Dergiler / Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 12 - Sayı: 24

Gaspıralı İsmail Bey'in (1851-1914) Yazılarında Eğitim ve Kültür Temelli Faaliyetlerin Yeri

Educational and Cultural Based Activities in the Writings of Ismail Gasprinsky (1851 1914)

Sayfa
235–250
Yayın Tarihi
2022-07-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu yönleriyle İsmail Gaspıralı’nın eğitim ve kültür temelli faaliyetleri ile bu faaliyetlerin eserlerine yansımaları bu makalenin temel konusu edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İsmail Gaspıralı 1851 yılında Türk bir ailenin çocuğu olarak doğduğu zaman yaşadığı topraklar Rus idaresi altında bulunmaktaydı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Rusya, Kırım ve civarındaki yerlerin isimlerini değiştirmiş ve bu bölgeyi kültürel olarak geri bırakma çabasına girmişti.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yönleriyle İsmail Gaspıralı’nın eğitim ve kültür temelli faaliyetleri ile bu faaliyetlerin eserlerine yansımaları bu makalenin temel konusu edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İsmail Gaspıralı · Usul-ı Cedid · Kırım

Özet

İsmail Gaspıralı 1851 yılında Türk bir ailenin çocuğu olarak doğduğu zaman yaşadığı topraklar Rus idaresi altında bulunmaktaydı. Rusya, Kırım ve civarındaki yerlerin isimlerini değiştirmiş ve bu bölgeyi kültürel olarak geri bırakma çabasına girmişti. Bu duruma Kırım Türkleri’nin göstermiş olduğu tepkiler önemli bir bilinçlenmenin nedenleri arasında gösterilmektedir. Kırım’da eğitimin modernleşmesini ve halkın geneline yayılmasını savunan Usûl-i Cedîd hareketi bu geri kalmışlığa bir tepki olarak çıkmıştır. İsmail Gaspıralı bu harekete açtığı okullar ve yazdığı kitaplar ile öncülük etmiş ve yaşadığı toplumu hem eğitim hem de kültürel olarak geliştirmek istemiştir. İsmail Gaspıralı dünya üzerindeki diğer kültür merkezlerini gezmiş ve bir taraftan modernleşmenin savunuculuğunu üstlenirken diğer taraftan ise İslamî bir hareket başlatmak için de girişimlerde bulunmuştur. İsmail Gaspıralı Avrupa başkentlerinin kültürel gelişim ve eğitim yöntemlerinin ilerlemişliğini görerek bunu Rusya idaresindeki Türkler ve Hindistan gibi Müslüman nüfusun bulunduğu yerlere yaymak için önemli adımlar atmıştır. Bu girişimleri ile hem modernist hem de muhafazakâr kesimlerin tepkisini çekmiştir. Bu kesimler iki taraflı olarak İsmail Gaspıralı’nın bazı girişimlerini eleştirmişler bazılarına ise övgülerde bulunmuşlardır. Ancak şurası önemli bir gerçektir ki İsmail Gaspıralı içinde yaşadığı toplumun ilerlemesi ve kalkınması için ciddi emekler vermiştir. Bu yönleriyle İsmail Gaspıralı’nın eğitim ve kültür temelli faaliyetleri ile bu faaliyetlerin eserlerine yansımaları bu makalenin temel konusu edilmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SANNAV, S. C. (2022). Gaspıralı İsmail Bey'in (1851-1914) Yazılarında Eğitim ve Kültür Temelli Faaliyetlerin Yeri. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 12 - Sayı: 24, 235–250. https://ajindex.com/articles/421512

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. ABDÜRREŞİDOV, Zeynabidin (2004). “İsmail Bey Gaspıralı’nın Dârürrahat Müslümanları Romanı ve Türkistan”, İsmail Bey Gaspıralı İçin, (Başeditör: Hakan Kırımlı), Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Merkezi Yayınları, No: 9, Ankara.
  2. AKÇURA, Yusuf (1978). Türkçülük: Türkçülüğün Tarihi Gelişimi, Türk Kültür Yayını, İstanbul.
  3. AKPINAR, Yavuz (2004), “Gaspıralı’nın Edebî Eserlerine Genel Bir Bakış ve Dârürrahat Müslümanları Romanı”, İsmail Bey Gaspıralı İçin, (Başeditör: Hakan Kırımlı), Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Merkezi Yayınları, No: 9, Ankara.
  4. ARSLAN, Mehmet (2016). “Gaspıralı İsmail Bey’in Eğitim Reformu ve Usûl-i Cedîd, Gaspıralı İsmail Bey’in Yaşam Öyküsü ve Türk Fikir Hayatına Etkileri”, GAU Journal of Social and Applied Science, Vol. 8, Issue 1, Girne (Kıbrıs). BOZKURT, Giray Saynur (2004), “İsmail Bey Gaspıralı ve Eğitim Reformu”, İsmail Bey Gaspıralı İçin, (Başeditör: Hakan Kırımlı), Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Merkezi Yayınları, No: 9, Ankara.
  5. CELİLOVA, Leniyara (2017). Kırım Tatar Millî Matbuat Tarihi, (Çev. Ömer Küçükmehmetoğlu), Akademi Titiz Yayınları,
  6. İstanbul.
  7. CURAYEVA, Barçınay (2004), “İsmail Bey Gaspıralı ve Türkistan’da Cedidçilik Hareketi”, İsmail Bey Gaspıralı İçin, (Başeditör: Hakan Kırımlı), Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Merkezi Yayınları, No: 9, Ankara.
  8. DEVLET, Nâdir (1988). İsmail Bey (Gaspıralı), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları,
  9. Türk Büyükleri Dizisi, Ankara.
  10. DEVLET, Nâdir (1996). “İsmail Gaspıralı Dönemi ve Ruslarla Uzlaşma”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, S. 2. DOĞAN, Hilal (2020). “Şefika Gaspıralı’nın Âlem-i Nisvân Dergisi Üzerine Bir İnceleme ve Sistematik İndeks”, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi-KÜLLİYE, Cilt/Vol. 1, Sa. 1, Ankara.
  11. EBÜZZİYA, Ziyad (1989). “Âlem-i Nisvân”, DİA, İstanbul.
  12. GENCELİ, Mehdi (2019). “İsmail Gaspıralı’nın Vefatı Azerbaycan Matbuatında”, Ankara Üniversitesi Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, C. 16, Sa. 1, Ankara.
  13. ÜLKÜSAL, Müctesib (1991). “Büyük Düşünür ve Öğretmen Gaspıralı İsmail Bey”, Türk Kültürü Dergisi, Gaspıralı İsmail Bey Sayısı Sa. 337-338, Yıl: XXIX, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. KIRIMER, Cafer Seydahmet (2021). Gaspıralı İsmail Bey-Gaspıralı Hakkında Yazılan İlk Kitap, (Hazırlayan:. Ramazan Bakkal, Sadeleştiren: Mahmut Çetin), Üçüncü Baskı,
  14. İstanbul.
  15. KIRIMLI, Hakan (1996). “Gaspıralı, İsmâil Bey”, Diyanet İslam Ansiklopedisi (DİA), C. 13, İstanbul. KON