Dergiler / Kilitbahir / 2022 / Sayı: 20

Fahreddin er-Râzî’nin Tefsiri Mefâtîhu’l-Gayb’a Kıraatlerin Sıhhat Şartları Açısından Bir Bakış

Fakhr al-Dīn al-Rāzī Commentary Mefātīh al-Ghayb Evaluation of Qirāʾāts in Terms of Validity

Sayfa
27–52
Yayın Tarihi
2022-03-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Tefsir, Arap dili, fıkıh ve usûl-i fıkıh gibi kıraatle ilişkili ilimlerin tamamında müstakil eserleri bulunan, bu ilimlerin her birinden yararlanılarak ortaya konulan ve kıraate dair zengin bir muhtevaya sahip bir eseri kıraatler açısından incelemesi yönüyle çalışmanın özgün bir nitelik arz ettiği değerlendirilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kıraat, Kur’ân ilimleri içinde ayetlerin telaffuz biçimini konu edinen ve onları sahih bir yolla Hz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makalede, tefsir ilminin önemli simalarından olan Fahreddin er-Râzî’nin (ö. 606/1210) tefsiri Mefâtîhu’l-gayb bağlamında kıraat ilmine yaklaşımı, kıraat anlayışı tespit edilmeye çalışılacaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Tefsir, Arap dili, fıkıh ve usûl-i fıkıh gibi kıraatle ilişkili ilimlerin tamamında müstakil eserleri bulunan, bu ilimlerin her birinden yararlanılarak ortaya konulan ve kıraate dair zengin bir muhtevaya sahip bir eseri kıraatler açısından incelemesi yönüyle çalışmanın özgün bir nitelik arz ettiği değerlendirilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tefsir · Kıraat · Fahreddin er-Râzî

Özet

Kıraat, Kur’ân ilimleri içinde ayetlerin telaffuz biçimini konu edinen ve onları sahih bir yolla Hz. Peygamber’e ulaştırmayı amaçlayan bir ilim dalıdır. Kıraatlerin sıhhati için bu sahanın bilginleri tarafından “Senedinin sahih olması”, “takdiren de olsa Osman Mushaf’ına (hattı Osmânîye) uygun olması”, “bir yönüyle de olsa Arap diline uyması” şeklinde üç şart koşulmuştur. Bu makalede, tefsir ilminin önemli simalarından olan Fahreddin er-Râzî’nin (ö. 606/1210) tefsiri Mefâtîhu’l-gayb bağlamında kıraat ilmine yaklaşımı, kıraat anlayışı tespit edilmeye çalışılacaktır. Bu amaca ulaşmak için bir kıraatin kabulünde gerekli görülen sahih sened/rivayet, Mushaf’a ve Arap diline uygunluk yönüne Râzî’nin bakışı esas alınacaktır. Böylelikle müellifin yaşadığı dönem olan 13. Yüzyıla kadar kıraatlerin sıhhat şartları açısından geçirdiği farklılıklara kısmen temas edilecektir. Râzî’nin kıraate dair müstakil bir eseri yoktur. Ancak o, tefsirinde kıraat ilminden fazlasıyla istifade etmiş, ayetlerin okunuş biçimiyle ilgili ortaya çıkan kıraat farklılıklarına sık sık yer vermiştir. Râzî, kıraat yaklaşımını kelime açıklamaları esnasında ortaya koymuş, konuyla ilgili görüşlerini satır aralarına serpiştirmiştir. Bu sebeple çalışmada ağırlıklı olarak deskriptif ve tahlil yöntemleri kullanılmıştır. Tefsir, Arap dili, fıkıh ve usûl-i fıkıh gibi kıraatle ilişkili ilimlerin tamamında müstakil eserleri bulunan, bu ilimlerin her birinden yararlanılarak ortaya konulan ve kıraate dair zengin bir muhtevaya sahip bir eseri kıraatler açısından incelemesi yönüyle çalışmanın özgün bir nitelik arz ettiği değerlendirilmektedir.

Abstract

Kıraat, Kur’ân ilimleri içinde ayetlerin telaffuz biçimini konu edinen ve onları sahih bir yolla Hz. Peygamber’e ulaştırmayı amaçlayan bir ilim dalıdır. Kıraatlerin sıhhati için bu sahanın bilginleri tarafından “Senedinin sahih olması”, “takdiren de olsa Osman Mushaf’ına (hattı Osmânîye) uygun olması”, “bir yönüyle de olsa Arap diline uyması” şeklinde üç şart koşulmuştur. Bu makalede, tefsir ilminin önemli simalarından olan Fahreddin er-Râzî’nin (ö. 606/1210) tefsiri Mefâtîhu’l-gayb bağlamında kıraat ilmine yaklaşımı, kıraat anlayışı tespit edilmeye çalışılacaktır. Bu amaca ulaşmak için bir kıraatin kabulünde gerekli görülen sahih sened/rivayet, Mushaf’a ve Arap diline uygunluk yönüne Râzî’nin bakışı esas alınacaktır. Böylelikle müellifin yaşadığı dönem olan 13. Yüzyıla kadar kıraatlerin sıhhat şartları açısından geçirdiği farklılıklara kısmen temas edilecektir. Râzî’nin kıraate dair müstakil bir eseri yoktur. Ancak o, tefsirinde kıraat ilminden fazlasıyla istifade etmiş, ayetlerin okunuş biçimiyle ilgili ortaya çıkan kıraat farklılıklarına sık sık yer vermiştir. Râzî, kıraat yaklaşımını kelime açıklamaları esnasında ortaya koymuş, konuyla ilgili görüşlerini satır aralarına serpiştirmiştir. Bu sebeple çalışmada ağırlıklı olarak deskriptif ve tahlil yöntemleri kullanılmıştır. Tefsir, Arap dili, fıkıh ve usûl-i fıkıh gibi kıraatle ilişkili ilimlerin tamamında müstakil eserleri bulunan, bu ilimlerin her birinden yararlanılarak ortaya konulan ve kıraate dair zengin bir muhtevaya sahip bir eseri kıraatler açısından incelemesi yönüyle çalışmanın özgün bir nitelik arz ettiği değerlendirilmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKTAŞ, B. (2022). Fahreddin er-Râzî’nin Tefsiri Mefâtîhu’l-Gayb’a Kıraatlerin Sıhhat Şartları Açısından Bir Bakış. Kilitbahir, Sayı: 20, 27–52. https://ajindex.com/articles/376884

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Ablay, Rıfat. İbn Atiyye Tefsirinde Kıraat Olgusu. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi,
  2. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2019.
  3. Adıgüzel, Mehmet. Kıraat Açısından Fahruddin Râzî ve Tefsîri Kebîr’i. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora tezi, 1998.
  4. Akaslan, Yaşar. “Kırâat-i Aşere’de Ferş Yönünden Farklılıklar”, İslâm Bilimleri Araştırmaları Dergisi = Journal of Islamic Sciences Researches, 4/1 (2017).
  5. Akdemir. M. Atilla. “Kırâat-Resmü'l-Mushaf İlişkisi”, Kur’an ve Tefsir Araştırmaları: Kıraat İlmi ve Problemleri-IV, ed. Sait Şimşek – Emin Aşıkkutlu vd. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2002.
  6. Aktaş, Bayram. Fahreddin Râzî Tefsirinde Garîbü’l-Kur’ân. Ankara:
  7. Ankara Üniversitesi,
  8. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
  9. Altaş, Eşref. “Fahrettin er-Râzî’nin Eserlerinin Kronolojisi”, İslam Düşüncesinin Dönüşüm Çağında Fahrettin er-Râzî, ed. Ömer Türker - Osman Demir. İstanbul: İSAM yayınları, 2018.
  10. Altıkulaç, Tayyar. “Dûrî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Ankara: TDV Yayınları, 1994),
  11. Apaydın, H. Yunus. “Mütevatir”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  12. Altıkulaç. “İbn Mücahid”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Ankara: TDV Yayınları, 1998), 20/214. Bayraktutan, Osman. Uluslararası Din Bilimleri Çalıştayı, Kıraat İlminin Dünü Bugünü Yarını (Kıraat Sınıflandırması Bağlamında. Iğdır: Iğdır Üniversitesi Yayınları, 2017.
  13. Birışık, Abdülhamit. “Kıraat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  14. Birışık. “Tefsir”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2011. 40/281. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail el-. el-Câmiʿu’ṣ-Saḥîḥ. Nşr. Şeyh Muhammed Ali el-Kutb - Şeyh Hişam el-Buhari. Beyrut. 5 Cilt. Mektebetü’l el-Asriyye, 2007.
  15. Buladı, Kerim. “Klasik Tefsir Mukaddimelerinde Yedi Harf Meselesi ve Yorumları”. Yakın Doğu İlahiyat Dergisi 2/2 (2016), 117. Cerrahoğlu, İsmail Tefsir Usûlü. Ankara: Ankara Üniversitesi yayınları, 1971.
  16. Cerrahoğlu, Tefsir Tarihi. Ankara: Fecr Yayınları, 2010. Cezerî, Ebü’l-Hayr Muhammed b. Muhammed b. Muhammed el-. en-Neşr fi’l-ḳırâʾâti’l-ʿaşr. thk. Ali Muhammed ed-Dıbâ’. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, ts., 1/7. Cezerî, Müncidü’l-muḳriʾîn ve mürşidü’l-tâlibîn. Beyrut: 1400/1980.
  17. Dağ, Mehmet. “Kıraat İlminin Akademik Serencamı –Araştırma Mantığı ve Biçimi Üzerine-”. Ekev Akademi Dergisi 17/56 (2013).
  18. Dağ. “Kıraat İlminde Şazz kavramı –Kavramın Anlamsal Dönüşümü ve Gerçek Anlamının Tespitine Dair-“ Mari