KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 53

Türk dilinde bir geçmiş zaman eki-çı'

A past tense appendix-çi in Turkish language

Cüneyt AKIN
Sayfa
149–153
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bütün bu tespitler ışığında yeniden ele alındığında ise,bu ekin Kırgız Türkçesi gramerlerinde-TI/-çI paralelliği alt başlığındadeğerlendirilmesi önerilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk Dilinde birbirinden farklı kaynaklara dayanan ve farklı işlevleritaşıyan birkaç tane -/+çI eki vardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada, bu farklı kaynak ve işlevleredayanan-/+çI eklerine kısaca değinildikten sonra, geçmiş zaman işlevli-/+çI eki üzerinde durulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bütün bu tespitler ışığında yeniden ele alındığında ise,bu ekin Kırgız Türkçesi gramerlerinde-TI/-çI paralelliği alt başlığındadeğerlendirilmesi önerilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türk Dilinde birbirinden farklı kaynaklara dayanan ve farklı işlevleritaşıyan birkaç tane -/+çI eki vardır. Çalışmada, bu farklı kaynak ve işlevleredayanan-/+çI eklerine kısaca değinildikten sonra, geçmiş zaman işlevli-/+çI eki üzerinde durulmuştur. Sibirya Türk lehçelerinden Tuva ve Hakastave Sibirya kökenli Kırgız Türkçesinde kullanılmaya devam eden bu ekinTürk dilinin bilinen en eski geçmiş zaman eki olan-TI ile bağlantısı, İdil-Bulgar mezar kitabeleri başta olmak üzere,-TI/-çI paralel kullanımı olarakortaya konulmuştur. Bütün bu tespitler ışığında yeniden ele alındığında ise,bu ekin Kırgız Türkçesi gramerlerinde-TI/-çI paralelliği alt başlığındadeğerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract

There are a few appendixes-/+çIin the Turkish language. These arebased on different sources and have different functions. The present workgives a short explanation on the appendix-/+çI , and then elaborates on theappendix-/+çIwhich has the function of the past tense. This appendix isstill being used in Tuva and Khakass which are Siberian Turkish dialects aswell as in the Kyrgyz language which is also Siberian-based. The connectionbetween the appendix-/+çIand the appendix -TI , which is the oldest pasttense known, is established as the parallel use of-TI/-çI , mainly throughIdil-Bulgarian epigraphs. When those points are considered, it is suggestedthat the appendix-/+çIshould be evaluated as parallel to -TIin thegrammar of the Kyrgyz language.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKIN, C. (2022). Türk dilinde bir geçmiş zaman eki-çı'. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 53, 149–153. https://ajindex.com/articles/455401

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Abduldayev, E. (1998). Azırkı kırgız tili. Bişkek. Abduldayev. E. ve Davletov. S. (1986). Kırgız tili. Frunze: Mektep basması. Ahmatov. T. ve Davletov, S. (1975) Kirgizkiy yazık. Frunze: “Mektep” basması. Ahmatov. T. ve Mukambayev. C. (1978). Azırkı kırgız tili. Fonetika. Frunze. Ahmatov. T. ve Ömüraliyeva S. (1990). Kırgız tili, fonetika, leksika. Frunze. Anderson. Gregory. D. S. (1998). Languages of the world / Materials 251 (Dünya Dilleri Arat. R. R. (1979). Kutadgu Bilig III (İndeks) (İndeksi Neşre Hazırlayanlar: K. Eraslan, O. F. Sertkaya- N. Yüce). İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
  2. Atalay. B. (1992). Divanü Lûgat-it-Türk tercümesi I- III. Ankara:
  3. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  4. Barutçu, F. S. (2001). T ürk dilinde enklitik edatlar üzerine çı / çu. Kök Araştırmalar Dergisi, III(2). Clauson, G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth- century-Turkish. London: Oxford University Pres. Çelik, F. (2009). Kırgızca ve tuvacada –çı ekinin işlevleri. The Journal of Academic Social Science Studies, International Journal of Social Science, 2(2), 1-14.
  5. Gabain, A. V. (1988). Eski Türkçenin grameri. ( çev. Mehmet Akalın). Ankara:
  6. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  7. Gabain, A. V. (2000). Eski Türkçenin grameri. ( çev. Mehmet Akalın). Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi. Güngördü. Erol. (2002). İsimden fiil türeten +çı- /+çi- eki ve gelişmiş şekilleri. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3). Hakimzyanov, F. S. (1978). Yazık epitafiy volskih bulgar (volga- bulgar mezar yazıtları). Kazan. Tataristan. Yüksek Lisans Tezi. İshakov, F. G. ve Palmbah, A. A. (1961). Grammatika Tuvinskovo yızıka fonetika i morfologiya (Tuva dilinin grameri fonetik-morfoloji). Moskova. Doğu Edebiyatı Araştırmaları. Kasapoğlu Çengel, H., (2005). Kırgız Türkçesi grameri (ses ve şekil bilgisi). Ankara:
  8. Akçağ Yayınları.
  9. Poppe, N. (1992). Moğol Yazı Dilinin Grameri. ( çev. Günay Karaağaç). İzmir. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  10. Sapjeyev, G. D. (1947). Kratkiy gramatiçeskiy oçerk Mongolskovo yızıka (Moğol dilinin kısa gramer metinleri). Moskova. Serebrenikov, B. A. Gadjiyeva, N. Z. (2011). Türk yazı dillerinin karşılaştırmalı tarihî grameri. ( çev. Tevfik Hacıyev, Mustafa Öner). Ankara:
  11. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  12. Şahin, E. (2007). Hakas destanı Altın Çüs. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları,
  13. İstanbul.
  14. Tenişev, E. R. (1988). Türk dillerinin tarihi karşılaştırmalı grameri (sravnitelno- istoriçeskaya grammatika T yurkskih yazıkov). Moskova: Bilim Yayınla