Dergiler / Avrasya Etüdleri / 2009 / Cilt: 0 - Sayı: 35

IX-XIX. asırlar Azerbaycan kültür tarihinde tasavvufi hareketler

In IX-XIX the centuries sufi orders in the culture history of Azerbaijan

Sayfa
33–60
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bunun yanında Yusuf Hemedani, Nizami, Şebüsteri, Nesimi, Kasım Envar, Hakani, Nigari gibi yüzlerce sufi mütefekkir ve şairin vatanı olan Azerbaycan, tasavvuf felsefesi, tarihi ve edebiyatı açısından önemli bir medeniyet merkezi olarak dünyanın farklı bölgelerine tesir etmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Azerbaycan İslamiyet ile ilk tanışan bölgelerden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunu müteakip tasavvuf hareketleri de Azerbaycan’da görülmeye başlar.
💡
Sonuç & Katkı:Bunun yanında Yusuf Hemedani, Nizami, Şebüsteri, Nesimi, Kasım Envar, Hakani, Nigari gibi yüzlerce sufi mütefekkir ve şairin vatanı olan Azerbaycan, tasavvuf felsefesi, tarihi ve edebiyatı açısından önemli bir medeniyet merkezi olarak dünyanın farklı bölgelerine tesir etmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Azerbaycan İslamiyet ile ilk tanışan bölgelerden biridir. Bunu müteakip tasavvuf hareketleri de Azerbaycan’da görülmeye başlar. Tasavvuf tarihinde adına rastladığımız birçok önemli sufi bu bölgede yaşamış, bir kısım önemli tarikat da burada ortaya çıkmıştır. Azerbaycan tasavvufu Ebu Said Ebu’l Hayr’ın müridleri tarafından kurulan tekkelerle yayılmıştır. Sühreverdiyye tesiri ile oluşan Ebheriyye, Zahidiyye, Halvetiyye ve Safeviyye tarikatlarına; Hurufilik, İşrakilik ve Ahilik gibi önemli felsefi ve mistik hareketlerin çıkışına kaynaklık etmiştir. Bunun yanında Yusuf Hemedani, Nizami, Şebüsteri, Nesimi, Kasım Envar, Hakani, Nigari gibi yüzlerce sufi mütefekkir ve şairin vatanı olan Azerbaycan, tasavvuf felsefesi, tarihi ve edebiyatı açısından önemli bir medeniyet merkezi olarak dünyanın farklı bölgelerine tesir etmiştir.

Abstract

Azerbaijan is one of regions to meet Islam. Settling of sufism in this area has also been early. Many important sufis whose names are counted in mystical history has lived here and many important orders has also appeared in this area. Mystical history of Azerbaijan which has started with Weisel Garany, has spread with the institutions that has been set up by the followers of Abu Said abu al-Khayr. Abhariyyah which has been arisen by the influence of Suhreverdiyyah, has been the beginning source of many ideological and mystical orders such as Hurufiyyah and Ishragiyyah beside Zahidiyyah, Khalvetiyyah, and Safeviyyah. Beside all, beginning from Yoosuf Hamadany, Shebustery Nasimy, Qaasem Anvar, Haqany, Nigary Azerbaijan has been the homeland of many sufi poets and from mystical, philosophical and literary standpoint it has been a very important center and its influences spread across all over the world.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

RIHTIM, M. (2022). IX-XIX. asırlar Azerbaycan kültür tarihinde tasavvufi hareketler. Avrasya Etüdleri, Cilt: 0 - Sayı: 35, 33–60. https://ajindex.com/articles/457201

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Abdurrahman Câmî. Nefehatü’l-Üns Min Hadaratü’l-Kuds Tercümesi, (Çev. Kamil Candoğan) Bedir Yayınları, İstanbul, 1971. Abdülkerim Kuşeyrî. Kuşeyri Risalesi (Çev. Süleyman Uludağ), Dergah Yayınları, İstanbul, 1978.
  2. Akabali, Fahrettin. Hümay-ı Arş. (elimizde bulunan yazma kopyasından). Akgündüz, Ahmet, Said Öztürk ve Yaşar Baş. Darende Tarihi, OSAV Yayınları, İstanbul, 2002.
  3. Algar, Hamid. Nakşibendîlik, İnsan Yayınları, İstanbul, 2007. Âli. Tuhfatu’l Mücahidin Behçetü’z Zahidin, Nuru Osmaniye Kütüphanesi, No: 2293. Allouche, Adel. Osmanlı Safevi İlişkileri, Kökenleri ve Gelişimi, Anka Yayınları, İstanbul, 2001.
  4. Arı, Saim. Nadir Şah Dönemi Osmanlı İran İlişkileri, Yüzüncüyıl Üniversitesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 1995.
  5. Arpad, Ehad. “Abdülkadir Maragi” Küçük Türk-İslam Ansiklopedisi, MEB Yayınları, İstanbul, 1974. Âşık Paşazade. Tevârih-i Âl-i Osman, İstanbul, 1332. Azamat, Nihat. “İbrahim Gülşeni” İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları,
  6. C. XXI, İstanbul, 2000, s. 301-304.
  7. Bakihanov, Abbasgulu Ağa. Gülistan-ı İrem, İlim Neşriyatı, Bakı, 1970.
  8. Bakuvi, Seyyid Yahya. Şifa el-Esrar, Süleymaniye Kütüphanesi, H. Mahmud Efendi, No: 2283. Barlas, Cafer. Kafkasya Özgürlük Mücadelesi, İnsan Yayınları, İstanbul, 1999. Belazuri. Futuh el-Buldan, (Çev. Mustafa Fayda), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara,1983. Bertels. Tasavvuf ve Edebiyat-ı Tasavvuf, Tahran, 1975.
  9. Bilgin, Azmi. “Tasavvuf ve Tekke Edebiyatı”, Tasavvuf Kitabı, Kitabevi Yayınları, İstanbul, 2003.
  10. Bunyadov, Ziya. Azerbaycan VII-IX. Asırlarda, Bakı, 2004.
  11. Bursalı, Mehmet Tahir. Osmanlı Müellifleri I-III. İstanbul, 1333-342.
  12. Bursevi, İsmail Hakkı. Silsile-i Celvetiyye, Pamuk Yayınları, İstanbul, 1291. Bünyadov, Ziya. Seçilmiş Eserler, Bakı, 1999, (İbn İmad el-Hanbelî’nin Şezuratü’z-Zeheb C. IV, fasıl 8, s. 155ʼden nakille) Caferov, Nizami. “Kitab-ı Dede Korkut” Türk Halkları Edebiyatı, Bakı, 2006.
  13. Cebecioğlu, Ethem. Hacı Bayram Veli, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 1998.
  14. Çemenzeminli, Yusuf Vezir. Tarih-i Coğrafi ve İktisad-ı Azerbaycan, Bakı, 1993. Ebu Sa’d el-Malini. Kitabu’l-Erbain fi Şuyuhi’s-Sufiyye-Muhaddis Sufiler, (Çev. Seyfullah Erdoğmuş), İnsan Yayınları, İstanbul, 2008.
  15. Ekinci, Mustafa. Anadolu Aleviliğinin Tarihsel Arka Planı, Beyan Yayınları, İstanbul, 2002.
  16. Eraydın, Selçuk. Tasavvuf ve Tarikatler, İFAV Yayınları, İstanbul, 1997.
  17. Erdebili, Şeyh Safiyyüddin. Kara Mecmua, Tahran, 1379. Erşahin, Seyfettin. Akkoyunlular-Siyasal Kültürel Ekonomik ve Sosyal Tarih, Bizim Biro Yayın