Dergiler / TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi / 2019 / Sayı: 19

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE GAZOMETRE YAPILARI VE DOLMABAHÇE GAZOMETRESİ İÇİN OLASI İŞLEVLENDİRME ÖNERİLERİ

GASOMETER STRUCTURES FROM PAST TO PRESENT AND POSSIBLE RE-FUNCTIONING PROPOSALS FOR DOLMABAHÇE GASOMETER

Sayfa
55–74
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, geçmişten günümüze gazometre örnekleri ışığında, konumlandığı bölgenin fiziksel, ekonomik ve sosyal koşulları gözetilerek Dolmabahçe Gazometresi’nin mevcut durumu incelenmiş ve yapının sürdürülebilir bir yaklaşımla kent kimliğine iade edilebilmesi için olası işlevlendirme önerileri getirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Demirin, yapılarda kullanılması eski zamanlara dayansa bile, ana strüktürün taşıyıcı malzemesi olarak kullanılması Endüstri Devrimi’nin ardından olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yeni aydınlatma teknolojilerinin ortaya çıkmasıyla, birçok gazometrenin kullanımına son verilmiştir. 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, Avrupa ve Türkiye’de, kullanılmayan gazometrelerin sayısı azımsanmayacak sayıya ulaşmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, geçmişten günümüze gazometre örnekleri ışığında, konumlandığı bölgenin fiziksel, ekonomik ve sosyal koşulları gözetilerek Dolmabahçe Gazometresi’nin mevcut durumu incelenmiş ve yapının sürdürülebilir bir yaklaşımla kent kimliğine iade edilebilmesi için olası işlevlendirme önerileri getirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gazometre · Dolmabahçe Gazometresi · İşlevlendirme

Özet

Demirin, yapılarda kullanılması eski zamanlara dayansa bile, ana strüktürün taşıyıcı malzemesi olarak kullanılması Endüstri Devrimi’nin ardından olmuştur. Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki, Osmanlı sanayileşme hareketleriyle kullanıma girmiş olan fabrika, gazhane, tersane gibi sanayi yapılarında demir ve sonrasında da çelik kullanımı gözlemlenmektedir. Endüstrileşme hareketlerinin giderek yayıldığı bu dönemde, “gazometre” olarak adlandırılan çelik taşıyıcılı endüstriyel tesis yapıları ile kamusal alanların ve evlerin aydınlatılması sağlanmıştır. Yeni aydınlatma teknolojilerinin ortaya çıkmasıyla, birçok gazometrenin kullanımına son verilmiştir. 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, Avrupa ve Türkiye’de, kullanılmayan gazometrelerin sayısı azımsanmayacak sayıya ulaşmıştır. Günümüzde, endüstri tesislerini korumaya yönelik “The International Committee for Conservation of the Industrial Heritage TICCIH ” Uluslararası Endüstri Yapıların Mirasını Koruma Komitesi , “European Route of Industrial Heritage” Avrupa Endüstri Yapıların Miras Rotası gibi uluslararası örgütler kurulmuştur. Örgütlerde alınan kararlar doğrultusunda, endüstri tesislerin ve yapılarının endüstri mirası olarak kayıt altına alınmalarının, korunmalarının ve yeniden kullanımlarının sağlanması gündeme gelmiştir. Bu çalışmada, geçmişten günümüze gazometre örnekleri ışığında, konumlandığı bölgenin fiziksel, ekonomik ve sosyal koşulları gözetilerek Dolmabahçe Gazometresi’nin mevcut durumu incelenmiş ve yapının sürdürülebilir bir yaklaşımla kent kimliğine iade edilebilmesi için olası işlevlendirme önerileri getirilmiştir.

Abstract

Even though, iron had been partially used in buildings since old times, it was after the Industrial Revolution that iron was acknowledged as the load bearing material for the main structure. By the period of the Ottoman industrialization movements, the usage of iron and later on the usage of steel was observed in industrial buildings such as factories, gasworks and shipyards. In this period where industrialization movements were spreading, “the gasometers”, being the units of the steel structural frames of industrial plants, were enlightening the public places and properties. Thanks to the development of the new enlightening technologies, the usage of the gasometers is terminated. In the mid-20th century, the number of abandoned gasometers in Europe and Turkey had become too many to be overlooked at. Today, international organizations such as “The International Committee for Conservation of the Industrial Heritage TICCIH ” and “European Route of Industrial Heritage” have been established to protect industrial buildings. In line with the decisions taken by these organizations, the registration, protection and re-use of the industrial buildings are ensured as industrial heritage. In this study, after examining gasometer examples from past to present, the current situation of Dolmabahçe Gasometer is investigated according to the physical, economic and social conditions of the region and feasible re-functioning proposals are evaluated to restore the structure to the city’s identity by a sustainable approach

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BÜYÜKTAŞKIN, H. A. A., TÜRKEL, E. (2019). GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE GAZOMETRE YAPILARI VE DOLMABAHÇE GAZOMETRESİ İÇİN OLASI İŞLEVLENDİRME ÖNERİLERİ. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, Sayı: 19, 55–74. https://ajindex.com/articles/414134

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. ALAGÖZ, M. (2015). Sanayi Yapılarını Yeniden Sürdürülebilirlik, 2nd International Sustainable Buldings Symposium, Gazi Üniversitesi, Ankara: 1-12.
  2. ALTINOLUK, Ü., (1998), Binaların Yeniden Kullanımı: Program-Tasarım Uygulama-Kullanım, Yapı Endüstri Merkezi, İstanbul ATILGAN, A. (2010).
  3. Mimarlara Mektup, Hasanpaşa Gazhanesi, “, son erişim: 2017.04”. BARAZ, M.R.H. (1994).
  4. Beylerbeyi I, İstanbul 1994, s. 269-270.
  5. BATUR, A. (1994). “Beylerbeyi Sarayı”, İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul, c.2, s.206- 210. CLEVELAND J. AND MORRIS C. (2014). Handbook of Energy 2014, s.549-568 Section 31. Devices and Tools Cutler. COSSONS, N., 1993. The BP Book of Industrial Archaeology, ilk basım: 1975,
  6. Londra. ERYILMAZ, S. (1999). Kamu Kullanımlı Kentsel Açık Alanların Tarihsel Süreç İçerisinde Gösterdikleri Yapısal Değişimlerin İrdelenmesi – İstanbul Örneği, Yüksek Lisans Tezi, İTÜ sf. 108. FIORINO, L., LANDOLFO, R. AND MAZZOLANI, F.M. (2014). The reuse of gasometers as a relevant example of industrial archeology. In: Mazzolani F.M., Altay G, editors. Proceedings of the 2nd international conference on protection of historical buildings (PROHITECH 2014).
  7. Antalya, Turkey: Boğaziçi University Publishing., s.751-757.
  8. FOHL, A., 1995.
  9. Bauten der Industrie und Technik, Schriftenreihe des Deutschen Nationalkomitees für Denkmalschutz, sayı: 47, Bonn. GIBSON, M. / KOCABAŞ, A. (2001). “London: Sustainable Regeneration Challenge and Response”, International Urban Design Symposium, Mimar Sinan Üniversitesi, İstanbul: 177-228. İETT Dergisi, (1957a).
  10. Dün, Bugün ve Yarın, İ.E.T.T. (İstanbul Elektrik Tramvay Tünel Otobüs ve Havagazı İşletmeleri Umum Müdürlüğü) Dergisi, sayı:4, İstanbul, s.1- 4. İstanbul Ansiklopedisi, Cilt: 5, Kültür Bakanlığı Tarih Vakfı Yayınları.
  11. KOÇAK, H. (2008). Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Kentsel Yaşam Kalitesinin Yükseltilmesine Etkileri, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Ankara CBS Günleri Sempozyumu 19-21, 2008, Ankara, ss.275-282.
  12. KÖKSAL, G. (2005). İstanbul’daki Endüstri Mirası İçin Koruma ve Yeniden Kullanım Önerileri, İ.T.Ü. Doktora Tezi, İstanbul: 42. MAZAK, M. (2006). İstanbul’da İlk Modern Aydınlatılan Mekan: Dolmabahçe Sarayı ve Dolmabahçe Gazhanesi, (TBMM 150.yılında Dolmabahçe Sarayı Uluslararası Sempozyumu 2006). s: 194-196.
  13. MAZAK, M. (2011). Anadolu Yakasının İlk Sanayi Tesislerinden Biri: Kuzguncuk Gazhanesi ve Üsküdar, IV. Üsküdar Sempozyumu 2006, İstanbul. MAZAK, M. (2015). İstanbul’un Sosyal Amaçlı İlk Aydınlatma Tesisi: Yedikul