Dergiler / Dil Dergisi / 2009 / Cilt: 0 - Sayı: 146

Türkçede zaman-tarz-neden-sonuç ilişkilerinin ulaç ekleriyle belirginleştirilmesi: Sıklık yüzdeleri ve uzman uyumlarına dayalı anket sonuçları

The designation of time-manner-cause-result coherence relations by converbs in Turkish: The results of a query based on frequency and expert congeniality

Sayfa
25–39
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Konu temelli zamansal çevreleme ilişkilerini belirginleştiren ulaç eklerinin kimilerinin ayrıca tarz, neden ve sonuç ilişkilerini de belirginleştirdiği ve bunlar arasında belirginleştirme sıradüzenleri oluşturulması gerektiği bu çalışmada ele alınan bir konu olmaktadır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkçe ulaç ekleri, tümcecikler birbirine bağlanırken oluşan çeşitli bağdaşıklık ilişkilerini belirginleştirmekte ve metin bağdaşıklığını geliştiren önemli dilbilgisel yapılar arasında yer almaktadırlar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Metinlerde bağdaşıklık unsurlarını betimlemeye çalışan Sözbilimsel Yapı Çözümlemesi (Mann ve Thompson, 1987) doğrultusunda, ulaç eklerini belirginleştirdikleri bağdaşıklık ilişkilerine göre sınıflandıran Çetintaş Yıldırım (2010)’da sıklık ve KiKare uzman uyumlarını belirleyen anket çalışmasının sonuçları, zamansal çevreleme ilişkilerini belirginleştiren kimi ulaç ekleri üzerine ilginç gözlemler içermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Konu temelli zamansal çevreleme ilişkilerini belirginleştiren ulaç eklerinin kimilerinin ayrıca tarz, neden ve sonuç ilişkilerini de belirginleştirdiği ve bunlar arasında belirginleştirme sıradüzenleri oluşturulması gerektiği bu çalışmada ele alınan bir konu olmaktadır
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2010 Verileri
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türkçe ulaç ekleri, tümcecikler birbirine bağlanırken oluşan çeşitli bağdaşıklık ilişkilerini belirginleştirmekte ve metin bağdaşıklığını geliştiren önemli dilbilgisel yapılar arasında yer almaktadırlar. Metinlerde bağdaşıklık unsurlarını betimlemeye çalışan Sözbilimsel Yapı Çözümlemesi (Mann ve Thompson, 1987) doğrultusunda, ulaç eklerini belirginleştirdikleri bağdaşıklık ilişkilerine göre sınıflandıran Çetintaş Yıldırım (2010)’da sıklık ve KiKare uzman uyumlarını belirleyen anket çalışmasının sonuçları, zamansal çevreleme ilişkilerini belirginleştiren kimi ulaç ekleri üzerine ilginç gözlemler içermektedir. Varsayıldığının aksine, sunum temelli ilişkilerden çok konu temelli bağdaşıklık ilişkilerinin anket sonuçlarında sapmalar gösterdiği görülmektedir. Konu temelli zamansal çevreleme ilişkilerini belirginleştiren ulaç eklerinin kimilerinin ayrıca tarz, neden ve sonuç ilişkilerini de belirginleştirdiği ve bunlar arasında belirginleştirme sıradüzenleri oluşturulması gerektiği bu çalışmada ele alınan bir konu olmaktadır

Abstract

Turkish converbs are some of the most important linguistic structures, whichdesignate different coherence relations while clauses are conjoined and which develop text coherence. Çetintaş Yıldırım (2010) attempts to classify converbs according to the coherence relations that they designate in the frame of Rhetorical Structure Theory (Mann and Thompson, 1987). The results of Çetintaş Yıldırım’s query, which demonstarte frequncy and Chi-Square expert congeniality, imposes interesting observations on some of the converbs designating circumstancerelations. Contrary to her assumptions, the results have shown that notpresentational coherence relations but subject matter relations reflect deviations.In this paper, the subject matters are that some of the converbs which designatecircumstance relations may also designate manner, cause and result relations and that it is a necessity to form designation scales among these converbs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIRIM, F. Ç. (2022). Türkçede zaman-tarz-neden-sonuç ilişkilerinin ulaç ekleriyle belirginleştirilmesi: Sıklık yüzdeleri ve uzman uyumlarına dayalı anket sonuçları. Dil Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 146, 25–39. https://ajindex.com/articles/488539

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Barzilay, R. 2004. Rhetorical Structure Theory. Erişim Tarihi 27 Aralık 2009, www adresi: http://people.csail.mit.edu/regina/6881/lec15/lec15.pdf
  2. Bateman, J. A. ve Rondhuis, K. J. 1997. ‘Coherence Relations’: Towards A General Specification. Erişim Tarihi 23 Kasım 2008, www adresi: http://www.fb10.uni_bre men.de/anglistik7langpro/webspace/jb/repository/pdf/bateman-rondhuis97.pdf Çetintaş Yıldırım, F. 2010. Türkçede Belirteç Tümcecikleri: Sözbilimsel Yapı Çözümlemesi Çerçevesinde Bir Sınıflandırma Önerisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara:
  3. Ankara Üniversitesi Mann, W. C. ve Thompson, S. A. 1986. Rhetorical Propositions in Discourse. İçinde, Discorse Processes, 9 (s. 57-90)
  4. Mann, W. C. ve Thompson, S. A. 1987. Rhetorical Structure Theory: A Theory of Text Organization. California: Information Sciences Institute. Mann, W. C. ve Thompson, S. A. 1988. Rhetorical Structure Theory: Toward a Functional Theory of Text Organization. İçinde, Text, 8 (3) (s. 243-281)
  5. Matthiessen, C. ve Thompson, S.A. 1988. The Structure of Discourse and ‘Subordination’. İçinde, Haiman, J. ve Thompson, S. A. (Haz.). Clause Combining in Grammar and Discourse (s. 275-329). Amsterdam: John Benjamins Nicholas, N. 1994. Problems in The Application of Rhetorical Structure Theory to Text Generation. Erişim Tarihi 25 Aralık 2009, www adresi: http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis7work/MScThesis.pdf
  6. Power, R. ve diğerleri. 1999. Generating Embedded Discourse Markers from Rhetorical Structure. Erişim Tarihi 23 Aralık 2008, www adresi: http://www.citeseerx.ist.psu.edu/10.1.1.126.5305.pdf
  7. Sanders, T. ve Pander Maat, H. 2006. Cohesion and Coherence: Linguistic Approaches. Erişim Tarihi 28 Kasım 2008, www adresi: http://www.let.uu.nl/~Ted.Sanders/per sonal/uploads/pdf/Sanders%20Pander%20Maat%20(2006).pdf Taboada, M. ve Mann, W. C. 2005. Applications of Rhetorical Structure Theory. Erişim Tarihi 25 Aralık 2009, www adresi: http://www.cireseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.91.4377&rep.pdf
  8. Taboada, M. ve Mann, W. C. 2006. Rhetorical Sturcture Theory: Looking Back and Moving Ahead. İçinde, Discourse Studies,8(3) (s. 423-459)