Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightAncak söz konusu kavram, hem karşıladığı anlamlar hem de işaret ettiği şekil bakımından bazı değişimlere uğrmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmada, XI. Asırda Selçuklu Türkleri tarafından bürokratik alanda kullanılan tuğrâ ıstılahı ele alınmıştır. Temel kaynakların yanında birçok araştırma esere de başvurularak meydana getirilen bu çalışma göstermiştir ki; söz konusu ıstılah, menşei itibariyle Türkçedir ve başlangıçta sadece Türk hükümdarlarının hâkimiyet sembolü olarak kullandığı ok ile yaydan oluşan bir şekli ifade etmiş, Büyük Selçuklu Devleti döneminden itibaren ise, Abbasî halifeleri tarafından hükümdarlara verilen unvanları da bünyesine alarak tevkî, imza, mühür gibi anlamları karşılar hale gelmiştir. Buna ek olarak, aynı terim, dönemde devlet meselelerinin görüşülüp karara bağlandığı bir nevi bakanlar kurulu olan Dîvân-ı Âlâ’nın bir kolunu oluşturan ve umumiyetle devletin dış ilişkilerine dair işlerin düzenlendiği Dîvân-ı İnşâ’ya ismini vererek, bu ismin neticede Dîvân-ı Tuğrâ olarak değişmesine amil olmuştur. Büyük Selçuklu Devleti’nden önce Oğuz Yabgu Devleti’nde de kullanılan ıstılah, Selçuklular sayesinde İslâm dünyasına intikal etmiş ve muhtelif Türk-İslâm devletleri (Memlûkler, Osmanlılar gibi) tarafından kullanılmıştır. Ancak söz konusu kavram, hem karşıladığı anlamlar hem de işaret ettiği şekil bakımından bazı değişimlere uğrmıştır.
Abstract
This study examines the term tughra which was used in bureaucratic areas by Seljuk Turks in XI. century. The study which has consulted many research works as well as basic ones has shown that the term has Turkish roots, and it, at the beginning, expressed arrow and bow used only to symbolise Turkish rulers’ dominance, as of Great Seljuk Empire, it gained meanings such as deputing, signature and stamp by including titles given to emperors by Abbasid caliphes. In addition to this, the same term gave its name to Divan-ı İnşâ regulating external affairs of the government and consisting a branch of Dîvân-ı Âlâ a kind of cabinet and its name became Divan-ı Tuğrâ. The term which had been used by Oghuz Yabgu Empire before Great Seljuk Empire entered into Islam world thanks to Seljuks, and used by many Turk-Islam Empires (Mamelukes, Ottomans etc.). But the term had experienced some changes both in terms of the meaning and the form.