Dergiler / Kurdiname / 2021 / Sayı: 5

TÜRKLER ANADOLU’YA GELİRKEN KÜRT MİRLİKLERİ

Abdullah Kıran(MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ İİBF)0000-0001-9136-7665
Sayfa
21–47
Yayın Tarihi
2021-11-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İranlılar ve Araplar, Türk boylarını topraklarından savaşla atmaya çalışırken, Revvâdî Kürt miri (beyi) Vehsûdân, 1029 yılında Kaşgarlı Mahmut’tan kaçan 2000 Oğuz çadırını kendi topraklarına kabul etti ve böylece Türklerin Azerbaycan, Kürdistan ve Anadolu’daki yerleşik hayat serüveni başlamış oldu.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Henüz Emevîler döneminden başlayarak, zayıflamaya başlayan İslâm imparatorluğu, bir müddet sonra tek merkezden yönetilmeyecek kadar büyümüştü.
📊
Temel Bulgular & Veri:Abbasiler döneminde, merkezin çevre üzerindeki egemenliği daha da zayıfladı ve böylece İslam imparatorluğu sınırları dahlinde farklı yönetimler ortaya çıkmaya başladı.
💡
Sonuç & Katkı:İranlılar ve Araplar, Türk boylarını topraklarından savaşla atmaya çalışırken, Revvâdî Kürt miri (beyi) Vehsûdân, 1029 yılında Kaşgarlı Mahmut’tan kaçan 2000 Oğuz çadırını kendi topraklarına kabul etti ve böylece Türklerin Azerbaycan, Kürdistan ve Anadolu’daki yerleşik hayat serüveni başlamış oldu.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:kürtler · türkler · revvadiler

Özet

Henüz Emevîler döneminden başlayarak, zayıflamaya başlayan İslâm imparatorluğu, bir müddet sonra tek merkezden yönetilmeyecek kadar büyümüştü. Abbasiler döneminde, merkezin çevre üzerindeki egemenliği daha da zayıfladı ve böylece İslam imparatorluğu sınırları dahlinde farklı yönetimler ortaya çıkmaya başladı. Önce İspanya’daki Endülüs topraklarında egemenliğini yitirmeye başlayan Abbasi merkezi yönetimi, bir müddet sonra Ortadoğu ve Kafkaslarda kontrolü kaybetti. İran, Mısır, Ürdün, Yemen ve Etiyopya gibi ülkelerde farklı yönetimlerin ortaya çıkması, Kürtlerin de nüfus olarak çoğunluk teşkil ettiği topraklarda kendilerine has mirlikler kurmasının yolunu açtı. Türklerin İslam diyarı olarak kabul edilen İran, Kürdistan ve Arabistan coğrafyasında egemenliklerini tesis etmesinde ve daha sonra Anadolu’yu yurt edinmesinde Kürt mirlikleri (beylikleri) hayati bir rol oynadı. Türklere kucak açıp Oğuz boylarının kendi sınırları ve toprakları dâhilinde topluca yerleşmesine ilk defa izin veren, başkentleri bugünkü Tebriz şehri olan Revvâdî Kürtleri oldu. İranlılar ve Araplar, Türk boylarını topraklarından savaşla atmaya çalışırken, Revvâdî Kürt miri (beyi) Vehsûdân, 1029 yılında Kaşgarlı Mahmut’tan kaçan 2000 Oğuz çadırını kendi topraklarına kabul etti ve böylece Türklerin Azerbaycan, Kürdistan ve Anadolu’daki yerleşik hayat serüveni başlamış oldu.

Abstract

Henüz Emevîler döneminden başlayarak, zayıflamaya başlayan İslâm imparatorluğu, bir müddet sonra tek merkezden yönetilmeyecek kadar büyümüştü. Abbasiler döneminde, merkezin çevre üzerindeki egemenliği daha da zayıfladı ve böylece İslam imparatorluğu sınırları dahlinde farklı yönetimler ortaya çıkmaya başladı. Önce İspanya’daki Endülüs topraklarında egemenliğini yitirmeye başlayan Abbasi merkezi yönetimi, bir müddet sonra Ortadoğu ve Kafkaslarda kontrolü kaybetti. İran, Mısır, Ürdün, Yemen ve Etiyopya gibi ülkelerde farklı yönetimlerin ortaya çıkması, Kürtlerin de nüfus olarak çoğunluk teşkil ettiği topraklarda kendilerine has mirlikler kurmasının yolunu açtı. Türklerin İslam diyarı olarak kabul edilen İran, Kürdistan ve Arabistan coğrafyasında egemenliklerini tesis etmesinde ve daha sonra Anadolu’yu yurt edinmesinde Kürt mirlikleri (beylikleri) hayati bir rol oynadı. Türklere kucak açıp Oğuz boylarının kendi sınırları ve toprakları dâhilinde topluca yerleşmesine ilk defa izin veren, başkentleri bugünkü Tebriz şehri olan Revvâdî Kürtleri oldu. İranlılar ve Araplar, Türk boylarını topraklarından savaşla atmaya çalışırken, Revvâdî Kürt miri (beyi) Vehsûdân, 1029 yılında Kaşgarlı Mahmut’tan kaçan 2000 Oğuz çadırını kendi topraklarına kabul etti ve böylece Türklerin Azerbaycan, Kürdistan ve Anadolu’daki yerleşik hayat serüveni başlamış oldu.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kıran, A. (2021). TÜRKLER ANADOLU’YA GELİRKEN KÜRT MİRLİKLERİ. Kurdiname, Sayı: 5, 21–47. https://ajindex.com/articles/401802

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. Ahmed bin Mahmûd (1971), Selçuk-Name, Yayına Hazırlayan: Erdoğan Merçil, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul
  2. Blaum, Paul A.(2006) “Life in a Rough Neighborhood: Byzantium, Islam and Rawwadid Kurds”; The International Journal of Kurdish Studies, Vol. 20. Nos 1 & 2
  3. Bosworth, C. E. (1962), “The Titulature of the Early Ghaznavids”; Oriens, Vol. 15, s. 210-233.
  4. Bosworth, C. E.(1968) “The Political and Dynastic History of the Iranian World (AD 1000-1217)”; Cambridge History of Iran, Vol. 5
  5. Çetin, Seyfettin (2014), Yâkût el Hamevî’nin Mû’cemü’l Buldân’ında Kürtler, Nubıhar, 2014.
  6. El-Birwari, Abdulelah M. Abdullah(2016), Ânnâzî Kürt Emirliği (911-117), yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır
  7. İbn Hawkal (1800), The Oriental Geography of Ebn Haukal, An Arabian Traveller of the Tenth Century, translated by Sir William Ouseley, Oriental Press, London
  8. İbn’ül Esîr(1991a), El Kamil Fi’t Tarih. İslam Tarihi, Cilt: 8 (çev. A. Ağırakça, İstanbul: Bahar Yayınları
  9. İbn’ül Esîr(1991b), El Kamil Fi’t Tarih. İslam Tarihi, Cilt: 9 (çev. A. Özaydın). İstanbul: Bahar Yayınları
  10. İbn’ül Ezrak (1995), Mervanî Kürtleri Tarihi (çev. M. E. Bozarslan). İstanbul: Koral Yayınları
  11. Keleş, Nevzat(2018), “Sâcoğullarından Sonra Azerbaycan ve Arrân’da Yeni Bir Siyasî Aktör: Deysem B. İbrahim El-Kürdî”; Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 14, Nisan, s. 118-145.
  12. Keleş, Nevzat(2020), “Revvâdîler”; Tarihte Müslümanlar, Otto Yayınları, Ankara
  13. Keleş, Nevzat (2016), Şeddâdiler: Ortaçağ’da Bir Kürt Hanedanı (951-1199), Bilge Kültür Sanat, 2016.
  14. Kemâlüddin İbnü’l Adim (2014), Zübdetü’l- Haleb Min Tarîhî Haleb’de Selçuklular; seçme, tercüme, ve değerlendirme: Prof. Dr. Ali Sevim, Türk Tarih Kurumu, Ankara
  15. Kıran, Abdullah (2020) “Hakikat ve Tahrifat Dikotomisinde Malazgirt Savaşı”; Muş Kitabı, editör: Sedat Karakaya ve Orhan Keskintaş, Pınar Yayınları
  16. MacKenzie, D. N. (1971) A Concise Pahlavi Dictionary, Oxford
  17. Merçil, Erdoğan(1970), “Gaznelilerin Kirman Hâkimiyeti”; Tarih Dergisi, sayı 24, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Matbaası
  18. Mihemed Emîn Zekî Beg (2002), Diroka Kurd û Kurdistanê, Ji Soranî bo Kurmancî; derleyen Ziya Avci, Weşanên Avesta, Stenbol
  19. Minorsky, V. (1958) A History of Sharvan and Darband in the 10th & 11th Centuries, W. Heffer & Sons, Cambridge
  20. Minorsky, V.(1953), Studies in Caucasian History, Taylor’s Foreign Press, London
  21. Mirzalı, A. Mirza (1993)“Azerbaycan’ın İsmi Hakkında Kayıtlar”; Azerbaycan, Yıl: 32, Sayı 243, s.13-15.
  22. Muhammed Ibn Ali Ibn Sulayma ar-Rawandi(1921), Being a History of the Saljuqs. Edited by Muhammed Iqbal, E.J. Brill of Leiden
  23. Muhammed İbrahim(1902), History of the Seljuqs of Kirman. Edited by Edward G. Browne, Royal Asiatic Society, London
  24. Musheghian, Khachatour A.(1986) “Monetary Circulation in Eleventh Century Armenia: Shaddadid Coinage from Dvin”; Armenian Studies in Memoriam Haig Berberian, ed. Dickran Kouymjian, Fondacion Calouste Gulbenkian, Lisbon 1986.
  25. Nasır-ı Hüsrev (1967), Sefername (çev. Abdülvehap Tarzı), MEB Yayınları, İkinci Basılış, 1967.
  26. Nourai, Dr. Ali(2014) An Etymological Dictionary of Persian, English and other Indo-European Languages, Book on Demand Ltd, March Rawwadids iranicaonline.org/articles/rawwadids Erişim: 03.01.2021
  27. Ripper, Thomas(2012) Diyarbekir Merwanileri: İslami Ortaçağ’da Bir Kürt Hanedanı (çev. Bahar: Şahin Fırat). İstanbul: Avesta Yayınları
  28. Shaddadids, http://www.forumancientcoins.com/armeniannumismatics/shaddadids.html, Erişim:07.01.2021
  29. Smbat Sparapet’s Chronicle (2005). Translated from Classical Armenian by Robert Bedrosian, https://archive.org/details/SmbatSparapetsChronicle. Erişim: 05.01.2021 Strauss, Barry S.(1999), “The Dark Ages Made Lighter, The Consequences of Two Defeats”; What If? The World’s Foremost Military historians Imagine What Might Have Been, ed. Robert Cowley, American Historical Publications
  30. Sümer, Faruk & Sevim, Ali(1988), İslam Kaynaklarına Göre Malazgirt Savaşı: Metinler ve Çevirileri. Ankara: TTK Yayınları
  31. Tabari (1989), The History of Al-Tabari, Volume XXXIV, The Caliphates of al-Wathiq, al-Mutawakkil, and al-Muntasir. Translated and annotated by Joel L. Kraemer, State University of New York Press
  32. Urfalı Mateos (1962), Urfalı Mateos Vekayi-nâmesi (952-1136) ve Papaz Grigor’un Zeyli (1136-1162). (çev. H. D. Andreasyan). Ankara: TTK Basımevi
  33. Yaz, Arafat(2019), Mervanî Hükümdarı Nasrüddevle Ahmed, Akademisyen Kitabevi, Ankara 2019.