Dergiler / Kilitbahir / 2020 / Sayı: 16

Behşemiyye ile Hüseyniyye Ekolleri Arasındaki Görüş Ayrılıkları

The Differences of Opinion Between Bahshamiyya and Huseyniyya Schools

Sayfa
121–143
Yayın Tarihi
2020-03-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada iki ekol arasındaki belli başlı görüş ayrılıklar ele alınmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mu‘tezile mezhebi, Ebü’l-Hüzeyl el-Allâf’ ile birlikte “beş ilke” etrafındaki bütünlüğünü sağlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunun sonucunda Behşemî anlayıştan farklı bir oluşum olarak Hüseyniyye ekolü ortaya çıkmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada iki ekol arasındaki belli başlı görüş ayrılıklar ele alınmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Behşemiyye · Hüseyniyye · Ebû Ali el-Cübbâî

Özet

Mu‘tezile mezhebi, Ebü’l-Hüzeyl el-Allâf’ ile birlikte “beş ilke” etrafındaki bütünlüğünü sağlamıştır. Mu‘tezile daha sonraları Bağdat ve Basra ekolleri olarak ayrışmıştır. Basra ekolü, Ebû Ali el-Cübbâî ve Ebû Hâşim el-Cübbâî tarafından sistemleşmeye başlamıştır. Basra ekolünün sistematik hale gelmesi, özellikle Kâdî Abdülcebbâr’ın ortaya koyduğu eserlerle tamamlamıştır. Ağırlıklı olarak Ebû Hâşim’in görüşleriyle sistemleşen Basra ekolü, kelâm tarihinde Behşemiyye olarak anılmıştır. Kâdî’nin öğrencisi olan Ebü’l-Hüseyin el-Basrî, felsefe ile ilgilenmesinin neticesi olarak benimsediği metot ile üstadlarının yaklaşımlarını eleştirmiştir. Bunun sonucunda Behşemî anlayıştan farklı bir oluşum olarak Hüseyniyye ekolü ortaya çıkmıştır. Hüseynîler, metodolojik açıdan Behşemîlerden farklı bir yol takip etmişlerdir. Hüseynîlerin benimsedikleri metodolojiye dayalı olarak ortaya koydukları yeni fikirler, iki ekol arasında temel doktrinel ayrılığı meydana getirmiştir. Bu çalışmada iki ekol arasındaki belli başlı görüş ayrılıklar ele alınmıştır.

Abstract

The school of Mu‘tazila together with Abu’l-Huzayl al-Allâf ensured its integrity around the “five principles”. Mu‘tazila later parted as Baghdad and Basra schools. Basrian Mu‘tazila started to be systemized by Abu Ali al-Jubbâî and Abu Hâshim al-Jubbâî. The systematization of the Basra school was completed especially by the works wrote by Qadî Abd al-Jabbâr. Basra school which was mostly systemized with the views of Abu Hashim, was called Bahshamiyya in the history of Kalam. Abu’l-Husayn al-Basrî who is a student of Qadî criticised the masters’ approaches, with the method he adopted as a consequence of his interest in philosophy. As a result of, Huseyniyya school emerged as a different formation from Bahshamiyya understanding. Methodologically, Huseyniyyas followed a different road from the Bahshamiyyas. Huseyniyyas’ new ideas based on the methodology they adopted created a fundamental doctrinal separation between two schools. In this work, the spesific differences of opinion between two schools were discussed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZEROL, M. F. (2020). Behşemiyye ile Hüseyniyye Ekolleri Arasındaki Görüş Ayrılıkları. Kilitbahir, Sayı: 16, 121–143. https://ajindex.com/articles/377034

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Alper, Hülya. “Mâtürîdî’nin Mutezile Eleştirisi: Tanrı En İyiyi Yaratmak Zorunda Mıdır?”, Kelam Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy.1 (2013), 17-36.
  2. Aytepe, Mahsum. “Mu’tezile’nin Aslah Teorisi ve Basra Mu’tezile’sinin Aslah Anlayışının Tahlili”, Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi, c. 5, Sayı 1 (2019), 85-104. Bağdâdî, Abdülkâhir b. Tâhir b. Muhammed. el-Fark beyne’l-fırak (nşr. Muhammed Muhyiddin Abdülhamid), Beyrût: el-Mektebetü’l-asriyye, 1995.
  3. Bektaş, Kevser. Mutezile Kelâmında Keramet (yüksek lisans tezi), Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2017.
  4. Biçer, Ramazan. “Şahhâm”, DİA, XXXVIII, 270. Cüşemî, Ebû Sa’d Muhsin b. Muhammed el-Hâkim. Şerhu’l-Uyûn (nşr. Fuad Seyyid, Fazlü’l-İ‘tizâl ve Tabakâtü’l-Mu‘tezile içinde), Tunus: ed-Dâru’t-Tunisiyye li’n-neşr, 1974. Cüveynî, İmamü’l-Harameyn Ebü’l-Me‘âlî Abdülmelik. eş-Şâmil fî usûli’d-din (nşr. Ali Sâmî en-Neşşâr, Faysal Büdeyr Avn – Süheyr Muhammed Muhtâr), İskenderiye: Münşe‘âtü’l-Ma‘ârif, 1969. Eş’arî, Ebü’l-Hasan Ali b. İsmail. Makâlâtü’l-İslâmiyyîn ve’htilâfü’l-musallîn (nşr. Muhyiddin Abdülhamîd), I-II, Beyrût: el-Mektebetü’l-asriyye, 1990.
  5. Frank Richard MacDonough. “Al-Ma‘dûm wal-Mawjûd: The Non-Existent, the Existent, and the Possible in the Teaching of Abû Hâshim and his Follawers”, Mélanges İnstitut Dominicain d’Études Oritales (MIDEO), 14 (2000), 185-210.
  6. Frank, Richard MacDonough. “Ma‘dûm ve Mevcud: Ebû Hâşim ve Taraftarlarının Öğretisinde Yokluk, Mevcut ve Mümkün” (çv. Aydın Özdemir), Din Felsefesi Açısından Mutezile Gelen-Ek-i Klâsik ve Çağdaş Metinler Seçkisi I (der. Recep Alpyağıl), İstanbul: İz Yayıncılık, 2014, 737-756.
  7. Gimaret, Daniel. “Abu’l-Hosayn al-Basrî”, Encylopaedia Iranica, I, 1985, 322-324. Hımmâsî, Sedîdüddîn Mahmûd b. Ali el-Hasan. el-Munkız mine’t-taklîd, I-II, Kum: Müessesetü’n-neşri’l-İslâmî, 1412. Hillî, Muhakkık. Necmüddîn Ebû’l-Kâsım Cafer b. el-Hasan b. Said. el-Meslek fî usûli’d-dîn (nşr. Rıza Üstâdî), Meşhed: Mecma‘u’l-Buhûsi’l-İslâmiyye, 1424 h., 3. bs. İbnü’l-Melâhimî, Rüknüddîn Mahmûd b. Muhammed el-Hârezmî. Kitâbü’l-fâik fî usûli’d-dîn (nşr. Wilferd Madelung – Martin McDermont), Tahran: Iranian Institute of Philosophy – Institüte of Islamic Studies, Free University of Berlin, 2007. İbnü’l-Melâhimî, Rüknüddîn Mahmûd b. Muhammed el-Hârezmî. el-Mu‘temed fî usuli’d-dîn (nşr. Wilferd Madelung – Martin McDermott), London: Al-Hoda, 1991. İbnü’l-Melâhimî, Rüknüddîn Mahmûd b. Muhammed el-Hârezmî. Tuhfetü’l-mütekellimîn fi’r-redd ale’l-f