Dergiler / Bilimname / 2020 / Cilt: 0 - Sayı: 43

İBNÜ’L-CEVZÎ’NİN NEZÂİR ANLAYIŞININ SORUNLARI

THE PROBLEMS OF IBN AL-JAWZĪ’S CONCEPTION OF NAẒĀIR

Sayfa
129–168
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece ilgilieserlerin muhteva ve üslûbuna en yakın anlayışın tespitine katkı sunulmasıhedeflenmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüze ulaşan ilk eser olması hasebiyle Mukâtil b.
📊
Temel Bulgular & Veri:İbnü’l-Cevzî “vücûh venezâir”i, “bir kelimeden Kur’an’ın farklı yerlerinde farklı anlamlar kastedilmesi”diye tarif etmiş, devamında “nezâirin lafızlarda, vücûhun ise manalardabulunduğu”nu söylemiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece ilgilieserlerin muhteva ve üslûbuna en yakın anlayışın tespitine katkı sunulmasıhedeflenmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Günümüze ulaşan ilk eser olması hasebiyle Mukâtil b. Süleyman’ın el-Vücûh ve’nNezâir’i bir milat kabul edildiği takdirde, vücûh ve nezâirle ilgili eserlerinoldukça erken bir dönemden itibaren telif edildiği söylenebilir. Konuyla ilgilibirçok eser telif edilmiş olmasına karşın, İbnü’l-Cevzî’den önceki müelliflervücûh ve nezâire dair herhangi bir tanım yapmamıştır. İbnü’l-Cevzî “vücûh venezâir”i, “bir kelimeden Kur’an’ın farklı yerlerinde farklı anlamlar kastedilmesi”diye tarif etmiş, devamında “nezâirin lafızlarda, vücûhun ise manalardabulunduğu”nu söylemiştir. Bu tarif klasik dönemde İbn Teymiye, Zerkeşî, Süyûtîve Taşköprîzâde tarafından eleştirilmiştir. Söz konusu eleştiriler nedeniyle olsagerek, Kâtip Çelebî ve muhtemel başka istisnalar dışında, İbnü’l-Cevzî’nintanımını benimseyen yok gibidir. Son dönemde de çeşitli eleştirileryöneltilmekle birlikte, İbnü’l-Cevzî’nin tanımı bazı araştırmacılar tarafındanbenimsenmiş, bunun en uygun nezâir tanımı olduğu öne sürülmüştür. Fakatİbnü’l-Cevzî’nin tarifi konuyla ilgili eserlerin muhteva ve üslûbü açısından bazısorunlar taşımaktadır. Makalede İbnü’l-Cevzî’nin nezâir anlayışının, vücûhnezâir literatürünün üslûbu çerçevesinde değerlendirilmesi ve sorunluyönlerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda sekiz eserçerçevesinde ve “maraz” lafzı örneğinde vücûh ve nezâir literatürünün üslûbutanıtılacak, bu sayede İbnü’l-Cevzî’nin tarifinin tahlili yapılacaktır. Böylece ilgilieserlerin muhteva ve üslûbuna en yakın anlayışın tespitine katkı sunulmasıhedeflenmektedir.

Abstract

The oldest surviving work on al-wujūh wa’l-naẓāir is Mukātil ibn Sulayman’s (d. 150/767) work. Consequent to being the oldest surviving work on this subject, if Mukātil ibn Sulayman’s al-Wujūh wa’l-Naẓāir is accepted as a milestone, it could be said that works on “al-wujūh wa’l-naẓāir” date back to the early period of Islam. Except for the work of al-Hakīm al-Tirmidhī (d. 320/932) named Tahsīl al-Naẓāiri'l-Qur’ān, in the works written about al-wujūh wa’l-naẓāir, wujūh refers to “the words in the Qur’an that signifies two or more meanings”. As for al-naẓāir, it is equivalent to “other instances where the words used for different meanings in the Qur’an is mentioned or repeated with any of these meanings.” In the light of study and review of the literature on al-wujūh wa’l-naẓāir, as well as the opinions expressed on the subject, we think that it would be appropriate to understand these terms (al-wujūh wa’l-naẓāir), in the way it has been stated above. Although, it is observed that different definitions are made especially regarding al-naẓāir. The fact that the authors before Ibn al-Jawzī (d. 597/1201) did not define al-wujūh wa’l-naẓāir can be regarded as the most important reason for these different definitions. In addition, it is possible to say that there are other reasons for the emergence of different definitions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARAGÖZ, M. (2022). İBNÜ’L-CEVZÎ’NİN NEZÂİR ANLAYIŞININ SORUNLARI. Bilimname, Cilt: 0 - Sayı: 43, 129–168. https://ajindex.com/articles/465122

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. ABACI, Harun. Kur’ân’ın Mâtürîdî Yorumu: Te’vîlâtü’l-Kur’ân’da Mu’tezile Tenkidinin Dilbilimsel Temelleri. Ankara: Fecr Yayınları, 2020. ABDÜLÂL SÂLİM MEKREM. el-Müşterekü’l-lafzî fi’l-hakli’l-Kur’ânî. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1996. ABDÜLBÂKÎ, Muhammed Fuad. el-Mu‘cemü’l-müfehres li elfâzi’l-Kur’âni’lkerîm. İstanbul: el-Mektebetü’l-İslâmiyye, 1984. AHMED FERÎD el-MEZÎDÎ. “Mukaddimetü’l-muhakkik”. el-Vücûh ve’n-nezâir fi’l-Kur’âni’l-kerîm (Mukâtil), thk. Ahmed Ferîd el-Mezîdî. 4-10. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2008.
  2. ALTUNTAŞ, Halil. “el-Vücûh ve’n-Nezâir”. Diyanet İlmi Dergi 26, sy 1 (1990): 13-29.
  3. ARABACI, Emine. “Ya’kub Afvî ve Netîcetü’t-Tefâsîr Adlı Eserindeki Tefsir Metodu”. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi 4, sy 1 (2020): 77-110. ARABÎ ABDÜLHAMİD ALİ. “Mukaddimetü’l-muhakkik”. el-Vücûh ve’n-nezâir li-elfâzı Kitâbillâhi’l-azîz (Dâmegânî), thk. Arabî Abdülhamid Ali. 3-35. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2010.
  4. AYDIN, İsmail. Kur’ân’ın Filolojik Yorumu: Tarihsel Gelişim ve Sorunlar. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2014.
  5. AYDIN, İsmail. “Kur’ân’la İlgili İlk Filolojik Çalışmaların Tefsir İlmi Açısından Değerlendirilmesi”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 11, sy 1 (2011): 37-63. CELAL el-ASYÛTÎ. “Mukaddime fî ilmi’l-vücûh”. Vücûhü’l-Kur’âni’l-kerîm (Hîrî), thk. Celal el-Asyûtî. 3-10. Beyrut: Kitâb nâşirûn, 2011.
  6. ÇETİN, Mustafa. “Kur’an’da Vücuh ve Nazair”. Diyanet İlmi Dergi 25, sy 3 (1989): 97-127.
  7. ÇONKOR, Burhan. “Kur’an-ı Kerim’de Bir Nezâir Örneği Olarak Cehennem Anlamında Kullanılan Lafızlar”. İlahiyat Araştırmaları II, ed. Münir Yıldırım. 35-55. Ankara: Akademisyen Kitabevi, 2020. DÂMEGÂNÎ, Ebû Abdillah el-Hüseyn b. Muhammed. el-Vücûh ve’n-nezâir lielfâzı Kitâbillâhi’l-azîz. thk. Arabî Abdülhamid Ali. Beyrut: Dâru’lKütübi’l-İlmiyye, 2010.
  8. DEMİRCİ, Muhsin. Tefsir Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2009.
  9. DEMİRCİ, Muhsin. Tefsir Usûlü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2013.
  10. DİVLEKCİ, Celaleddin. “Kur’an’da Bazı Kelimelerin Kullanım Özelliklerine Dair Genel Kaideler”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 6, sy 1 (2017): 86-104.
  11. DİVLEKCİ, Celaleddin. “Kur’an’da Eşanlamlılık (Terâdüf) Olgusu (I)”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 7 (2000): 149-69. EBÛ HİLAL el-ASKERÎ. el-Vücûh ve’n-nezâir. thk. Muhammed Osman. Kahire: Mektebetü’s-sekâfeti’d-dîniyye, 2007.
  12. EROĞLU, Ali. Kur’ân Tarihi ve Kur’an İlimleri Üzerine. Erz