceğimiz ve insan sorumluluğunu esasalan özgürlükçü kader anlayışı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ekol olarakfarklı çizgilere ait bu iki düşünürün, dönemin şartlarıdikkate alındığında benzer görüşleri savunduklarıanlaşılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:İkincisi de, kesbi oluşturan altkavramların tahlilini Mutezile diyalektiği çerçevesindeuzunca bir biçimde ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

İnsanın eylemindeki rolü, davranışların sahibininkim olduğu ve olup bitenlerin kim tarafından tayinve takdir edildiği sorusu, İslam düşünce tarihinin ilktartışmalarına konu olmuştur.Bir yandan cahiliyeden kalma her şeyin dehr tarafından belirlenmiş olduğu şeklindeki fatalizmdendoğan Cebriye, diğer yandan kökenlerini felsefetarihinde bulabileceğimiz ve insan sorumluluğunu esasalan özgürlükçü kader anlayışı. Bunlardan birincisiniulûhiyet merkezli, ikincisini insan merkezli olarakkabul edebiliriz. Bu makale, bunların arasında bir yerdeolan kesb ile ilgilenmektedir. Eşarî ve Nesefî, bumakalenin ana mihverini oluşturmaktadır. Çünkü ilki,kavramı sistematik bir biçimde kader paradigmasınınmerkezine yerleştirmiştir. İkincisi de, kesbi oluşturan altkavramların tahlilini Mutezile diyalektiği çerçevesindeuzunca bir biçimde ortaya koymuştur. Ekol olarakfarklı çizgilere ait bu iki düşünürün, dönemin şartlarıdikkate alındığında benzer görüşleri savunduklarıanlaşılmaktadır. Kaynakları incelediğimizde, iki isminde ulûhiyeti esas aldığını ancak Nesefînin insansorumluluğuna ve özgürlüğüne daha fazla yer verdiğinigörmekteyiz. Bununla birlikte kader tartışmaları,bağlamından ve tarihinden koparılarak okunduğunda,ilgili düşünürlerin anlayışları yanlış yorumlanabilir.

Abstract

The questions of the roleof human on his/heractions, and who is theowner of behaviors, andwho is the determinerof the happenings havebeen the subject of the firstdebates of the history ofIslamic thought.On one side we haveJabriyah, which wasstemmed from the fatalismof Jahiliyyah that believedeverything was determinedby the time (dahr) on theother side liberal conceptof fate based on the humanresponsibility which wecan find its root in historyof philosophy. We canaccept the first one as thedivinity-centered and thelatter human-centered.This article deals withthe kasb which standsbetween them. Al-Ash ariand al-Nasafi consist of theaxis of this article. The firstone, placed the concept ina systematic manner to thecenter of fate paradigm. Thelatter revealed the analysisof the sub-concept of whatconstitutes kasb in detail inthe framework of Mutazilahdialectics. It is understoodthat these two thinkers ofdifferent schools defendedsimilar thoughts at thattime. When we investigatethe sources, though al-Nasafi gave more space tohuman will and liberty,we see that both thinkersgrounded their thoughtson the divinity-centeredunderstanding. However,when the debates regardingfate are handled apart fromthe context and history thethoughts of thinkers couldbe misunderstood.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÜNVERDİ, V. (2022). Eș'Arî ve Ebu'l-Muîn en-nesefî'de kesb teorisi. Diyanet İlmi Dergi, Cilt: 51 - Sayı: 1, 71–100. https://ajindex.com/articles/489941

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Abduh, A. Muhammed, İlmu’t-tevhîd fi sevbin cedîd, Kahire 1980. Abdulcebbâr, Ebu’l-Hasan Kâdî, Fazlü’l-i’tizâl, Kahire 1988. Abdulcebbâr, Ebu’l-Hasan Kâdî, Şerhu usûli’l-hamse, (tah. Abdulkerim Osman), Kahire 1988. Abdulcebbâr, el-Muğnî fî ebvâbi’t-tevhîd ve’l-adl, (tah. Tevfîk et-Tavîl-Saîd Zâyid), Kâhire 1963. Abdulcebbâr, el-Muhtasar fî usûli’d-dîn, (Resâilu’l-adl ve’t-tevhîd içinde), (tah. Muham- med Ammâra), 1971.
  2. Abdulkerim Osman, Nazariyyetu’t-teklif, Beyrut 1971. Aliyyu’l-Kârî, Şerhu fıkhi’l-ekber, (ter. Y. Vehbi Yavuz), İstanbul 1981. el-Âmidî, Seyfuddin Ebu’l-Hasan Ali b. Ebî Ali b. Muhammed, Gâyetu’l-merâm fi ilmi’l-kelâm, (tah. Hasen Mahmud Abdullatif), Kahire 1391. Ay, Mahmut, “Eş’arî Kelamında İnsanın Sorumluluğu”, İslami Araştırmalar Dergi- si, c. 17, sayı: 2, 2004.
  3. Aydın, Hüseyin, “Eş’ari’nin İrâde, Kesb ve Yaratma Teorisi”, İslami İlimler Dergisi, c. 6, sayı: 6, güz 2011. Bağdâdî, Ebu Mansur Abdulkahir b. Tahir et-Temîmî, Usûli’d-dîn, İstanbul 1928. Bağdâdî, el-Fark beyne’l-firak, Beyrut 1973. Bakıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. et-Tayyib, el-İnsâf fîmâ yecibu i’tikâduhû velâ yecûzu’l-cehlu bihî, (neş. M. Zahid Kevseri), Mısır 1963. Bakıllânî, Kitabu’t-temhîd, (tah. İ. Ahmed Haydar), Beyrut 1993. Beyâzîzâde Ahmed Efendi, Ebu Hanife’nin Îtikâdî Görüşleri, (ter. İlyas Çelebi), İs- tanbul 2000. Cürcânî, Seyit Şerif Ali b. Muhammed, et-Tâ’rîfât, (tah. Abdurrahman Umeyrâ), Beyrut 1987. Cüveynî, el-Akîdetü’n-Nizâmiyye, (neş. M. Zahid el-Kevseri), Kahire 1948.
  4. Değim, Semih, Felsefetu’l-kuder fi fikri’l-Mu’tezile, Beyrut 1985. Eş’arî, Ebû Hasan Ali b. İsmail, Kitâbu’l-lum’a fi’r-reddi alâ ehli’z-zeyği ve’l-bida’, (tas. Hamûde Ğurâbe), y.y., 1955. _____ Makâlâtu’l-islâmiyyîn ve ihtilâfu’l-musallîn, (tas. Helmut Ritter), Wıesba- den, 1980. _____ Makâlâtu’l-islâmiyyîn ve ihtilâfu’l-musallîn, (neş. Helmut Ritter), Beyrut tsz., _____ el-İbâne an Usûli’d-diyâne, Medine 1975. Farabî, Füsul el-munteze’a, (neş. F. Mitiri Neccar), Beyrut 1971.
  5. Gündoğar, Hamdi, “Ebu’l-Muîn en-Nesefî’nin İnsan Fiilleri Probleminde Mutezile’ ye Yönelttiği Bazı Eleştiriler”, Kelam Araştırmaları, 9:1, 2011.
  6. Gölcük, Şerafettin, Kelam Açısından İnsan ve Fiilleri, İstanbul 1979. Haddûrî, Mâcit, İslâmda Adalet Kavramı, İstanbul 1993. İbn Fûrek, Mucerredu makalati’l-Eş’arî, (tah. D. Gimaret), Beyrut 1987.
  7. İbn Hazm, Ebu Muhammed Ali b. Ahmed b. Said ez-Zahiri, el-Fasl fi’l-milel ve’l- ehva ve’n-nihal, (tah. İbrahim Nasr-Abdurrahman Umeyra), Beyrut 1996.
  8. İbn Kayyım el-Cevziyye, Şif