Dergiler / Bilimname / 2018 / Cilt: 2018 - Sayı: 36

İmâmiye Şîası'nda Merci-i Taklîd Şeçimi: Teorik ve Pratik Açıdan Değerlendirme

Sayfa
375–397
Yayın Tarihi
2018-10-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalemizde, teorik ve pratik yönüyle bir müctehidin merci-i taklîd makamına yükselmesindeki temel etkenler tahlil edilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz İmâmiyye Şîası’nda İmamın gaybetiyle birlikte intizar nazariyesi çerçevesinde onun otoritesini kimin üstleneceğiyle ilgili ilk dönemlerden itibaren farklı görüşler ortaya çıkmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fakat imamın; cihad, fey dağıtımı, Cuma imamlığı, ahkâmı uygulama, hadleri ikame etme, zekât ve humus gibi görevlerinden hangilerini ve bu görevleri ne dereceye kadar ulemanın üstleneceği meselesi tarihi süreçte temel tartışma noktalarından birisi olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Makalemizde, teorik ve pratik yönüyle bir müctehidin merci-i taklîd makamına yükselmesindeki temel etkenler tahlil edilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler İslam Mezhepleri Tarihi · İmâmiyye Şîası · Gâib İmam

Özet

Öz İmâmiyye Şîası’nda İmamın gaybetiyle birlikte intizar nazariyesi çerçevesinde onun otoritesini kimin üstleneceğiyle ilgili ilk dönemlerden itibaren farklı görüşler ortaya çıkmıştır. Dördüncü asırdan itibaren mezhep uleması bu otoritenin müctehidler tarafından üstlenilmesi gerektiğiyle ilgili çeşitli nazariyeler geliştirmişledir. Fakat imamın; cihad, fey dağıtımı, Cuma imamlığı, ahkâmı uygulama, hadleri ikame etme, zekât ve humus gibi görevlerinden hangilerini ve bu görevleri ne dereceye kadar ulemanın üstleneceği meselesi tarihi süreçte temel tartışma noktalarından birisi olmuştur. Gâib imamın otoritesinin ulemaya devrinde, on dokuzuncu asrın ortalarından itibaren fiili olarak ortaya çıkmaya başlayan merci-i taklîd nazariyesiyle birlikte yeni bir aşamaya geçilmiş ve bu devir işlemi artık daha kurumsal bir yapıya doğru evirilmiştir. Bu noktada imamın naibi olarak karşımıza çıkan ulemanın taşıması gereken temel vasıflar konusunda çeşitli kriterler ortaya konulmuştur. Genel olarak ilim, adalet ve takva bir müctehidin merci-i taklîd olabilmesi için taşıması gereken temel vasıflar olarak belirlenmekle birlikte, fiiliyatta bu makama yükselmek için farklı unsurlar da etkili olmuştur. 1979 İran İslam Devrimi ve ulus devletlerin teşekkülü gibi siyasal dönüşümler, müctehidin bulunduğu ülkedeki toplumsal yapı, selefinin tayini, zekât, humus gibi dini gelirler üzerindeki hâkimiyet kabiliyeti, toplumsal ve siyasal dönüşümler karşısında müctehidin konumu, bulunduğu ülkelerdeki yönetimlerin onlara karşı tutumları gibi unsurlar fiiliyatta merce’iyyeti şekillendirmiştir. Makalemizde, teorik ve pratik yönüyle bir müctehidin merci-i taklîd makamına yükselmesindeki temel etkenler tahlil edilecektir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

IŞILAK, H. (2018). İmâmiye Şîası'nda Merci-i Taklîd Şeçimi: Teorik ve Pratik Açıdan Değerlendirme. Bilimname, Cilt: 2018 - Sayı: 36, 375–397. https://ajindex.com/articles/43746

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. ABDUL-JABAR, Falah, “The Genesis and Development of Marja’ism versus the Sutate”, Ayatollahs, Sufis and Ideologues, State, Religion and Social Movements in Irak, London 2002. ÂL MAHBÛBA, Câfer eş-Şeyh Bâkır, Mâdî en-Necef ve Hâdıruhâ, Beyrut 1986.
  2. AKOĞLU, Muharrem, Mezhep Olgusu Bağlamında Şia ve Irak’ta Şiîlik, Kayseri 2013.
  3. ALGAR, Hamid, “Merci-i Taklîd”, DİA, İstanbul 2004, XXIX/172-174. ---------- “Bihbehânî, Muhammed Bâkır”, DİA, İstanbul 1992, VI/143. ---------- Religion and State in Iran 1785-1906, The Role of the Ulema in the Qajar Period, Los Angeles 1969. ALLÂME HİLLÎ, Ebû Mansûr el-Hasan b. Yûsuf b. el-Mutahhar el-Esedî, Muhtelifu’ş-Şîa, thk. Müessesetü’l-Neşri’l-İslâmî, Kum 1413. ---------- Kavâidu’l-Ahkâm, thk. Müessesetü’l-Neşri’l-İslâmî, 1413 Kum. AMANAT, Abbas, “In Between the Madrasa and the Marketplace: The Designation of Clerical Leadership in Modern Shi’ism”, Authority And Political Culture in Shi’ism, edt. Said Amir Arjomand, New York 1988. ÂMİLÎ, Şemsuddîn Muhammed b. Mekkî, ed-Durûsu’ş-Şeriyye fî Fıkhı’l-İmâmiyye, thk. Müessesetü’l-Neşri’l-İslâmî, Kum 1412. BULUT, Halil İbrahim, Şia’da Usulîliğin Doğuşu ve Şeyh Müfid, Ankara 2013. CA‘FERİYÂN, Resûl, et-Teşeyyu’ fi’l-Irâk ve’s-Sılatuhû bi’l-Merce’iyyeti ve İrân, yy. 2008.
  4. COLE, Juan, Sacred Space and Holy War: The Politics, Culture and History of Shi’ite Islam, New York 2002. FADALÎ, Abdulhâdî, et-Taklîd ve’l-İctihâd:Dirâsetün Fıkhiyyetün li Zâhirati’t-Taklîd ve’l-İctihâdi’ş-Şeriyye, Beyrut 1427. HAKÎM, es-Seyyîd Muhsin et-Tabâtabâî, Mütemessikü’l-Urvetü’l-Vüskâ, nşr. Muhammed Kâzım el-Hakîm, Kum ts. HÂNSÂRÎ, Muhammed Bâkır el-Mûsevî, Ravdâtu’l-Cennât fî Ahvâli’l-Ulemâ, Kum-Tahran ts. HEMEDÂNİ, Şeyh Ağâ Rızâ Muhammed Hâdî, Misbâhu’l-Fakîh, thk. el-Müessesetü’l-Ca’feriyye li İhyâi’t-Türâs, Kum 1417. HIRZÜDDÎN, Muhammed, Meârifü’l-Rical fî Teracimi’l-Ulema’ ve’l-Udeba’, ta’lik: Muhammed Hüseyin Hırzüddîn, Kum 1405. HİLLÎ, Yahya b. Said, el-Câmiu li’ş-Şerâyi’, thk. Cemu’ mine’l-Fudalâ’, Kum 1405. https://www.youtube.com/watch?v=hESRqsfNYEY, erişim tarihi 23.04,2018. HUÎ, Seyyid ebu’l-Kasım, Minhâcü’s-Sâlihîn, Kum h. 1410. HUMEYNÎ, Seyyîd Mustafa, Tahrîru el-Urvetü’l-Vüskâ, thk. Müessesetü Tanzîm ve Neşri Esâr el-İmâm Humeynî, Kum 1418. İLHAN, Sinan, “Kudüs’teki İslam Konferansının Perde Arkası”, İslâmî Araştırmalar Dergisi, cilt 20, sayı 1, 2007.
  5. IŞILAK, Halil, Irak’ta Merci-i Taklid Kurumu, Kayseri 2005, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). KALLEK, Cengiz, “Hasan eş-Şîrâzî” DİA, İstanbul 19