Bu çalışmada Bursalı İbrahim Râzî Divanı’ndaki tarih manzumeleri biçim, muhteva, ve yöntem gibi farklı açılardan ele alınıp değerlendirilmeye çalışılacak, ortaya konulan görüşler tablolar ve sayısal veriler yardımıyla somut bir şekilde gözler önüne serilmeye çalışılacaktır.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Klasik Türk edebiyatı sanatçıları, matematikle dil estetiğini birleştirerek bir olayın veya durumun zamanını göstermek için tarih düşürme sanatına başvurmuşlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Klasik Türk şairi doğum, ölüm, evlenme, sünnet, mansıb ve tayin durumları, zaferler, fetihler, mimarî yapıların tamiri veya inşası başta olmak üzere akla gelebilecek hemen hemen her konuda bu sanata başvurmuştur. 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın başında yaşayan, kaynaklarda kendisine dair herhangi bir bilgiye rastlanmayan Bursalı İbrahim Râzî, Divan’ında 51 tarih manzumesine yer vererek bu türdeki maharetini bizlere göstermiştir. 1202-1249 (1787/1788-1833/1834) tarihleri arasında 46-47 yıllık bir zaman diliminin şahitliğini yansıtan bu tarih manzumeleri, taşıdığı estetik ve edebî değerinin yanı sıra dönemin sosyal, siyasî, tarihî ve mimarî görünümünü yansıtması açısından da önemlidir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Bursalı İbrahim Râzî Divanı’ndaki tarih manzumeleri biçim, muhteva, ve yöntem gibi farklı açılardan ele alınıp değerlendirilmeye çalışılacak, ortaya konulan görüşler tablolar ve sayısal veriler yardımıyla somut bir şekilde gözler önüne serilmeye çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bursalı İbrahim Râzî · Divan · tarih düşürme
Özet
Klasik Türk edebiyatı sanatçıları, matematikle dil estetiğini birleştirerek bir olayın veya durumun zamanını göstermek için tarih düşürme sanatına başvurmuşlardır. Tarih düşürme sanatı ebced hesabına dayanır. Klasik Türk şairi doğum, ölüm, evlenme, sünnet, mansıb ve tayin durumları, zaferler, fetihler, mimarî yapıların tamiri veya inşası başta olmak üzere akla gelebilecek hemen hemen her konuda bu sanata başvurmuştur. 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın başında yaşayan, kaynaklarda kendisine dair herhangi bir bilgiye rastlanmayan Bursalı İbrahim Râzî, Divan’ında 51 tarih manzumesine yer vererek bu türdeki maharetini bizlere göstermiştir. 1202-1249 (1787/1788-1833/1834) tarihleri arasında 46-47 yıllık bir zaman diliminin şahitliğini yansıtan bu tarih manzumeleri, taşıdığı estetik ve edebî değerinin yanı sıra dönemin sosyal, siyasî, tarihî ve mimarî görünümünü yansıtması açısından da önemlidir. Bu çalışmada Bursalı İbrahim Râzî Divanı’ndaki tarih manzumeleri biçim, muhteva, ve yöntem gibi farklı açılardan ele alınıp değerlendirilmeye çalışılacak, ortaya konulan görüşler tablolar ve sayısal veriler yardımıyla somut bir şekilde gözler önüne serilmeye çalışılacaktır.
DEMİREL, Şener. “Antepli Aynî Divanı’ndaki Tarih Manzumeleri Üzerine Bir İnceleme”. Turkish Studies 3(4) (Summer 2008): 372-398.
DOSTOĞLU, Neslihan Türkün - Dostoğlu, Hamdi. Bursa Kültür Varlıkları Envanteri: Anıtsal Eserler. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 2011.
ELALDI, Mehmet. Bursalı İbrahim Râzî Divanı (İnceleme-Transkripsiyonlu Metin). Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, 2017.
ERSOY, Ahmet A. “XIX. Yüzyılda Osmanlı Mimarlık Tarihi ve Kuramsal Söylemin İnşası”. Journal of Turkish Studies (In Memoriam Şinasi Tekin), 31/1 2007: 333-344.
İPEKTEN, Haluk. Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2010.
KAPLANOĞLU, Raif. Bursa Anıtlar Ansiklopedisi. Bursa: Yenigün Yayınları, 1994.
KARABEY, Turgut. Türk Edebiyatında Tarih Düşürme. Ankara: AKM Yayınları, 2015.
KARABEY, Turgut - Mehmet Atalay. Ahmet Cevdet Paşa Belâgat-ı Osmaniyye. Ankara: Akçağ Yayınları, 2000.
MERCANLIGİL, Muharrem. Ebced Hesabı. Ankara: Doğuş Limited Şirketi Matbaası, 1960.
UZUN, Mustafa. "Ebced", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 10: 68-70.
İstanbul, TDV Yayınları, 1994.
YAKIT, İsmail. Türk İslam Kültüründe Ebced Hesabı ve Tarih Düşürme. İstanbul: Ötüken Yayınları, 2017.