Dergiler / Diyanet İlmi Dergi / 2021 / Cilt: 57 - Sayı: 3

HÜKMÜ KIYAS İLE SABİT OLAN FER’İN YENİ BİR KIYAS İŞLEMİNDE ASIL KABUL EDİLMESİ MESELESİ

THE ISSUE OF WHETHER A CASE ESTABLISHED ON ANALOGY CAN BE BASIS OF ANALOGY FOR ANOTHER NEW CASE

Sayfa
889–916
Yayın Tarihi
2021-09-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede bunun neden câiz olmadığı ortaya konulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kıyas hakkında meydana gelen tartışmalardan birisi, hükmü Kur’ân, Sünnet veya icmâa kıyasla sabit olan bir fer’in, yeni bir kıyas işleminde asıl kabul edilerek ona kıyasla yeni bir fer’ hakkında hüküm konulmasının câiz olup olmayacağı meselesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu konuda asıl tartışma mevzuu, fer’den onun hükmünün kendisiyle sabit olduğu illetten başka bir illet çıkarılarak başka bir fer’in ona kıyas edilmesidir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede bunun neden câiz olmadığı ortaya konulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslâm hukuku · Şer’î delil · Kıyas

Özet

Kıyas hakkında meydana gelen tartışmalardan birisi, hükmü Kur’ân, Sünnet veya icmâa kıyasla sabit olan bir fer’in, yeni bir kıyas işleminde asıl kabul edilerek ona kıyasla yeni bir fer’ hakkında hüküm konulmasının câiz olup olmayacağı meselesidir. Hükmü bu kaynaklardan birisiyle sabit olan asıl ile bu asla kıyasla hükmü sabit olan fer’ arasındaki illetle, bu fer’ ve bu fer’e kıyasla hükmü sabit olan diğer fer’ arasındaki illetin aynı olması durumunda, usulcülerin çoğunluğuna göre ikinci kıyas işlemi gereksiz bir uzatmadan ibarettir. Zira aralarında illet birliği bulunduğundan dolayı yeni fer’in, doğrudan hükmü nas veya icmâ ile sabit olan asla kıyas edilmesi mümkündür. Bu konuda asıl tartışma mevzuu, fer’den onun hükmünün kendisiyle sabit olduğu illetten başka bir illet çıkarılarak başka bir fer’in ona kıyas edilmesidir. Usulcülerin büyük çoğunluğu, bir hükmün iki illetle ta’lîl edilmesinin câiz olmadığını ve fer’den çıkarılacak yeni illetin geçerli bir illet olmadığını ileri sürerek bunu da câiz görmemişlerdir. Bu makalede bunun neden câiz olmadığı ortaya konulmuştur.

Abstract

One of the ongoing discussions on analogy (qiyas) has been the issue of whether a new circumstance (far’) whose judgment has been established by analogy with the Qur’an, the Sunnah or the consensus can be the source of analogy for deriving judgment on another new circumstance. According to the majority of Muslim jurists deriving judgment of a new case by analogy to another case is redundant considering that it is itself judged based on an analogy with the said sources (the Qur’an, the Sunnah and consensus) and shares the same operative cause. That is because they share the same cause which can be established by an analogy to the original authoritative case which is established by religious texts or concensus. The main discussion on this issue concerns whether it is possible to determine a different cause in the new case and analogize other new circumstances to it. Majority of Muslim jurists do not permit the possibility of a judgment having two causes, and thus do not allow the new case to be the source of further analogies. This article reaches the conclusion that it is not permissible.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DİLEK, U. B. (2021). HÜKMÜ KIYAS İLE SABİT OLAN FER’İN YENİ BİR KIYAS İŞLEMİNDE ASIL KABUL EDİLMESİ MESELESİ. Diyanet İlmi Dergi, Cilt: 57 - Sayı: 3, 889–916. https://ajindex.com/articles/391725

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. Abdülazîz el-Buhârî, Alâüddîn Abdülazîz b. Ahmed b. Muhammed. Keşfü’l-esrâr an usûli Fahrilislâm el-Pezdevî. 4 cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-Arabî, 1417/1997. Abdülvehhâb Hallâf. İlmü usûli’l-fıkh. Kuveyt: ed-Dârü’l-Kuveytiyye, 1388/1968. Âmidî, Seyfeddin, Ebü’l-Hasen (Ebü’l-Kâsım) Seyfüddîn Alî b. Muhammed b. Sâlim es-Sa‘lebî. el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm. 4 cilt. Kahire: Matbaatü Muhammed, 1968.
  2. Apaydın, H. Yunus. “Kıyas”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 25/529-539. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  3. Atar, Fahrettin. Fıkıh Usulü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1998. Bâcî, Ebü’l-Velîd Süleymân b. Halef b. Sa‘d et-Tücîbî. İhkâmü’l-fusûl fî ahkâmi’l-usûl. thk. Abdülmecîd Türkî. Beyrut: Darü’l-Garbi’l-İslâmî, 1407/1986. Bahrülulûm el-Leknevî, Ebü’l-Ayyâş Muhammed Abdülalî b. Nizâmiddîn b. Kutbiddîn el-Ensârî es-Sihâlevî. Fevâtihü’r-rahamût fî şerhi Müsellemi’s-sübût. 2 cilt. thk. Abdullah Mahmûd Muhammed Ömer. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1423/2002.
  4. Başoğlu, Tuncay. “Tahrîc”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39/420-422. İstanbul: TDV Yayınları, 2010. Beyzâvî, Nâsırüddîn Ebû Saîd (Ebû Muhammed) Abdullâh b. Ömer b. Muhammed. Minhâcü’l-vüsûl ilâ ilmi’l-usûl (Abdülfettâh Ahmed Kutb ed-Dühmîsî et-Tahkîkü’l-me’mûl li-minhâci’l-usûl ale’l-Minhâc’ı içinde). Kahire: Müessesetü Kurtuba, 1422/2001. Bihârî, Muhibbullâh b. Abdişşekûr. Müsellemü’s-sübût (Bahrülulûm el-Leknevî’nin Fevâtihü’r-rahamût’u içinde). 2 cilt. thk. Abdullah Mahmûd Muhammed Ömer. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1423/2002. Büyük Ali Haydar Efendi. Usul-i Fıkıh Dersleri. İstanbul: Üçdal Neşriyat, 1966. Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Usûlü’l-fıkh. thk. Uceyl Câsim en-Neşemî. 4 cilt. İstanbul: Mektebetü’l-İrşad, 1414/1994. Cündî, Ziyâüddîn Ebü’l-Mevedde (Ebü’s-Safâ, Ebü’z-Ziyâ) Halîl b. İshâk b. Mûsâ. et-Tavzîh fî şerhi’l-Muhtasarı’l-fer’î li’bni’l-Hâcib. 8 cilt. thk. Ahmed b. Abdülkerîm Necîb. Kahire: Merkezü Necîbeveyh li’l-Mahtûtât ve Hidmeti’t-Türâs, 1429/2008. Çârperdî, Ebü’l-Mekârim Fahrüddîn Ahmed b. el-Hasen b. Yûsuf. es-Sirâcü’l-vehhâc fî şerhi’l-Minhâc. thk. Ekrem b. Muhammed b. Hüseyin Özükan. Riyad: Dârü’l-Mi’râc’id-Devliyye, 1418/1998. Ebû Dâvûd es-Sicistânî. es-Sünen. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992. Ebû Ya’lâ el-Ferrâ, Ebû Ya‘lâ Muhammed b. el-Hüseyn b. Muhammed b. Halef. el-Udde fî usûli’l-fıkh. thk. Ahmed b. Ali Seyr Mübârekî. Riyad: t.y. Emîr Pâdişah, Muhammed Emîn b. Mahmûd el-Hüseynî el-Buhârî el-Mekkî. Teysîrü’-Tahrîr. Kah