KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi / 2018 / Cilt: 5 - Sayı: 1

FİRDEVSÜ’L-İKBÂL’DE GEÇEN AĞIRLIK, MESAFE VE UZUNLUK ÖLÇÜ ADLARI

Sevda KAMAN
Sayfa
48–68
Yayın Tarihi
2018-07-02
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca eserden hareketle tespit edilen ölçü adlarının ağızlardaki ve Türkiye Türkçesi ölçünlü dildeki durumları hakkında da bilgiler verilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz Orta Asya Türk tarihinin son döneminin en önemli yerli kaynaklarından birisi olan Firdevsü’l-İkbâl, Hîve hanlarından El Tüzer Han’ın (1804-1806) emri üzerine Kongrat hanedanının ilk tarihçisi Mûnis ile Mûnis’in ölümünden sonra eserin kalan kısmını (eserin beşte birini) kaleme alan Âgehî tarafından yazılmış bir tarih kitabıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu eseri değerli kılan Kongrat sülalesinden olan Muhammed Emin İnak (1760-1790)’ın, Avaz İnak (1790-1804)’ın, El Tüzer Han (1804-1806)’ın, I.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca eserden hareketle tespit edilen ölçü adlarının ağızlardaki ve Türkiye Türkçesi ölçünlü dildeki durumları hakkında da bilgiler verilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler Çağatayca · Hive Hanlığı · Firdevsü’l-İkbâl

Özet

Öz Orta Asya Türk tarihinin son döneminin en önemli yerli kaynaklarından birisi olan Firdevsü’l-İkbâl, Hîve hanlarından El Tüzer Han’ın (1804-1806) emri üzerine Kongrat hanedanının ilk tarihçisi Mûnis ile Mûnis’in ölümünden sonra eserin kalan kısmını (eserin beşte birini) kaleme alan Âgehî tarafından yazılmış bir tarih kitabıdır. Bu eseri değerli kılan Kongrat sülalesinden olan Muhammed Emin İnak (1760-1790)’ın, Avaz İnak (1790-1804)’ın, El Tüzer Han (1804-1806)’ın, I. Muhammed Rahim Han (1806-1825)’ın Harezm’de tahtta bulundukları devirleri aydınlatması ve son dönem Çağataycasının özelliklerini yansıtmasıdır. Bu çalışmada Firdevsü’l-İkbâl’de geçen ağırlık, mesafe ve uzunluk ölçü adları incelenmiştir. Çalışmada eserin içeriği ve müellifleri hakkında kısa bilgiler aktarılmıştır. Eserde geçen ağırlık, mesafe ve uzunluk ölçü adları; yapı, anlam ve köken bilgisi açısından analiz edilmiş, dilbilimsel kavram alanları eserden örnek cümleler verilerek ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca eserden hareketle tespit edilen ölçü adlarının ağızlardaki ve Türkiye Türkçesi ölçünlü dildeki durumları hakkında da bilgiler verilmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KAMAN, S. (2018). FİRDEVSÜ’L-İKBÂL’DE GEÇEN AĞIRLIK, MESAFE VE UZUNLUK ÖLÇÜ ADLARI. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 1, 48–68. https://ajindex.com/articles/43851

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. KAYNAKÇAAKSAN Doğan, (2006), Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlam Bilimi, Ankara: Engin Yayınevi.ARAT Reşit Rahmeti, (1987),
  2. Gazi Zahirüddin Muhammed Babur, Vekayi, Babur’un Hatıratı, C. 1-2, Ankara: TTK yay.ATALAY Besim, (1991-1992), Divanü Lugât-it-Türk Tercümesi I-IV, Ankara: TDK yay.ATMACA Emine, (2009), "Kazak Türkçesinde Ölçü ve Ölçü Adları", Türk Dil Kurumunun Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 27. sayı, s. 21-48.AYVERDİ, İlhan ve TOPALOĞLU Ahmet, (2010),
  3. Misalli Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul: Kubbealtı Neşriyat.BREGEL Yuri, (1999), Shir Muhammad Mirab Munis and Muhammad Rıza Mirab Agahi, Fırdaws Al-ıqbāl (History of Khorezm), Brill, Leiden-Boston-Köln.CLAUSON S. G., (1960), Sanglax A Persian Guide to the Turkish Language by Muhammad Mahdī Han, Facsimile Text with an Introduction and Indices, London.----------------------- (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford: Oxford University Press.DOĞAN Levent, (2005), “Türk Dilinde Organ Adları Üzerine Bir İnceleme -Ana ve Ara Temel Kelimeler”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 6, S.1, s. 141-163.ERKAL Mehmet, (1991), “Arşın”, DİA, C. 3, s. 411-413.EREN Hasan, (1999),
  4. Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara: Bizim Büro Basım Evi.FAYDA Mustafa, (1993), “Cerib”, DİA, C. 7, s. 402.GÜL Bülent, (2004), Eski Türk Tarım Terimleri, “Ölçüler”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.GÜLENSOY Tuncer, (2007), Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, Ankara: TDK yay.GÜMÜŞATAM Gürkan, (2012), “Eski Türk Tıbbında (XIV-XVI. Yüzyıllar) Ölçüler ve Ölçme Usulleri”, Turkish Studies, 7/1 Volume, Winter, s. 1189-1216.HALAÇOĞLU Yusuf, (1995), “Fersah”, DİA, C. 12, s. 412.---------------------------- (2004). “Menzil”, DİA, C. 29, s. 159-161.HİNZ Walther, (1955, 1990), “İslam’da Ölçü Sistemleri”, Marmara Üniversitesi Yayınları No: 487, (çev. Acar Sevim) İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.KAHYA Hayrullah, (2010), Mûnis ve Âgehi Firdevsü’l-İkbâl (vr. 1b-156b) (Giriş, İnceleme, Metin, Dizin), Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.KAMAN Sevda, (2012), Firdevsü’l-İkbâl Giriş-Transkripsiyonlu Metin (156b-336a)-İnceleme-Dizin, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.KALLEK Cengiz, (1992), “Batman”, DİA, C. 5, s. 199-200.…………………. (2005), “Mil”, DİA, C. 30, s.53-54.…………………. (2005), “Miskal”, DİA, C.30, s.182-183