Dergiler / Acta Infologica / 2021 / Cilt: 5 - Sayı: 1

İki Düzeyli Kazak Morfolojisi

Two Level Kazakh Morphology

Sayfa
79–98
Yayın Tarihi
2022-09-04
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamız benzerlerinden bir kaçyönden farklılık göstermektedir:(i) Çalışmamız hem yapım hem çekim morfolojisini benzerlerinden dahageniş olarak ele almaktadır. (ii) İki-düzeyli yazım kuralları, ek dizilim kuralları, yaklaşık 24 bin kelimeliksözlük ve yaklaşık 150 adetlik ek sözlüğünden oluşan gerçeklememiz açık kaynak kodlu olarak paylaşımaaçılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Çağdaş Kazakça’nın iki düzeyli kapsamlı bir morfolojisini sunulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmamız benzerlerinden bir kaçyönden farklılık göstermektedir:(i) Çalışmamız hem yapım hem çekim morfolojisini benzerlerinden dahageniş olarak ele almaktadır. (ii) İki-düzeyli yazım kuralları, ek dizilim kuralları, yaklaşık 24 bin kelimeliksözlük ve yaklaşık 150 adetlik ek sözlüğünden oluşan gerçeklememiz açık kaynak kodlu olarak paylaşımaaçılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu sayede kelime hazinesi, kelime yapısı ve cümle yapısı yönlerinden büyük benzerlikleriçeren Türki dillerle Türkçe arasında morfoloji tabanlı makina çeviri yapılabilir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:150 adet
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmada Çağdaş Kazakça’nın iki düzeyli kapsamlı bir morfolojisini sunulmuştur. Çalışma Nuve Çatısıüzerinde gerçeklenmiş ve belirsizlik giderme veri seti ile test edilmiştir. Çalışmamız benzerlerinden bir kaçyönden farklılık göstermektedir:(i) Çalışmamız hem yapım hem çekim morfolojisini benzerlerinden dahageniş olarak ele almaktadır. (ii) İki-düzeyli yazım kuralları, ek dizilim kuralları, yaklaşık 24 bin kelimeliksözlük ve yaklaşık 150 adetlik ek sözlüğünden oluşan gerçeklememiz açık kaynak kodlu olarak paylaşımaaçılmıştır. Üçüncü taraflarca indirilebilir, gözden geçirilebilir ve test edilebilir. (iii) Gerçeklememiz var olankuralların değiştirilmesi veya yenilerinin eklenmesiyle kolayca genişletilebilir bir yapıdadır. Programlamagerektirmez. (iv) Nuve Çatısı çalışma grubumuz tarafından geliştirildiği için ortaya çıkan yeni problemlerikolay ve hızlı bir şekilde çözebilmekteyiz. (v) Gerçeklememiz ayrı yazılan ekler, iki sembolden meydanagelen harfler gibi durumları kolayca ele alabilmektedir. (vi) Nuve Türkçenin iki düzeyli morfolojisini deiçermektedir. Bu sayede kelime hazinesi, kelime yapısı ve cümle yapısı yönlerinden büyük benzerlikleriçeren Türki dillerle Türkçe arasında morfoloji tabanlı makina çeviri yapılabilir.

Abstract

We present a comprehensive two level morphological analysis of contemporary Kazakh with implementationand a disambiguation test data set on the Nuve Framework. Our study differs from the similar studies in anumber of ways: (i) Our study covers both derivational and inflectional morphology to a greater extend (ii)Our implementation consisting of orthographic rules, morphotactics, a root lexicon of roughly 24 thousandroots, a lexicon of roughly 150 suffixes is open source which can be downloaded, reviewed and tested. (ii)Roughly 10 thousand manually disambiguated parses are available as a morphological disambiguation dataset. (iii) It is easily extensible meaning it can be modified or extended with new rules without anyprogramming. (iv) we are able to tackle emerging problems quickly and easily since Nuve is maintained byour study group. (v) Our implementation can handle separately written morphemes or digraphs etc. directly.(vi) We also have a Turkish morphological parser/generator in Nuve for morphology based machinetranslation between Turkish and other Turkic languages since these closely related languages have a lot incommon from lexical, morphological, and syntactic aspects.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YİNER, Z., KURT, A. (2022). İki Düzeyli Kazak Morfolojisi. Acta Infologica, Cilt: 5 - Sayı: 1, 79–98. https://ajindex.com/articles/425958

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Abdukerim, G., Tursun, E., Yang, Y., & Li, X. (2019). Uyghur morphological analysis using joint conditional random fields: Based on small scaled corpus. Discrete & Continuous Dynamical Systems-S, 12(4&5), 823. Ablimit, M., Kawahara, T., Pattar, A., & Hamdulla, A. (2016). Stem-affix based Uyghur morphological analyzer. International Journal of Future Generation Communication and Networking, 9(2), 59-72.
  2. Alam, Y. S. (1983). A two-level morphological analysis of Japanese. In Texas Linguistic Forum, 22, 229-252.
  3. Altintas, K., & Cicekli, I. (2001). A morphological analyser for Crimean Tatar. Proceedings of the 10th Turkish Symposium on Artificial Intelligence and Neural Networks (TAINN’2001), North Cyprus, 180-189.
  4. Antworth, E. L. (1990). PC-KIMMO: A two-level processor for morphological analysis. Summer Institute of Linguistics, International Academic Bookstore, Dallas, Texas. Bekmanova, G., Sharipbay, A., Altenbek, G., Adali, E., Zhetkenbay, L., Kamanur, U., & Zulkhazhav, A. (2017). A uniform morphological analyzer for the Kazakh and Turkish languages. Proceedings of the Sixth International Conference on Analysis of Images, Social Networks and Texts, Moscow, Russia, 20–30.
  5. Biray N., Ayan E., Ercilasun G. K., (2015). Çağdaş Kazak Türkçesi Ses-Şekil- Cümle Bilgisi- Metinler (2nd ed.). Istanbul, Turkey: Bilge Kültür Sanat. Eryiğit, G., & Adalı, E. (2004, February). An affix stripping morphological analyzer for Turkish. Proceedings of the IASTED International Conference Artificial Intelligence and Applications, Innsbruck, Austria, 299–304.
  6. Gökgöz, E., Kurt, A., Kulamshaev, K., & Kara, M. (2011, May). Two-level Qazan Tatar morphology. Proceedings of the 1st International Conference on Foreign Language Teaching and Applied Linguistics (FLTAL’11), Sarajevo, Bosnia and Herzegovina, 428-432.
  7. Görmez, Z., Ünlü B. S., Kurt, A., Kulamshaev, K., & Kara, M. (2011). An overview of two-level finite state Kyrgyz morphology. Proceedings of the 2. International Symposium on Computing in Science & Engineering (ISCSE)., Aydin, Turkey, 48-52
  8. Karttunen, L. (1983, December). KIMMO: a general morphological processor. In Texas Linguistic Forum, 22, 163-186.
  9. Keskin, R. (2012). Two Level Uyghur Morphology and Uyghur Turkish Machine Translation. (Master’s Thesis). Fatih University the Graduate Institute of Sciences and Engineering, Istanbul. Kessikbayeva, G., & Cicekli, I. (2014, June). Rule-based morphological analyzer of Kazakh language. In Proceedings of the 2014 Joint Meeting of SIGMO