Bu çalışmada, Devlet Arşivleri bünyesinde 1980’li yıllardan günümüze kadarki süreçte yapılan Ermeni sorunu araştırmalarının tarihçesi ve genel seyrini göstermek amaçlanmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Tarihlendirme bakımından çok daha önceye götürülebilmesi muhtemel olmakla birlikte, 1878 Osmanlı Rus Savaşı ve sonrasındaki Berlin Anlaşması ile ilk kez siyasi platforma taşınan, 1915’teki Tehcir Kanunu ile kriz haline dönüşen ve o günden bugüne uluslararası bir sorun olarak tartışılagelen Ermeni Sorunu ve Ermeni tarafının bu konu hakkındaki iddialarına karşı ülkemizde yapılan çalışmaların gerçekleştiği en önemli resmi kurumlardan birisi Devlet Arşivleri Başkanlığı’dır. 1980’li yılların ortalarında Ermeni tarafının iddialarına cevap vermek ve tarihsel gerçekliğin Ermenilerin iddia ettikleri şekilde olmadığını göstermek üzere, personel sayısının büyük miktarda artırıldığı, tasnif ve kataloglama faaliyetlerinin yoğunlaştığı Devlet Arşivleri’nde, Ermeni Sorunu hakkında çalışma grupları oluşturulmuş, pek çok araştırma yapılmış ve onlarca araştırma eseri yayınlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tarihlendirme bakımından çok daha önceye götürülebilmesi muhtemel olmakla birlikte, 1878 Osmanlı Rus Savaşı ve sonrasındaki Berlin Anlaşması ile ilk kez siyasi platforma taşınan, 1915’teki Tehcir Kanunu ile kriz haline dönüşen ve o günden bugüne uluslararası bir sorun olarak tartışılagelen Ermeni Sorunu ve Ermeni tarafının bu konu hakkındaki iddialarına karşı ülkemizde yapılan çalışmaların gerçekleştiği en önemli resmi kurumlardan birisi Devlet Arşivleri Başkanlığı’dır. 1980’li yılların ortalarında Ermeni tarafının iddialarına cevap vermek ve tarihsel gerçekliğin Ermenilerin iddia ettikleri şekilde olmadığını göstermek üzere, personel sayısının büyük miktarda artırıldığı, tasnif ve kataloglama faaliyetlerinin yoğunlaştığı Devlet Arşivleri’nde, Ermeni Sorunu hakkında çalışma grupları oluşturulmuş, pek çok araştırma yapılmış ve onlarca araştırma eseri yayınlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, Devlet Arşivleri bünyesinde 1980’li yıllardan günümüze kadarki süreçte yapılan Ermeni sorunu araştırmalarının tarihçesi ve genel seyrini göstermek amaçlanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri
Özet
Tarihlendirme bakımından çok daha önceye götürülebilmesi muhtemel olmakla birlikte, 1878 Osmanlı Rus Savaşı ve sonrasındaki Berlin Anlaşması ile ilk kez siyasi platforma taşınan, 1915’teki Tehcir Kanunu ile kriz haline dönüşen ve o günden bugüne uluslararası bir sorun olarak tartışılagelen Ermeni Sorunu ve Ermeni tarafının bu konu hakkındaki iddialarına karşı ülkemizde yapılan çalışmaların gerçekleştiği en önemli resmi kurumlardan birisi Devlet Arşivleri Başkanlığı’dır. 1980’li yılların ortalarında Ermeni tarafının iddialarına cevap vermek ve tarihsel gerçekliğin Ermenilerin iddia ettikleri şekilde olmadığını göstermek üzere, personel sayısının büyük miktarda artırıldığı, tasnif ve kataloglama faaliyetlerinin yoğunlaştığı Devlet Arşivleri’nde, Ermeni Sorunu hakkında çalışma grupları oluşturulmuş, pek çok araştırma yapılmış ve onlarca araştırma eseri yayınlanmıştır. Bu çalışmada, Devlet Arşivleri bünyesinde 1980’li yıllardan günümüze kadarki süreçte yapılan Ermeni sorunu araştırmalarının tarihçesi ve genel seyrini göstermek amaçlanmıştır.
Abstract
General Directorate of the State Archives is one of the primary government agencies for the studies carried out in Turkey against Armenian claims and the Armenian Question, which has been carried onto political platform in 1878 Ottoman - Russian War and Berlin Treaty for the first time although it is likely that it can be taken much earlier in terms of dating; and has become a crisis with the 1915 Deportation Law and been argued as an international problem since then. In the State Archives, which increased the personnel number and classification and catalog processes in the mid 1980’s in order to answer and show that the historical verity contradict with Armenians’ claims, study groups on Armenian question have been formed, several researches has been made and then published. This study aims to show the short history and the progress of the researches made in the State Archives about Armenian problem from 1980’s until today.
🔖
Bu Makaleye Atıf Yap
SOYSAL, U. (2022). ERMENİ SORUNU HAKKINDA DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI’NCA YAPILAN ÇALIŞMALAR (TARİHÇE). Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 19 - Sayı: 38, 293–327. https://ajindex.com/articles/482666
AKANT, İlhan Moskova Otel Natıonal 333 Numaralı Oda, 1990, (Basım yeri ve yılı tespit edilememiştir). AKTAŞ, Necâti- Binark İsmet - El-Arşifü’l- Osmânî, IRCICA, Amman, 1986. Armenians in Ottoman Documents(1915-1920), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 1995. ss.XLIV+641. Arşiv Belgelerine Göre Kafkaslar’da ve Anadolu’da Ermeni Mezâlimi I: 1906-1918 = Armenian violence and massacre in the Caucasusand Anatolia based on archives, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 1995, C.I, ss.LXIII+642; C.II, 1919, Ankara, 1995, ss.XI+452; C.III, 1919-1920, Ankara, 1997, ss.XXXI+475; C.IV, 1920-1922, Ankara, 1998, ss.X+349. Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı’da Spor, kitabı Devlet Arşivleri Başkanlığı Yayın No:1, İstanbul, 2018. Azerbaycan Belgelerinde Ermeni Sorunu (1918-1920), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları,
Ankara, Başbakanlık Basımevi, 2001, ss.XXXI+682. Birinci Milli Arşiv Şûrâsı, (20-21 Nisan 1998), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları,
Tebliğler-Tartışmalar, Ankara, 1998.
ÇAKIN, Naci, Osmanlı - Rus Savaşı (1828-1829),
Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1978.
ÇAKIN, Naci, Orhon, Nafiz Türk Silahlı Kuvvetler Tarihi (1793-1908),
Genelkurmay Harp Tarihi Yayınları, Seri No:2, Ankara,1978.
ÇETİN, Atilla Başbakanlık Arşivi Kılavuzu, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1979.
ÇULUK, Sinan, “Türk Aşivciliği Üzerine Bir Zihniyet Tahlili”, Arşiv Dünyası Dergisi, 2007, Sayı:9, ss.9-38.
Tehcire Giden Yol, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul, 2016, ss.703. DİNÇ, Nihat Gönüllü Diplomat, İthaki Yayınları,
İstanbul,
Tarihsiz. Dünden Bugüne Başbakanlık, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 2004. Ermeni Komiteleri (1891-1895), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 2001, ss.XIV+120. Ermeni Meselesinin Siyasî Tarihçesi (1877-1914), (Münir Süreyya Bey’in Raporu), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 2001, ss.XVII+1079. Ermeniler Tarafından Yapılan Katliam Belgeleri I (1914-1919) = Documents On Massacre Perpetrated By Armenians. Ankara, 2001, ss.XXII+740; C.II, (1919-1921), Ankara, 2001, ss.X+588. GENÇ Yusuf İhsan vd, Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul, 1992, 2. Baskı İstanbul, 2000, 3. ve son baskı İstanbul, 2010.
GİRGİN, Kemal, 21. Yüzyıl Perspektifinde Dünya Siyaseti, Okumuş Adam Yayınevi, İstanbul, 2002.
GİRGİN, Kemal, Çağdaş Politika ve Diplomasi El Kitabı, T. İş Bankası Kültür Yayınları, 1975.