Dergiler / Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi / 2014 / Cilt: 19 - Sayı: 37

Abdurrahman Nureddin Paşa’nın Osmanlı Irak’ına Dair 1880 Tarihli Lâyihası Üzerine

On Abdurrahman Nureddin Pasha’s Report on Ottoman Iraq in 1880

Sayfa
85–115
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hille, Divaniye ve Kurna bölgelerine yapılacak sedlerle verimli sulama yapılabileceğini, dolayısıyla yeni arazilerin ekime açılacağını, tarım ürünlerindeki hâsılatın artacağını, sonuç olarak da seddin inşası için gerekli olan meblağın çok kısa zamanda telafi edilebileceğini ifade etmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:2003’teki Amerikan işgalinin üzerinden 12 yıl geçmesine rağmen Irak hâlâ uluslararası gündemin ilk sıralarında yer almaya devam etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Siyasi, sosyal ve ekonomik ilişkiler bakımından 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl arasındaki derin bağ- lar hatırlanacak olursa, 19. yüzyıl Irak’ı hakkında yazılmış raporların, günümüz Irak’ının daha iyi anlaşılmasında büyük önem taşıdığı söylenebilir.
💡
Sonuç & Katkı:Hille, Divaniye ve Kurna bölgelerine yapılacak sedlerle verimli sulama yapılabileceğini, dolayısıyla yeni arazilerin ekime açılacağını, tarım ürünlerindeki hâsılatın artacağını, sonuç olarak da seddin inşası için gerekli olan meblağın çok kısa zamanda telafi edilebileceğini ifade etmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2003 Verileri
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

2003’teki Amerikan işgalinin üzerinden 12 yıl geçmesine rağmen Irak hâlâ uluslararası gündemin ilk sıralarında yer almaya devam etmektedir. Siyasi, sosyal ve ekonomik ilişkiler bakımından 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl arasındaki derin bağ- lar hatırlanacak olursa, 19. yüzyıl Irak’ı hakkında yazılmış raporların, günümüz Irak’ının daha iyi anlaşılmasında büyük önem taşıdığı söylenebilir. Lâyihalar, özellikle de 19. yüzyı- lın ikinci yarısından itibaren, Osmanlı Devleti’nde vilayetler hakkında bilgi veren önemli kaynaklar hâline gelmiştir. II. Abdülhamid’in valilerden istediği lâyihalar çok seyahat etmeyen padişah için önemli bir kaynaktı. Bağdat vilayeti için de birçok lâyiha hazırlanmıştı. Bunlardan birisi de Bağdat Valisi Abdurrahman Nureddin Paşa’nın 1880 senesinde hazırladığı lâyihadır. Lâyihada beş konu üzerinde durulmaktadır: Bunların en önemlisi asayiş ve güvenliğin olmayışıdır. Bu sorun, eğitim, ziraat, zanaat ve ticaretten oluşan diğer dört meseleyi de doğrudan etkilemekteydi. Aşiret yapısının baskın olduğu Bağdat vilayetinde isyan eden aşiretlere karşı şahin bir tavır sergileyen Abdurrahman Nureddin Paşa, askerî konulardaki zafiyetin sebeplerini saydıktan sonra alınması gereken tedbirleri sıralamaktadır. Ziraat için çok önemli olan nehirleri ve sulama imkânlarını tetkik eden vali sedlerin ıslahına büyük önem atfetmektedir. Hille, Divaniye ve Kurna bölgelerine yapılacak sedlerle verimli sulama yapılabileceğini, dolayısıyla yeni arazilerin ekime açılacağını, tarım ürünlerindeki hâsılatın artacağını, sonuç olarak da seddin inşası için gerekli olan meblağın çok kısa zamanda telafi edilebileceğini ifade etmiştir. Yolların ve ulaşım araçlarının ıslahı da tarım ekonomisinin ağır bastığı vilayetin gelişimi için önemli görülmektedir. Maarif ve zanaatle ilgili olarak da okul müfredatlarının elden geçirilmesi ve insanların maişetine yardımcı olacak zanaat dallarında eğitim ve eğitmen talep edilmektedir. Lâyihada bu konu başlıklarında detaylı bilgiler İstanbul’a rapor edilmişse de lâyihanın yazıldığı dönemin sıcak konularından olan Sünnî-Şiî ilişkileri, Irak’ta tapu dağıtılması gibi konulara değinilmemiş olması da dikkat çekmektedir. Lâyiha Irak’ın siyasi, sosyal ve ekonomik konularına temas eden içeriğiyle Bağdat’ın bugünkü problemlerinin tarihî arkaplanını vermektedir.

Abstract

Though it has been 12 years since the American occupation of Iraq in 2003, the country continues to be in the top agenda of international affairs. Considering the close ties between the 19th and 20th centuries in terms of social, political and economic relations, it can be argued that the reports on 19th-century Iraq have significant repercussions for understanding present-day Iraq. The provincial reports (lâyihas), especially those written in the second half of the 19th century, have been crucial sources on Ottoman provinces. These reports were very important for Abdülhamid II, a sultan who typically did not travel throughout the empire. As with many other provinces, the sultan ordered the preparation of reports on Ottoman Iraq, one of which was written by the governor of Baghdad Abdurrahman Nureddin Pasha in 1880. The report focuses on five main themes, of which lack of security was the most significant one. In fact, this problem affected the remaining four directly: education, agriculture, handicrafts and commerce. In Baghdad, where the tribal structure was quite dominant, the governor preferred to adopt a hawkish attitude toward the rebelling tribes. Having detailed the reasons for military weaknesses in the province, he underlined the necessary measures to be taken. The governor seems to analyze the rivers and irrigation facilities in the province in a detailed manner and give priority to the construction and restoration of river walls. The river walls, especially in Hilla, Divaniya and Kurna were to provide efficient irrigation, open new areas to cultivation, rise in agricultural production and, in return, meet the costs needed for this construction. The improvement of the roads and transportation facilities was also very important for Baghdad where agriculture dominated the provincial economy. With regard to education and handicrafts, the governor emphasized the need for reform in the curriculum and underlined the importance of handicrafts and teachers in this field because they were to help people meet their daily needs.. Though in his report Abdurrahman Nureddin Pasha informed Istanbul in detail, he interestingly did not touch upon the hot issues of the period, such as Sunnite-Shiite relations and the delivery of title deeds in Iraq. As the report is about social, political and economic situation of Iraq in the late 19th century, it may shed light on the background of present-day Iraq.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CEYLAN, E. (2022). Abdurrahman Nureddin Paşa’nın Osmanlı Irak’ına Dair 1880 Tarihli Lâyihası Üzerine. Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, Cilt: 19 - Sayı: 37, 85–115. https://ajindex.com/articles/489560

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Arşiv Kaynakları Başbakanlık Osmanlı Arşivleri (BOA) İ. MMS., 60 / 2850, İ. DAH., 41503, İ. MVL., 23072 ve 23790, İ. MMAH., 1641, İ. MVL., 21587, DH. MKT., 1331/76; 1333/71 ve 1333/38, HR. TO., 557/32, 557/33, 557/35, 557/36, 557/54 ve 557/103, Y.E.E., 7/12 Zevra Gazetesi No: 3 ve 10. İkincil Kaynaklar Akkuş, Yakup, Osmanlı Taşra Maliyesinde Reform: Merkez-Taşra Arasındaki İdari-Mali İlişkiler ve Vilayet Bütçeleri, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitütsü, 2011.
  2. Ali Haydar Midhat, Midhat Paşa’nın Hatıraları, (haz.) Osman Selim Kocahanoglu, İstanbul:
  3. Temel Yayınları, II c., 1997.
  4. Artuç, Nevzat, “Osmanlı Devletinin Son Dönem Irak Politikasına Bir Örnek: Nazım Paşa’nın Bağdat Valiliği (25 Kasım 1909-15 Mart 1911)”,
  5. Belleten, LXXIV/271, (Aralık 2010): 833-878.
  6. Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Musul-Kerkükle İlgili Arşiv Belgeleri, 1525-1919, Ankara: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, 1993.
  7. Ceylan, Ebubekir, “Carrot or Stick?: Ottoman Tribal Policy in Baghdad, 1831-1876”, International Journal of Contemporary Iraqi Studies 3/2 (2009): 169-186.
  8. Ceylan, Ebubekir, The Ottoman Origins of Modern Iraq, London: I.B. Tauris, 2011.
  9. Çağman, Ergin, III. Selim’e Sunulan Islahat Layihaları, İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2010.
  10. Çetinsaya, Gökhan, Ottoman Administration in Iraq, 1890-1908, London: Routledge, 2006.
  11. Çetinsaya, Gökhan, “İsmi Olup Cismi Olmayan Kuvvet: II. Abdülhamid’in Pan-İslamizm Politikası Üzerine Bir Deneme”, Osmanlı, c. II, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 1999, s. 380-388.
  12. Çetinsaya, Gökhan, “II. Abdülhamid Döneminde Kuzey Irak’ta Tarikat, Aşiret ve Siyaset”, Dîvân İlmî Araştırmalar Dergisi 7, (1999): 153-168.
  13. Davison, Roderic H., Reform in the Ottoman Empire, 1856-1876, Princeton: Princeton University Press, 1963.
  14. Deringil, Selim, “They Live in a State of Nomadism and Savagery: The Late Ottoman Empire and the Post-Colonial Debate”, Comparative Studies in Society and History 45/2, (2003): 311-342.
  15. Deringil, Selim, “The Struggle Against Shiism in Hamidian Iraq: A Study in Ottoman Counter-Propaganda”, Die Welt des Islams 30 (1990): 45-62.
  16. Eroğlu, Cengiz ve Murat Babuçoğlu, Orhan Özdil, Osmanlı Vilayet Salnamelerinde Bağdat, Ankara: Global Strateji Enstitüsü Yayınları, 2006. Al-Hilâlî, Abd al-Razzaq, Tarih al-Ta‘lim fi’l-Iraq fi Ahd alUthmânî, 1638-1917, Bağdat: The National Printing and Publishing Company, 1959.
  17. Honigmann, E. ve Peter Sluglett, “al-Mawsil“, Encyclopaedia of lslam (EI2 )(2nd edition), Leiden: Brill Publishers, 1991,