KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 12 - Sayı: 1

İslam Kelamında Fıtratın Bilgisel Değeri

İrem CEYHAN
Sayfa
121–142
Yayın Tarihi
2021-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda bu makale, Gazzâli’nin ilmi dünyasında fıtratın, insanı bağlayıcı yönünün olup olmadığını tespit etmeyi hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dinî literatürde insanın yaratıcısını kendi kendine bilebilecek bir donanımla yaratılmış olması anlamına gelen fıtrat kavramı; Kelam ilminde Allah’ın varlığının delillerinden biri olarak da zikredilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu delile oldukça fazla vurgu yapan Gazzâlî’nin, fıtratın bilgisel yönden değerinin mükellefiyet getirip getirmeyeceği hususundaki görüşü de kelamî yönden önem arz etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda bu makale, Gazzâli’nin ilmi dünyasında fıtratın, insanı bağlayıcı yönünün olup olmadığını tespit etmeyi hedeflemektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gazzâlî · Fıtrat · Eş'ari

Özet

Dinî literatürde insanın yaratıcısını kendi kendine bilebilecek bir donanımla yaratılmış olması anlamına gelen fıtrat kavramı; Kelam ilminde Allah’ın varlığının delillerinden biri olarak da zikredilir. Bu bağlamda Eş’ari bir âlim olan Gazzâlî’nin de fıtrat deliline oldukça fazla vurgu yaptığı görülür. Bu delile oldukça fazla vurgu yapan Gazzâlî’nin, fıtratın bilgisel yönden değerinin mükellefiyet getirip getirmeyeceği hususundaki görüşü de kelamî yönden önem arz etmektedir. Zira Allah’ı bilme hususunda fıtratı önemli bir delil olarak gören Gazzâli’nin, insanın şeriat olmadan da Allah’ı bilmekle mükellef olup olmayacağı konusundaki söylemine göre Eş’ari yahut Maturidi görüşe yaklaşacaktır. Eğer o, fıtratı mükellef olmaya bir delil gösterirse Matudiri görüşe yaklaşacak; şeriat olmadan kişinin Allah’ı bilmekten mükellef olmayacağını iddia ederse de mensubu olduğu Eş’ari görüşü savunmaya devam edecektir. Bu bağlamda bu makale, Gazzâli’nin ilmi dünyasında fıtratın, insanı bağlayıcı yönünün olup olmadığını tespit etmeyi hedeflemektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CEYHAN, İ. (2021). İslam Kelamında Fıtratın Bilgisel Değeri. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 - Sayı: 1, 121–142. https://ajindex.com/articles/421577

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Akçay, Mustafa. “İman’ın oluşumunda Fıtrat’ın Rolü”. SDÜİFD, 1 (Isparta 1996).
  2. Arslan, Hulusi - Bozkurt, Mustafa. Sistematik Kelâm. 2. Baskı. Ankara: TDV Yayınları, 2016. Âyni, Bedrüddin Ebû Muhammed Mahmud b. Ahmed el-. Umdetu’l kârî şerhu sahihi’l Buharî. Ed. Muhammed Mahmut el-Halebî. 1972. Aynî, Mehmet Ali. İslam Düşüncesinin Zirvesi Gazzâlî. İstanbul: İnsan Yayınları, 2011. Buhârî, Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Müslîm. Ed. Muhammed Fuâd Abdulbâkî. Beyrut: Dâru İhyai’t-Türasi’l-Arabi, 1954.
  3. Coşkun, İbrahim. “Nazarî Akıl ile Allah’ın Bilinmesi” 6/1 (2004). Cürcânî, Seyyid Şerif Ali b. Muhammed. Ta’rîfât. Beyrut: Alimü’l-Kütüb, 1987. Cüveynî, İmâmü’l-Haremeyn. eş-Şâmil. Ed. Ali Sami Neşşar. İskenderiye, 1969.
  4. Çağrıcı, Mustafa. “Gazzâlî”. DİA. İstanbul, 1996.
  5. Çağrıcı, Mustafa. “Zarûriyyat”. DİA. İstanbul, 2013.
  6. Çubukçu, İbrahim Agah. Gazzâli ve Şüphecilik. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1996.
  7. Düzgün, Şaban Ali. “İnsanın Yetkinliğinin Teolojik Olarak Temellendirmenin İmkânı” 2 (t.y.): Ankara 2005. Ebû Davud, Süleyman İbn Eş’as es-Sicistânî. Sünenu Ebî Davud. Beyrut: Daru’l-Mağni, 1997. Eş’ari, Ebu’l Hasan Ali b. İsmail b. İshak. Risaletün fi ihtihsânî’l-havz fi ilmi’l-kelam. Ed. Yusuf Mekarji. Haydarâbâd: Matbaatü meclis-i Daireti’I-Mearifİ’n-Nizamiyye, 1971.
  8. Evgin, Abdulkadir. “Fıtrat” Kavramı ve ‘İslam Fıtratı’ Söyleminin Tenkidi” 1 (Kahramanmara 2003). Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. El-İktisad fi’l-itikad. Ankara: AUİF Yayınları, 1962. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. el-Mustasfa min ilmi’l-usûl. Ed. Muhmmed Süleyman Eşkâr. Beyrut: Müessesetü’l-Risaleh, 1997. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. el-Münkız mine’d-dalâl. Dımaşk, 1939. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. Eyyühe’l-Veled, Ledünni İlim Risalesi, Mişkatü’l-Envar. Trc. A.Cüneyt Köksal. İstanbul: Sufi Kitap, 2012. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. Hikmetler Kitabı (el-Hikmetu fî mahlûkâtillah). Trc. Halil Kendir. İstanbul: İlke Yayıncılık, 2007. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. İhya-U’ulumi’d-Din. Kahire: Müessesetü’l-Halebi, 1967. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. İhya-u’ulumi’d-din. Kahire: Müessesetü’l-Halebi, 1967. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. İhya-U’ulumi’d-Din. Trc. Ahmed Serdaroğlu. Ankara: Bedir Yayınevi, 1975. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. İhya-U’ulumi’d-Din. Trc. Ahmed Serdaroğlu. Ankara: Bedir Yayınevi, 1975. Gâzzalî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. İslam Ahlakı (Kimyâ-i Saâdet). Trc. Akif Nuri Karcıoğlu. İstanbul