Dergiler / Milel ve Nihal / 2021 / Cilt: 18 - Sayı: 2

Şehir ve Kutsal: Osmanlı’da Dini Mimarinin Dönüşümü

City and the Sacred: Transformation of Religious Architecture in the Ottoman Empire

Sayfa
209–237
Yayın Tarihi
2021-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kutsal bir mekân olarak mabet yapılarının şehirsel alt yapıdaki konumlanışı, mimari üslubu, tarihsel ve toplumsal bellek içerisindeki yerleri kültürel dönüşüm süreçleri ile irdelenmekte ve bu ilişkinin şehrin tarihsel hafızası üzerine katkısı tartışılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Şehir mimarisi, toplumların mekân ile kurduğu etkileşim süreçlerinin ve anlamsal bağların anlaşılması açısından önemlidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda ibadet yapıları, mimari form farklılıkları ile birer yapıt olarak göze çarparken, özdeşleştirildikleri kutsiyet metaforuyla da çevrelerinden farklılaşırlar.
💡
Sonuç & Katkı:Kutsal bir mekân olarak mabet yapılarının şehirsel alt yapıdaki konumlanışı, mimari üslubu, tarihsel ve toplumsal bellek içerisindeki yerleri kültürel dönüşüm süreçleri ile irdelenmekte ve bu ilişkinin şehrin tarihsel hafızası üzerine katkısı tartışılmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Şehir · Kutsal · Mimari

Özet

Şehir mimarisi, toplumların mekân ile kurduğu etkileşim süreçlerinin ve anlamsal bağların anlaşılması açısından önemlidir. Bu bağlamda ibadet yapıları, mimari form farklılıkları ile birer yapıt olarak göze çarparken, özdeşleştirildikleri kutsiyet metaforuyla da çevrelerinden farklılaşırlar. Ortaya çıkan farklılık durumu ise toplumsal hafıza içerisinde yerin algısını dönüştürür ve o yere dair yeni anlamlandırmaları mümkün kılar. Mabetlerin inşası, tarih boyunca şehirlerin ahlaki, sosyolojik, siyasal ve kültürel durumları ile ilişkilenerek ayrıcalıklı bir mimari eylem şeklinde karşımıza çıkar. Bu çalışmada mimari ve kutsal ilişkisi özelde Osmanlı’da Tanzimat ile başlayan politik değişim sürecinde gayrimüslim mabetleri bağlamında ele alınmaktadır. Kutsal bir mekân olarak mabet yapılarının şehirsel alt yapıdaki konumlanışı, mimari üslubu, tarihsel ve toplumsal bellek içerisindeki yerleri kültürel dönüşüm süreçleri ile irdelenmekte ve bu ilişkinin şehrin tarihsel hafızası üzerine katkısı tartışılmaktadır.

Abstract

Urban architecture is important for understanding the processes of interaction and semantic connections that societies establish with living space. As the places of worship, in this sense, stand out as works of art with their architectural differences in shape, they also differ from their surroundings with the metaphor of sacredness of which they are identified. The resulting differentiation transforms the perception of place in social memory enabling new interpretations of that place. Thus, throughout history the construction of the places of worship appears as a privileged architectural action that is associated with the moral, sociological, political and cultural situations of cities. In this study, the relationship between architecture and the sacred is discussed in the context of non-Muslim places of worship, especially in the political change process that started with the period of Tanzimat in the Ottoman Empire. The location of the places of worship as a sacred place in the urban infrastructure, their architectural style, their place in historical and social memory are examined with the processes of cultural transformation and discussed the contribution of this relationship to the historical memory of the city.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TAŞAR, V. D. (2021). Şehir ve Kutsal: Osmanlı’da Dini Mimarinin Dönüşümü. Milel ve Nihal, Cilt: 18 - Sayı: 2, 209–237. https://ajindex.com/articles/387439

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Bhabha, H. K., Kültürel Konumlanış, çev. T. Uluç, (İstanbul: İnsan Yayınları, 2016).
  2. Can, C., İstanbul’un Yabancı ve Levanten Mimarları, (İstanbul: Arketon Yayınları, 2020).
  3. Cansever, T, İslam’da Şehir ve Mimari, (İstanbul: Timaş Yayınları, 2006).
  4. Cox, J. L., Kutsalı İfade Etmek, Din fenomenolojisine Giriş, çev. F. Aydın, (İstanbul: İz Yayıncılık, 2004).
  5. Çelebi, E., Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi: İstanbul – Evliya Çelebi, 1. Cilt-1. Kitap, Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Bağdat 304 Numaralı Yazmadan Hazırlayanlar: S.A. Kahraman, Y. Dağlı, (İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2008).
  6. Çınar, A., “Tarihte Kaybolmuş Bir Medeniyet: Etrüskler ve Etrüsk Dini”, Belleten, 84 (299), (2020).
  7. Düzenli, H.İ., “Kiliseden Camiye Dönüştürme ve İstanbul’da Kiliseden Dönüştürülen Camiler Hakkında Notlar”, FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 16 (2020).
  8. Eliade M., İmgeler ve Simgeler, çev. M. A. Kılıçbay, (Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2018). ---------, “Kutsal Mimari ve Sembolizm”, Din ve Fenomenoloji: Mircae Eliade’nin Eserlerine Toplu Bakış, Yayına hazırlayan: C. Tacou, (İstanbul: İz Yayıncılık 2000). ---------, Kutsal ve Kutsal – Dışı, çev. A. Berktay, (İstanbul: Alfa Yayınları, 2017).
  9. Foucaoult, M, Özne ve İktidar, çev. I. Ergüden, O. Akınbay, (İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2011). Girardelli P., “Architecture, Identity, and Liminality: On the Use and Meaning of Catholic Spaces in Late Ottoman Istanbul”, Muqarnas, 22 (2005), 233, https://www.jstor.org/stable/25482430, erişim: 11 Haziran 2021.
  10. Gürkan, S.L., Yahudilik, 5. Baskı, (İstanbul: İSAM Yayınları, 2015).
  11. Halbwachs, M., Hafızanın Toplumsal Çerçeveleri, çev. B. Uçar, (Ankara: Heretik Yayınları, 2019).
  12. Hamblin, W.J., D.P. Seely, Solomon’s Temple: Myth and History, (London: Thames and Hudson, 2007).
  13. İnalcık, H., “Sened-i İttifak ve Gülhane Hatt-ı Hümayunu”, H. İnalcık ve M. Seyitdanlıoğlu (ed.), Tanzimat, Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, (İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020). ---------, “Tanzimat Nedir?”, H. İnalcık ve M. Seyitdanlıoğlu (ed.), Tanzimat, Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, (İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020). ---------, İstanbul Tarihi Araştırmaları Fetihten Sonra İstanbul’un Yeniden İnşası, Bilad_i Selase: Galata, Eyüp, Üsküdar, (İstanbul:
  14. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2019).
  15. İnalcık H., Seyitdanlıoğlu M. (ed), Tanzimat, Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, (İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020)