Dergiler / Bilimname / 2020 / Cilt: 2020 - Sayı: 41

Abbâsȋler Döneminin İlk Mehdisi Muhammed b. Abdullah ve Onun Mehdiliği ile İlgili Rivayetlerin Değerlendirilmesi

Muhammad b. Abdullah, the First Mahdi of the Abbasid Period and the Evaluation of Narratives about its Mahdihood

Sayfa
7–38
Yayın Tarihi
2020-05-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece rivayetimiz Sünnî kaynaklarda da görülmeye başlamış ve hadis kaynaklarında ilgili mehdi rivayetleri yerini almıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarih ve hadis kaynaklarımızda adaleti yeryüzüne hâkim kılacak kurtarıcı kişiyi ifade eden mehdinin farklı özelliklerini belirten rivayetler mevcuttur. “İsmi ismime, babasının ismi babamın ismine uygun” şeklinde tarif edilen mehdi hadisinin tarihte ilişkilendirildiği ilk kişi, Hz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hasan’ın torunlarından “Nefsü’z-Zekiyye” lakaplı Muhammed b.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece rivayetimiz Sünnî kaynaklarda da görülmeye başlamış ve hadis kaynaklarında ilgili mehdi rivayetleri yerini almıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslam Tarihi · Mehdilik · Muhammed Nefsü’z-Zekiyye

Özet

Tarih ve hadis kaynaklarımızda adaleti yeryüzüne hâkim kılacak kurtarıcı kişiyi ifade eden mehdinin farklı özelliklerini belirten rivayetler mevcuttur. “İsmi ismime, babasının ismi babamın ismine uygun” şeklinde tarif edilen mehdi hadisinin tarihte ilişkilendirildiği ilk kişi, Hz. Hasan’ın torunlarından “Nefsü’z-Zekiyye” lakaplı Muhammed b. Abdullah’tır. Böylece o, Abbâsî Devleti’ndeki ilk mehdi olarak kaynaklara yansımıştır. İlk defa Mugîre b. Saîd tarafından ona mehdi denildiği ve onun ilgili rivayeti delil olarak getirdiği görülmektedir. Dolayısıyla rivayetin Şiî eğilimli kaynaklara girişinin kaynağı burası olmalıdır. Öte taraftan aynı rivayetler, Üçüncü Abbâsî Halifesi Muhammed b. Abdullah için de kullanılmıştır. Hatta onun Mehdi lakabı kaynaklarımızda adının önüne geçmiştir. Böylece rivayetimiz Sünnî kaynaklarda da görülmeye başlamış ve hadis kaynaklarında ilgili mehdi rivayetleri yerini almıştır.

Abstract

Some of the Alids (descendants of Ali) were disappointed when the Abbasid State was established. Among them, Muhammad b. Abdullah (nicknamed as Al-Nafs al-Zakiyya) who was the grandson of Hasan acted against the Second Abbasid Caliph, Abu Jafar el-Mansur. During this political movement, the use of nickname ‘mahdi’ by Muhammad b. Abdullah for himself was included in our historical sources. The narrative that “the name matches my name, the name of his father matches my father's name” played an important role for him to get this nickname. So this narration was determined the name of mahdi as Muhammad b. Abdullah.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ESER, M. (2020). Abbâsȋler Döneminin İlk Mehdisi Muhammed b. Abdullah ve Onun Mehdiliği ile İlgili Rivayetlerin Değerlendirilmesi. Bilimname, Cilt: 2020 - Sayı: 41, 7–38. https://ajindex.com/articles/43597

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. ABDÜLKĀHİR BAĞDÂDÎ, Ebû Mansûr b. Tâhir et-Temîmî (429/1037-38). el-Fark beyne’l-Fırak. Beyrut: Dâru’l-Âfâkı’l-Cedîde, 2. basım, 1977. ABDÜLMUHSİN B. HAMD. Şerhu Süneni Ebî Dâvûd. el-Mektebetü’ş-Şamile. AKGÜN, Hüseyin. “Mehdilik Hadislerinin Hadis Rivayet Coğrafyası Açısından İncelenmesi”. Hadis ve Siyer Araştırmaları Dergisi V/2 (İstanbul 2019), 311-331.
  2. ASLANOĞLU, Mert. “Hz. Mehdi’nin İsmi Ne Olacaktır?”. http://mertaslanoglu.blogspot.com/2013/08/hz_18.html, mertaslanoglu.blogspot.com. Erişim 13.01.2020.
  3. ATVAN, Hüseyin. ed-Da‘vetü’l-Abbâsiyye, Mebâdi‘ ve Esâlib. Beyrut, 1984.
  4. AĞIRMAN, Cemal. “Kütüb-i Tis’a Kaynaklarında Yer Alan Mehdî ile İlgili Rivayetlerin Değerlendirilmesi ve Bu Rivayetlerle İlgili Yapılan Yorumlar”. Uluslararası Mehdilik Sempozyumu Bildirileri Editörler: Mehmet Tıraşçı vd. II/336-362. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 2018.
  5. AHMED B. HANBEL, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed eş-Şeybânî el-Mervezî (241/855). el-Ilel ve Ma‘rifeti’r-Ricâl. thk: Vasıyyüllâh b. Muhammed Abbâs. Riyad: Dâru’l-Hânî, 2. basım, 2001. ALİ EL-KÂRÎ, Ebü’l-Hasen Nûrüddîn Alî b. Sultân el-Herevî (1014/1605). Mirkâtü’l-Mefâtîh Şerhu Mişkâtü’l-Mesâbîh. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 2002.
  6. AŞIKKUTLU, Emin. “Cerh ve Ta’dîl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. VII/394-401. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  7. AYDINLI, Abdullah. “Muan‘an”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. XXX/326. İstanbul: TDV Yayınları, 2005. AZÎMÂBÂDÎ, Ebü’t-Tayyib Muhammed Şemsü’l-Hak b. Emîr Alî ed-Diyânüvî (1911). Avnü’l-Ma’bûd Şerhu Süneni Ebî Dâvûd. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, 1415. BELÂZURÎ, Ebü'l-Abbâs Ahmed b. Yahya b. Câbir (279/892). Ensâbü'l-Eşrâf. thk: Süheyl Zekkâr-Riyad ez-Ziriklî. Beyrut, 1996. BESTEVÎ, Abdülalîm Abdülazîm. el-Mevsûa fî Ehâdîsi’l-Mehdî ed-Daîfeti ve’l-Mevdûati. Mekke: Dâru İbn Hazm, 1999. ………, el-Mehdiyyü’l-Müntezar fî Davi’l-Ehâdîs ve’l-Âsâri’s-Sahîha, Mekke: Dâru İbn Hazm, 1999. BEZZÂR, Ebûbekir Ahmed b. Amr el-Basrî (292/905). Müsnedü’l-Bezzâr. thk: Mahfûzu’r-Rahmân vd. Medine: Mektebetü’l-Ulûm ve’l-Hıkem, 2009.
  8. BOZKURT, Nahide. Oluşum Sürecinde Abbâsî İhtilali. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2000.
  9. ÇELİK, Ali. “Nuaym bin Hammâd'ın Hadisçiliği ve ‘Kitâbu'l-Fiten’i Üzerine Bir Değerlendirme”. Dinî Araştırmalar II/6 (Ocak-Nisan 2000) 99-118. DÂREKUTNÎ, Ebü’l-Hasen Alî b. Ömer (385/995). el-Ilelü’l-Vâride fî Ehâdîsi’n-Nebeviyye. thk: Mahfûzurrahmân Zeynullah es-Selefî. Riyad: Dâru Taybe, 1985. Ed-DÛRÎ, Abdülaziz. “Abbâsî Propagandası Sürecinde ve Abb