Dergiler / Motif Akademi Halkbilimi Dergisi / 2022 / Cilt: 15 - Sayı: 37

ALTAY TIVALARI VE ER TÖŞTÜK ANLATISININ ALTAY TIVA VARYANTI: BAY NAZAR

ALTAI TUVANS AND ALTAI TUVANS VARIANT OF ER TOSHTUK NARRATIVES: BAY NAZAR

Sayfa
1–21
Yayın Tarihi
2022-03-16
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada ilk defa Erika Taube tarafından öne sürülen, Bay Nazar masalının Er Töştük anlatıları içerisindeki en eski varyant olduğu düşüncesiyle aynı doğrultuda sonuçlara ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Altay Tıvaları, Tıva Cumhuriyeti dışında, Rusya’nın farklı bölgeleriyle Moğolistan’da yaşayan Tıva gruplarından biridir ve Sengel Tıvaları olarak da anılırlar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Taube’nin Altay Tıvalarından derlemiş olduğu metinler arasında yer alan Bay Nazar adlı kahramanlık masalı, Türk Dünyasında farklı Türk toplulukları arasında bilinen destanlardan biri olan Er Töştük’ün masal formundaki bir türüdür.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada ilk defa Erika Taube tarafından öne sürülen, Bay Nazar masalının Er Töştük anlatıları içerisindeki en eski varyant olduğu düşüncesiyle aynı doğrultuda sonuçlara ulaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Altay Tıvaları · Bay Nazar · kahramanlık masalı

Özet

Altay Tıvaları, Tıva Cumhuriyeti dışında, Rusya’nın farklı bölgeleriyle Moğolistan’da yaşayan Tıva gruplarından biridir ve Sengel Tıvaları olarak da anılırlar. Varlıkları bilim dünyasınca tespit edildiği günden bu yana haklarında yeni bilgiler toplanmış ve yayımlanmıştır. Onları ilk keşfeden ve etnolojik verileri toplayan kişi ise Erika Taube’dir. Taube’nin Altay Tıvalarından derlemiş olduğu metinler arasında yer alan Bay Nazar adlı kahramanlık masalı, Türk Dünyasında farklı Türk toplulukları arasında bilinen destanlardan biri olan Er Töştük’ün masal formundaki bir türüdür. Çalışmada daha önce tam metni yayımlanmamış Bay Nazar masalının biçim ve içerik bakımından bu makalede bir incelemesi yapılmıştır. Çalışmada Bay Nazar kahramanlık masalı daha önceki Er Töştük çalışmalarında kullanılmamış olan Cusup Mamay varyantıyla mukayeseli bir şekilde ele alınmıştır Çalışmanın sonunda masalın Rusçadan Türkçeye serbest bir şekilde çevrilmiş metnine yer verilmiştir. Çalışmada ilk defa Erika Taube tarafından öne sürülen, Bay Nazar masalının Er Töştük anlatıları içerisindeki en eski varyant olduğu düşüncesiyle aynı doğrultuda sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract

Altai Tuvas are one of the Tuva groups living in Mongolia, excluding the Tyva Republic. They are also known as Sengel Tuvas. Since the day their existence was detected by the scientific world, new information has been collected and published about them. Erika Taube was the first to discover them and collect ethnological data. The heroic tale named Bay Nazar, which is among the texts that Taube compiled from Altai Tuvas, is a type of tale in the form of Er Töştük, one of the epics known among different Turkish communities in the Turkish World. In this study, an examination of the tale of Bay Nazar, whose full text has not been published before, has been made in this article in terms of form and content. In the study, the heroic tale of Bay Nazar is handled in a comparative way with the Cusup Mamay variant, which was not used in previous Er Töştük studies. At the end of the study, the freely translated text of the tale from Russian to Turkish is included. In the study, results were reached in line with the idea that the tale of Mr. Nazar, which was first put forward by Erika Taube, is the oldest variant in the narratives of Er Töştük.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIRIM, S., HALLAÇ, A. T. (2022). ALTAY TIVALARI VE ER TÖŞTÜK ANLATISININ ALTAY TIVA VARYANTI: BAY NAZAR. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Cilt: 15 - Sayı: 37, 1–21. https://ajindex.com/articles/389650

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Aça, M. (2001). Yirtöşlik destanının Sibirya (Tümen) Türkleri eş metnindeki olağanüstü yardımcı kahramanlar motifi üzerine bir deneme. Milli Folklor, 13(51), 65-74.
  2. Aça, M. (2002). Kazak Türklerinin destanları ve destancılık geleneği. Konya: Kömen. Aranchın, Y. L. (1975). Novyye etnograficheskiye i filologicheskiye materiali iz Severo-Zapadnoy Mongolii. Uchenyye zapiski TNIIYALI, 17, 212-219.
  3. Aydemir, İ. A. (2009). Altay Tuvaları - Altaylarda unutulmuş bir Türk halkı. Bilig, S. 48, 1-12.
  4. Aytbaeva, S. - Akanaeva, A. - İsabaeva, İ. (1971). Kazakhskiye narodnıye skazki v trokh tomakh. Alma-Ata: Zhazuzhy. Ayyzhy, E. - Mongush, M. (2016). Mongolian Tuvans: Their ethno-linguistic situation. International of Biology, Pharmacy and Allied Sciences (IJBPAS), 5 (12), 3397-3403.
  5. Bayarsayhan, B. (2016). Sengel Tuvalarının tarihi üzerine. Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi, IX (1), 163-167.
  6. Bayarsaykhan, B. (2019). O nekotorıh leksicheskih osobennostyah yazıka Tuvintsev-Olenevodov Mongolii. Tehlikedeki Diller Dergisi, 9 (14), 51-59.
  7. Boratav, P. N. - Bazin, L. (1995). Er Töştük. Manas Destanı Üzerinde İncelemeler / Çeviriler – 1, (Çev.: F. Türkmen), 229-248). Ankara:
  8. Türk Dil Kurumu. Bozkurt, F. (2012). Türklerin dili. Konya: Eğitim. Çeribaş, M. (2013a). Kırgız Türklerinin mitlerinde ve efsanelerinde olağanüstü varlıklar, bu varlıklara dair anlatmalar ve inanmalar. Bengü Bitig Dursun Yıldırım Armağanı, Ankara:
  9. Öncü Kitap. Çeribaş, M. (2013b). Oğuz-Kıpçak Ortak Destancılık Geleneği Bağlamında Er Töştük ve Dede Korkut Destanları. 11. Uluslararası Türk Dünyası Sosyal Bilimler Kongresi 10-16 Haziran 2013 / Celalabat – KIRGIZİSTAN – Türk Dünyasının Vizyon Arayışı Kongre Bildirileri. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı. 709-718.
  10. Hangalov, M. N. (1903). Balaganskiy Sbornik: Skazki, Poverya i Nekotorıye Obryadı u Severnıh Buryat. Tomsk: Parovaya tipo-litografiya P. I. Makushina. İliç, Y. (2002). Kırgız halk destanı Er Töştük, gramer-metin-çeviri-dizin. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Eski Türk Dili Bilim Dalı Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Isayeva, A. K. (2020). Stadialnoye razvitiye eposa "Er Toştyuk". Eposovedeniye, 2 (18), 15-25.
  11. Kafesoğlu, İ. (2012). Türk milli kültürü. İstanbul:
  12. Ötüken. Kaskabasov, S. (1970). Geroi Kazakhskoy volshebnoy skazki. Sovetskaya Tyurkologiya (3-Mayıs-Haziran), 109-118.
  13. Kayabaşı, O. A. (2016). Türk Destanlarında Baba-oğul Çatışması. Turkish Studies, 11 (4), 505-516.
  14. Kayıpov, S