Dergiler / Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2015 / Cilt: 5 - Sayı: 09

KAR VE BUZ TEMİNİNDE MODERNLEŞME VE XIX. YÜZYIL İSTANBUL’UNDA KARCI ESNAFI

Sayfa
145–167
Yayın Tarihi
2015-01-10
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bununla birlikte karcı esnafı, kar ve buzun temininde yaşanan sanayileşme ve Dersaadet Buz Fabrikası’nın üretime geçişine rağmen hayatta kalmayı başarmış ve İmparatorluğun yıkılışına kadar varlığını sürdüren sınırlı esnaf kollarından biri olmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kar ve buz Osmanlı klasik döneminden beri hem sarayın hem halkın ana tüketim maddelerinden biri olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Osmanlı sarayının kar ve buz ihtiyacı 15. yüzyıldan itibaren İstanbul yakınındaki dağlardan ve göllerden özel istihdam edilen personel vasıtasıyla temin edilirken, İstanbul halkının tükettiği kar ve buz ise çoğunlukla İstanbul’da bulunan kar kuyularından karcı esnafı tarafından elde edilmekteydi.
💡
Sonuç & Katkı:Bununla birlikte karcı esnafı, kar ve buzun temininde yaşanan sanayileşme ve Dersaadet Buz Fabrikası’nın üretime geçişine rağmen hayatta kalmayı başarmış ve İmparatorluğun yıkılışına kadar varlığını sürdüren sınırlı esnaf kollarından biri olmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İstanbul · esnaf · karcı

Özet

Kar ve buz Osmanlı klasik döneminden beri hem sarayın hem halkın ana tüketim maddelerinden biri olmuştur. Osmanlı sarayının kar ve buz ihtiyacı 15. yüzyıldan itibaren İstanbul yakınındaki dağlardan ve göllerden özel istihdam edilen personel vasıtasıyla temin edilirken, İstanbul halkının tükettiği kar ve buz ise çoğunlukla İstanbul’da bulunan kar kuyularından karcı esnafı tarafından elde edilmekteydi. Bununla birlikte Avrupa’da yaşanan sanayi devriminin etkilerinin Osmanlı coğrafyasına ulaştığı 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren kar ve buzun temin ediliş biçiminde ortaya çıkan modernleşme ve 1887 senesinde kurulan Dersaadet Buz Fabrikası, İstanbul halkının kar ve buzu tüketim ve temin biçimlerimde değişikliklere sebep olmuştur. Kar ve buzun makineler vasıtasıyla ve yılın her döneminde elde edilebilen bir materyal haline gelmesi İstanbul karcı esnafının yüzyılın ikinci yarısından itibaren bir çok sorunla karşılaşmasına neden olmuştur. Bununla birlikte karcı esnafı, kar ve buzun temininde yaşanan sanayileşme ve Dersaadet Buz Fabrikası’nın üretime geçişine rağmen hayatta kalmayı başarmış ve İmparatorluğun yıkılışına kadar varlığını sürdüren sınırlı esnaf kollarından biri olmuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KURT, B. (2015). KAR VE BUZ TEMİNİNDE MODERNLEŞME VE XIX. YÜZYIL İSTANBUL’UNDA KARCI ESNAFI. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 09, 145–167. https://ajindex.com/articles/421488

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. A. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) 1.İrâdeler İrade Maliye (İ.ML) İrade Şura-yı Devlet (İ.ŞD) 2. Babıâlî Evrak Odası (BEO) Sadaret Evrakı Bâbıâli Evrak Odası (BEO) Sadaret Mühimme Kalemi Evrakı (A.MKT. MHM) 3. Dâhiliye Nezareti Evrakı Dâhiliye Nezareti Mektûbi Kalemi (DH.MKT) Dahiliye Nezareti Hukuk Kısmı (DH.H) 4. Hazine-i Hassa Evrakı Hazine-i Hassa Defterleri (HH.d) 5. Şûra-yı Devlet Tasnifi (ŞD) B. Kitap ve Makaleler Ayar, Mesut, Osmanlı Devletinde Kolera: İstanbul Örneği (1892-1895), Kitabevi: İstanbul, 2007.
  2. Barkan, Ömer Lütfi, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Esnaf Cemiyetleri”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 41/1-4 (1984), s.39-46.
  3. Başağaoğlu, I., DEĞER, İ. Mebrure, ÇUBUKÇU, B., “İstanbul’da Kar Kuyuları ve İşletmeleri Hakkında Bir Araştırma”, I. Edirne Tıp Tarihi Günleri Kongresi, Trakya Üniversitesi Matbaası: Edirne, 2001, s.131-136.
  4. Bilgin, Arif, Osmanlı Saray Mutfağı 1453-1650, Kitabevi: İstanbul, 2004. -------------------, Osmanlı Taşrasında Bir Maliye Kurumu: Bursa Hassa Harç Eminliği, Kitabevi: İstanbul, 2006.
  5. Çiftçi, Cafer, Osmanlı Döneminde Mudanya İskelesi ve Gümrüğü, Bursa Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş:.Bursa, 2012. -------------------, “Osmanlı Döneminde İstanbul’un İaşesinde Bursa’nın Rolü”, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi (OTAM), 16 (2004), s.153-171.
  6. Clark, Edward C., “Osmanlı Sanayi Devrimi”, Tanzimat Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, Phoenix Yayınevi: Ankara, 2006, s.467-480.
  7. Çubukçu, Bayhan-Mebrure Değer, “İstanbul’da Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Saraya Buz ve Kar Sağlanması”, Türk Dünyası Tarih ve Kültür Dergisi, 218 (2010), s.27-30.
  8. Demirel, Ömer, “Osmanlı Esnafı (1750-1850)”, Türkler, c.14, Yeni Türkiye Yayınları: Ankara, 2002, s. 255- 259. Demirtaş, Mehmet, Osmanlı Esnafında Suç ve Ceza, Birleşik Kitabevi: Ankara, 2010. -------------------, Osmanlıda Fırıncılık, Kitap Yayınevi: İstanbul, 2008.
  9. Ergenç, Özer, “Osmanlılarda Esnaf ve Devlet İlişkileri”, Tarihte Türk Devletleri II, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü: Ankara, 1987, s.627-631.
  10. Ergin, Osman Nuri, Mecelle-i Umur-i Belediyye, c. 4, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı: İstanbul, 1995. -------------------, Mecelle-i Umur-ı Belediye, c. 8, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı: İstanbul, 1995.
  11. Evliya Çelebi, Evliya Çelebi Seyahatnamesi: İstanbul: Topkapı Sarayı Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyonu Dizini (hzl. Orhan Şaik Gökyay), c. 1, Yapı ve Kredi Bankası: İstanbul, 1996. Evren