Dergiler / Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2016 / Cilt: 6 - Sayı: 12

BİR ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ METNİ OLAN ŞEYYAT HAMZA’NIN YŪSUF U ZELİHA MESNEVİSİNDE MENTAL FİİLLER

Sayfa
157–171
Yayın Tarihi
2016-07-10
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu metinden çıkarılan mental fiillerle üç yüz dört yüz yıl önceki Runik harfli metinler karşılaştırıldığında büyük bir gelişme olduğu ve Türkiye Türkçesi mental fiilleri karşılaştırıldığında da farklılıklar yanında büyük benzerlikler bulunduğu da görülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Fiiller gramer kategorilerinde genel olarak hareket ve durum fiilleri olarak iki grupta incelenir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bilgiler doğrultusunda bu çalışmada bir Eski Anadolu Türkçesi dönemi eseri olan Şeyyat Hamza’nın Yūsuf u Zeliha adlı mesnevisinden taranan mental fiiller dört başlık altında incelenmiştir: 1.
💡
Sonuç & Katkı:Bu metinden çıkarılan mental fiillerle üç yüz dört yüz yıl önceki Runik harfli metinler karşılaştırıldığında büyük bir gelişme olduğu ve Türkiye Türkçesi mental fiilleri karşılaştırıldığında da farklılıklar yanında büyük benzerlikler bulunduğu da görülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eski Anadolu Türkçesi · Yūsuf u Zeliha · Şeyyat Hamza

Özet

Fiiller gramer kategorilerinde genel olarak hareket ve durum fiilleri olarak iki grupta incelenir. Şimdiye kadar mental fiil bağlamında yapılan araştırmaların sayısı oldukça azdır ve dil bilimden ziyade ruh biliminin inceleme alanında kalmıştır. Çocuklarda hangi dönemden itibaren mental sürecin işlevsel olduğu, mental fiillerin ne zaman görülmeye başlandığı bu çalışmaların temel konularından olmuştur. Mental fiiller de aslında bir hareket fiili sayılabilir; fakat bu hareket fiziki hareket değil zihni bir hareketten ibarettir. Bu hareket bir mental süreç demektir. Mental süreç girdi işlev ile başlar ve çeşitli aşamalardan sonra çıktı işlev ile son bulur. Mental sürecin en önemli çıktısı da idrak fiilleridir. Bu bilgiler doğrultusunda bu çalışmada bir Eski Anadolu Türkçesi dönemi eseri olan Şeyyat Hamza’nın Yūsuf u Zeliha adlı mesnevisinden taranan mental fiiller dört başlık altında incelenmiştir: 1. Algılama (Duyu) Fiilleri 2. Duygu Fiilleri 3. İdrak Fiilleri 4. Açıklama Fiilleri. Hem İslam hem Türk edebiyatında büyük bir yeri olan Yusuf kıssası temelli bu mesneviden çıkarılan mental fiiller bize 13. ‐14. yüzyıllardaki Türk duygu ve düşünce dünyası hakkında bilgiler vermektedir. Bu metinden çıkarılan mental fiillerle üç yüz dört yüz yıl önceki Runik harfli metinler karşılaştırıldığında büyük bir gelişme olduğu ve Türkiye Türkçesi mental fiilleri karşılaştırıldığında da farklılıklar yanında büyük benzerlikler bulunduğu da görülmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SANDALYECİ, S. (2016). BİR ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ METNİ OLAN ŞEYYAT HAMZA’NIN YŪSUF U ZELİHA MESNEVİSİNDE MENTAL FİİLLER. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 12, 157–171. https://ajindex.com/articles/421433

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Aksan, Doğan, “Anlambilim, İlgili Alanlar ve Türkçe”, A. Ü. TÖMER Dil Dergisi, Doğan Aksan Özel Sayısı, S. 16, Şubat 1994, http://turkoloji.cu.edu.tr/DILBILIM/aksan_anlambilim.pdf ---------------, Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, TDK Yayınları, Ankara, 1995.
  2. Ayan, Ekrem ve Türkdil, Yakup, “Anlam Bilimi Açısından Kazak Türkçesinde Görme Duyu Fiilleri”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 7, S. 35, s. 26-41.
  3. Biray, Nergis, “Kazak Şivesi ve Denizli Ağzında Kök Halindeki Benzer İdrak Fiillerinde Anlam Farklılaşmaları”, Uluslararası Denizli ve Çevresi Tarih ve Kültür Sempozyumu, Bildiriler II, Denizli, 2007, s. 307-314.
  4. Çakır, Cemal, “Anlamın Bağlam Açısından İncelenmesi”, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, C. 24, S. 3, 2004, s. 245-255.
  5. Demirci, Kerim, Türkoloji İçin Dilbilim, Anı Yayıncılık, 2014.
  6. Eker, Süer, Çağdaş Türk Dili, Grafiker Yayınları, 2013.
  7. Ergin, Muharrem, Edebiyat ve Eğitim Fakültelerinin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümleri İçin Türk Dil Bilgisi, Bayrak Basım/Yayım/Tanıtım, 2005.
  8. Gül, Münteha, “Söz ve Düşünce Aktarımı”, Turkish Studies / Türkoloji Araştırmaları, Volume 2/2, Spring 2007, s. 239-256.
  9. Hamza, Şeyyat, Yūsuf u Zeliha (Destan-ı Yūsuf Aleyhi’s-selam ve haza ahsenü’lkasasi’l-mübarek), Hzl., Ümit Özgür Demirci - Şenol Korkmaz, Kaknüs Yayınları, 2008.
  10. Kamchybekova Abdiraim, Kıyal, “Kırgız Türkçesinde Duyu Fiilleri”, ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, C. 2, S. 3, Haziran 2011, s. 87-102.
  11. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yayınları, 2009.
  12. Karahan, Leyla, Türkçede Söz Dizimi, Akçağ Yayınları, 2008.
  13. Seçkin, Kuban, “Mental Fiiller Bağlamında Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanı”, https://www.academia.edu/5538767/Mental_Fiiller_Ba%C4%9Flam%C4%B1nda_Uygur_Harfli_O%C4%9Fuz_Ka%C4%9Fan_Destan%C4%B1
  14. Şahin, Savaş, “Mental Fiil Kavramı ve Türkmen Türkçesinde Mental Fiiller”, Uluslararası TEKE Dergisi, S. 1/4, 2012, s. 45-62.
  15. Şerifoğlu, Yasin, “Dil- Zihin İlişkisi Çerçevesinde Metaforlar”, AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Güz 2010, C. 12, S. 2, s. 121-131.
  16. Yaylagül, Özen, “Türk Runik Harfli Metinlerde Mental Fiiller”, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, C. 2, S. 1, Mart 2005, s. 17-51. ---------------, “Türkiye Türkçesinde Duygu Fiilleri”, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, C. 7, S. 4, Aralık, 2010, s. 100-111.