Dergiler / Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 26 - Sayı: 3

GEÇİŞ ADALETİNDE SOSYO-HUKUKSAL BİR YARGI MEKANİZMASI OLARAK GACACA YARGISININ KURULUŞU

The Foundation of the Gacaca Jurisdiction as a Socio-Legal Judicial Mechanism within Transitional Justice

Sayfa
619–674
Yayın Tarihi
2022-07-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Uzmanların değil halkın doğrudan katılımına dayalı olan Gacaca yargısı, bu özelliğiyle sosyal olan aracılığıyla soykırım faillerini yargılarken, aynı zamanda da salt cezalandırmadan farklı olarak etkisini sosyal olan içine yerleştirecek veya başka bir deyişle sosyal olanı dönüştürecek biçimde inşa edilmişti.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:1994 yılında Ruanda’da gerçekleşen soykırım; yüz gün içerisinde mağdur edilenlerin muazzam sayısı, Hutu nüfusunun katliama geniş katılımı ve genel olarak öncesinde belirli sosyal ilişkileri bulunan failler ve mağdurlar arasında mesafe olmaksızın gerçekleşen zulmün vahşeti ile soykırımlar tarihinde kendine özgü bir şekilde yerini almıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Soykırımın bu belirleyici nitelikleri, Ruanda toplumunun soykırım sonrası geçiş adaletine ilişkin tercihlerinde etkili olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Uzmanların değil halkın doğrudan katılımına dayalı olan Gacaca yargısı, bu özelliğiyle sosyal olan aracılığıyla soykırım faillerini yargılarken, aynı zamanda da salt cezalandırmadan farklı olarak etkisini sosyal olan içine yerleştirecek veya başka bir deyişle sosyal olanı dönüştürecek biçimde inşa edilmişti.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ruanda soykırımı · geçiş adaleti · Gacaca

Özet

1994 yılında Ruanda’da gerçekleşen soykırım; yüz gün içerisinde mağdur edilenlerin muazzam sayısı, Hutu nüfusunun katliama geniş katılımı ve genel olarak öncesinde belirli sosyal ilişkileri bulunan failler ve mağdurlar arasında mesafe olmaksızın gerçekleşen zulmün vahşeti ile soykırımlar tarihinde kendine özgü bir şekilde yerini almıştır. Soykırımın bu belirleyici nitelikleri, Ruanda toplumunun soykırım sonrası geçiş adaletine ilişkin tercihlerinde etkili olmuştur. Bu niteliklerin yansıması olan soykırım sonrası toplumsal durum, hem içerdiği maddi imkânların kısıtlılığı hem de parçalanmış sosyal dokunun yarattığı yeni şiddet dalgası tehlikesi ile uygulanabilecek mekanizmaları sınırlandırmıştır. Bu belirli bağlam içerisinde Ruanda, geleneksel çözüm mekanizması olan Gacaca’yı mevcut gereksinimler doğrultusunda yeniden şekillendirerek ve modern devlet imkânları ile destekleyerek bir geçiş adaleti mekanizması olarak yeniden işlevselleştirmiştir. Uzmanların değil halkın doğrudan katılımına dayalı olan Gacaca yargısı, bu özelliğiyle sosyal olan aracılığıyla soykırım faillerini yargılarken, aynı zamanda da salt cezalandırmadan farklı olarak etkisini sosyal olan içine yerleştirecek veya başka bir deyişle sosyal olanı dönüştürecek biçimde inşa edilmişti.

Abstract

Rwandan genocide of 1994 appears in a distinctive position in the history of genocides with the extraordinary number of people that were victimized within one hundred days, the wide-spread participation of the Hutu population in the massacre, and the atrocities that were committed by perpetrators on victims with whom they had preexisting social relations. These contextual qualities of the genocide have influenced the Rwandan society’s preferences related to transitional justice in the aftermath of the genocide. The post-genocide setting which reflected these qualities has limited the number of feasible mechanisms through both the scarce economic resources it involved and the threat of a new wave of violence that was created by the broken social fabric. In this particular context, Rwanda has re-instrumentalized Gacaca, which had been the traditional resolution mechanism of Rwanda, as a transitional justice mechanism by reshaping it in line with present requirements and supplementing it with the power of the modern state. The Gacaca jurisdiction, with its feature of being based on the direct participation of the people rather than professionals, was built in a way that would enable it to situate its impact in the social or, to put it another way, to transform the social as opposed to mere punishment, while judging the perpetrators of the genocide via the social.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZDEMİR, O. (2022). GEÇİŞ ADALETİNDE SOSYO-HUKUKSAL BİR YARGI MEKANİZMASI OLARAK GACACA YARGISININ KURULUŞU. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 26 - Sayı: 3, 619–674. https://ajindex.com/articles/462403

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. “Report of the UN High Commissioner for Human Rights on the Human Rights Field Operation in Rwanda”, UN doc. A/52/486,, Erişim Tarihi 9.5.2022. “Rwanda: International Tribunal Closing Its Doors”, 23.12.2015,, Erişim Tarihi 14.5.2022. 1 Ekim 1990 ve 31 Aralık 1994 Arasında İşlenen Soykırım ve İnsanlığa Karşı Suçların Faillerinin Kovuşturulması ve Yargılanması ile Yetkilendirilen Gacaca Mahkemelerinin Örgütlenmesi, Yetkisi ve İşleyişini Düzenleyen 16/2004 Sayılı Organik Yasa, https://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain/opendocpdf.pdf?reldoc=y&docid=52f22c704, Erişim Tarihi 12.5.2022. 1 Ekim 1990 ve 31 Aralık 1994 Arasında İşlenen Soykırım veya İnsanlığa Karşı Suç Teşkil Eden Fiillerin Kovuşturulmalarını Düzenleyen ve Gacaca Yargısını Kuran 26.01.2001 Tarih ve 40/2000 Sayılı Organik Yasa,, Erişim Tarihi 12.5.2022. 1 Ekim 1990’dan İtibaren İşlenen Soykırım veya İnsanlığa Karşı Suç Teşkil Eden Fiillerin Kovuşturulmalarının Düzenlenmesi Hakkında 1996 Yıl ve 08/1996 Sayılı Organik Yasa,, Erişim Tarihi 12.5.2022. 13/2008 Sayılı 19/05/2008 Tarihli Organik Yasa,, Erişim Tarihi 10.6.2022.
  2. African Union, Rwanda: The Preventable Genocide, 2000,, Erişim Tarihi 10.5.2022. BM Güvenlik Konseyi 955 Sayılı Kararı, 8.11.1994,, Erişim Tarihi 14.3.2022. BM Güvenlik Konseyi 977 Sayılı Kararı, 22.2.1995,, Erişim Tarihi 14.3.2022. BM İnsan Hakları Komisyonu 1999/20 kararına istinaden Özel Temsilci Michel Moussalli tarafından sunulan Ruanda’da insan haklarının duruu hakkında Rapor, 25.2.2000,, Erişim Tarihi 9.5.2022.
  3. Brehm H. N, Uggen C, Gasanabo J-D, “Genocide, Justice, and Rwanda’s Gacaca Courts”, Journal of Contemporary Criminal Justice, 30(3), 2014, s.333-352. Buckley-Zistel S, ”Remembering to Forget: Chosen Amnesia as a Strategy for Local Coexistence in Post-Genocide Rwanda”, Africa: Journal of the International African Institute, 76(2), 2006, s.131-150. Clark P, “The Gacaca Courts and Abbreviated Criminal Procedure for Genocide Crimes in Rwanda”, Morten Bergsmo (Ed.), Abbreviated Criminal Procedures for Core International Crimes, Torkel Opsahl Academic EPublisher, 2017, s.189-208.
  4. Clark P, The Gacaca Courts, Post-Genocide Justice and Reconciliation in Rwanda – Justice without Lawyers, Cambridge University Press, 2010. Cobban H, “The Legacies of Collective Violence”, 1.4.2002, https://bostonreview.net/articles/helena-cobban-legacies-collective-violence/, Erişim Tarihi 8.5.2022. Çoban Öztürk E, “Ruanda’da Trajedi, Adalet ve Uzlaşma”, 20. Yüzyılda Soykırım ve Etni