Dergiler / Bilimname / 2020 / Cilt: 2020 - Sayı: 41

Ali er-Rıza Meşhed’i Bağlamında Şiilikte Ölüm, Yas, Türbe ve Ziyaret

Death, Mourning, Tomb and Pilgrim in Shiism in the Context of Ali Al-Reza Mashhad

Sayfa
159–200
Yayın Tarihi
2020-05-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İmami Şiiliğinin en önemli türbesinin bulunduğu Meşhed’in onuncu asırdan itibaren oynadığı tarihi rolde elbette Safeviler, Kaçarlar, Pehlevi hanedanlıkları ve İran İslam Devrimi süresince yaşanan siyasi gelişmelerin etkisi yadsınamaz

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Modernite ve onun rasyonel aklı dini duygulanımlara hurafeler olarak bakma eğiliminde olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ölünün hemen yanına ya da üzerine yapılan ibadethaneler ve buralarda düzenlenen ritüeller toplumların vazgeçilmezleri olmuştur.Şiilik için masum kabul edilen, tanrısal inayetin yansıması olan kutsal bir imamın önderliği tartışılmaz.
💡
Sonuç & Katkı:İmami Şiiliğinin en önemli türbesinin bulunduğu Meşhed’in onuncu asırdan itibaren oynadığı tarihi rolde elbette Safeviler, Kaçarlar, Pehlevi hanedanlıkları ve İran İslam Devrimi süresince yaşanan siyasi gelişmelerin etkisi yadsınamaz
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler Ali er-Rıza · Meşhed · Şiilik

Özet

Modernite ve onun rasyonel aklı dini duygulanımlara hurafeler olarak bakma eğiliminde olmuştur. Her ne kadar muhafazakarlık bu konuda daha pragmatist yaklaşsa da İslamcılık türbe ziyaretlerini ve insani fenomenleri anlamaktan oldukça uzaktır. Ölmek için doğmayız ancak yaşadığımız her an ölürüz. Tecrübe edemediğimiz bu gerçeklik bizi sürekli korkularımızla baş başa bırakır ve ölümün varoluşuna karşı tavrımız bizi çeşitli fenomenlerle yüz yüze getirir. Geleceğimiz ölümün elinde tutsak iken geçmişimiz mezarlarda ve türbelerde yaşamaya devam eder. Kurtulamadığımız korkularımız, vaz geçemediğimiz umutlarımız ve bir arada yaşama zorunluluğumuz bizi matem törenlerinde ve türbe ziyaretlerinde bir araya getirir. Ölüm siyasal bir gerçeklik olarak aynı zamanda bizim bilincimizi oluşturan toplumsallaşma mekanlarının var olmasının sebebidir. İnsanoğlu tarih öncesi dönemlerden beri ölü kültü çerçevesinde toplumsallığını inşa etmiş, devamlılığını sağlamıştır. Ölünün hemen yanına ya da üzerine yapılan ibadethaneler ve buralarda düzenlenen ritüeller toplumların vazgeçilmezleri olmuştur.Şiilik için masum kabul edilen, tanrısal inayetin yansıması olan kutsal bir imamın önderliği tartışılmaz. Bununla birlikte İmamiyye, ölüler etrafında oluşan ve kimliğini bu ölülerle kurgulayan siyasi-dini bir hareket olmuştur. Bu çalışmada, Me’mun’un Şiilerle olan ayrışmayı önlemek amacıyla veliaht tayin ettiği, ancak beklenmedik biçimde vefat eden/öldürülen ve zamanla yaşanan siyasi gelişmeler neticesinde yüceltilen ve şehit kabul edilen Ali er-Rıza’nın İmamiyye için toplumsal kimliğin ayrışmaz parçasına dönüştüğü gösterilecektir. Ayrıca İmamiyye’nin Moğollar, Osmanlılar, Özbekler ve Afganlılar ile yaşadığı siyasi, kültürel mücadelelerin Meşhed kentinin gelişiminde oynadığı rol ortaya konulacaktır. İmami Şiiliğinin en önemli türbesinin bulunduğu Meşhed’in onuncu asırdan itibaren oynadığı tarihi rolde elbette Safeviler, Kaçarlar, Pehlevi hanedanlıkları ve İran İslam Devrimi süresince yaşanan siyasi gelişmelerin etkisi yadsınamazModernite ve onun rasyonel aklı dini duygulanımlara hurafeler olarak bakma eğiliminde olmuştur. Her ne kadar muhafazakarlık bu konuda daha pragmatist yaklaşsa da İslamcılık türbe ziyaretlerini ve insani fenomenleri anlamaktan oldukça uzaktır. Ölmek için doğmayız ancak yaşadığımız her an ölürüz. Tecrübe edemediğimiz bu gerçeklik bizi sürekli korkularımızla baş başa bırakır ve ölümün varoluşuna karşı tavrımız bizi çeşitli fenomenlerle yüz yüze getirir. Geleceğimiz ölümün elinde tutsak iken geçmişimiz mezarlarda ve türbelerde yaşamaya devam eder. Kurtulamadığımız korkularımız, vaz geçemediğimiz umutlarımız ve bir arada yaşama zorunluluğumuz bizi matem törenlerinde ve türbe ziyaretlerinde bir araya getirir. Ölüm siyasal bir gerçeklik olarak aynı zamanda bizim bilincimizi oluşturan toplumsallaşma mekanlarının var olmasının sebebidir. İnsanoğlu tarih öncesi dönemlerden beri ölü kültü çerçevesinde toplumsallığını inşa etmiş, devamlılığını sağlamıştır. Ölünün hemen yanına ya da üzerine yapılan ibadethaneler ve buralarda düzenlenen ritüeller toplumların vazgeçilmezleri olmuştur. Şiilik için masum kabul edilen, tanrısal inayetin yansıması olan kutsal bir imamın önderliği tartışılmaz. Bununla birlikte İmamiyye, ölüler etrafında oluşan ve kimliğini bu ölülerle kurgulayan siyasi-dini bir hareket olmuştur. Bu çalışmada, Me’mun’un Şiilerle olan ayrışmayı önlemek amacıyla veliaht tayin ettiği, ancak beklenmedik biçimde vefat eden/öldürülen ve zamanla yaşanan siyasi gelişmeler neticesinde yüceltilen ve şehit kabul edilen Ali er-Rıza’nın İmamiyye için toplumsal kimliğin ayrışmaz parçasına dönüştüğü gösterilecektir. Ayrıca İmamiyye’nin Moğollar, Osmanlılar, Özbekler ve Afganlılar ile yaşadığı siyasi, kültürel mücadelelerin Meşhed kentinin gelişiminde oynadığı rol ortaya konulacaktır. İmami Şiiliğinin en önemli türbesinin bulunduğu Meşhed’in onuncu asırdan itibaren oynadığı tarihi rolde elbette Safeviler, Kaçarlar, Pehlevi hanedanlıkları ve İran İslam Devrimi süresince yaşanan siyasi gelişmelerin etkisi yadsınamaz

Abstract

Man has to live in a common system and in similar groups. This is also its main quality that distinguishes it from other creatures. Speaking the same language means to agree on the common symbolic system. It is not just words, sentences that are agreed. All the elements that signify the partnership, such as traditions, clothes, games, customs, monuments, and even mourning, are maintained for generations as a cultural system and identity is based on it.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KÖSE, M. (2020). Ali er-Rıza Meşhed’i Bağlamında Şiilikte Ölüm, Yas, Türbe ve Ziyaret. Bilimname, Cilt: 2020 - Sayı: 41, 159–200. https://ajindex.com/articles/43602

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. ABRAHAMİAN, Ervand. Modern İran Tarihi. Trc. Dilek Şendil, 5. Baskı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay., 2018.
  2. AHAVİ, Şahruh. İran’da Din ve Siyaset -Pehlevi Devrinde Ulema-Devlet İlişkileri. Trc. Selahattin Ayaz. İstanbul: Yöneliş Yay., 1990. Ahmed b. Ebî Yakup b. Cafer b. Vehb b. Vâdıh el-Yaʻkûbî (292/905). Târîhu’l-Yaʻkûbî. 2 cilt. thk.: Abdü’l-Emîr el-Mühennâ. Beyrut: Şeriketü’l-aʻlemî li’l-matbûât, 1431/2010.
  3. AKSU, Hüsamettin. “Fazlullah-ı Hurûfî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 12: 277-279. Ankara: TDV Yay., 1989.
  4. AMORETTİ, B. S. “Religion in the Timurid and Safevid Periods”. The Cambridge History of Iran. ed. Peter Jackson-Laurence Lockhart. 6: 610-655. Cambridge: Cambridge University Press, 1986.
  5. AND, Metin. Kerbelâ-Muharrem-Ta’ziye. 4. Baskı. İstanbul: YKY, 2018.
  6. ASSMANN, Jan. Kültürel Bellek, Trc. Ayşe Tekin. 2. Baskı. İstanbul: Ayrıntı Yay., 2015. -------. Tektanrıcılık ve Şiddetin Dili. Trc. Mesut Keskin. İstanbul: Avesta Yay., 2011. Astan Quds Razawi. Erişim: 05.05.2019. https://globe.aqr.ir/portal/home/?news/1194812/1194841/952502/%D8%AA%D9%8E%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D9%8F-%D9%88%DA%A9%D9%8E%DB%8C%D9%81%DB%8C%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A8%D9%90%D9%86%D8%A7%D8%A1%D9%90-%D8%AD%D8%B1%D9%8E%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B6%D9%8E%D8%A7-(%D8%B9). Astan Quds Razawi. Erişim: 05.05.2019. https://globe.aqr.ir/portal/home/?news/1195535/1195554/1206803/Temizlik-merasimi. Astan Quds Razawi. Erişim: 05.05.2019. https://globe.aqr.ir/portal/home/?news/1195535/1195554/1206811/Hutbe-okuma-merasimi. Astan Quds Razawi. Erişim: 05.05.2019. https://globe.aqr.ir/portal/home/?news/1195535/1195554/1206820/Nakkare-%C3%A7alma-merasimi Astan Quds Razawi. Erişim: 05.05.2019. https://globe.aqr.ir/portal/home/?news/1195535/1195554/1206840/Suffe-merasimi. Astan Quds Razawi. Erişim: 05.05.2019. https://globe.aqr.ir/portal/home/?news/1195535/1195554/580659/Kutsal-zarih. Astan Quds Razawi. Erişim: 05.05.2019. https://news.razavi.ir/portal/home/?news/267078/268007/1520538/Mutahhar-Rezevi-T%C3%BCrbede-Gadir-i-Hum-bayram%C4%B1-programlar%C4%B1-a%C3%A7%C4%B1kland%C4%B1.
  7. AYDOĞMUŞOĞLU, Cihad. Safevi Devleti Tarihi (1501-1736). Ankara: Gece Kitaplığı Yay., 2015. -------. “Safevi Hükümdarı Şah Abbas’ın Dinî Siyaseti”. Turkish Studies 6/3 (Summer 2011): 1329-1337.
  8. BATTESTİ, Teresa. “Le pèlerinage de l'Emâm Réza, à Mashad, en Iran”. Regards Sur l’Iran 38/2 (1988): 143-178.
  9. BAUMAN, Zygmunt - OBİREK, Stanislaw. Tanrı’ya ve İnsana Dair. Trc. Akın Em