Dergiler / Toplum ve Bilim / 2013 / Sayı: 126

"Muhtaç" ile "vatandaş" arasında: Türkiye'de sakat öznelliği üzerine bir tartışma

“Muhtaç” ile “vatandaş” arasında: Türkiye’de sakat öznelliği üzerine bir tartışma

Sayfa
98–119
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu sarkaç gibi sallanma hali, yalnızca kamu kurumlarındaki yaklaşımlara has değildir ve büyük oranda sakatlık camiası içerisin-- de de paylaşılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:sakatlık meselesi Türkiye'de 1990'Iardan itibaren daha sıklıkla gündeme geli-- yor.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu konu ile ilgilenen kamu kurumlarındaki çeşitlenme, konunun politika yapı-- cılar nezdinde gündem maddesi haline gelmesi, sakatlığa odaklanan yasal mevzu-- atın detaylandırılması, sayıları artan ve birçoğu internet üzerinden örgütlenen ye-- ni tartışma platformlarının ortaya çıkışı vb. bu bağlamda düşünülebilir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu sarkaç gibi sallanma hali, yalnızca kamu kurumlarındaki yaklaşımlara has değildir ve büyük oranda sakatlık camiası içerisin-- de de paylaşılmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

sakatlık meselesi Türkiye'de 1990'Iardan itibaren daha sıklıkla gündeme geli-- yor. Bu konu ile ilgilenen kamu kurumlarındaki çeşitlenme, konunun politika yapı-- cılar nezdinde gündem maddesi haline gelmesi, sakatlığa odaklanan yasal mevzu-- atın detaylandırılması, sayıları artan ve birçoğu internet üzerinden örgütlenen ye-- ni tartışma platformlarının ortaya çıkışı vb. bu bağlamda düşünülebilir. Bu maka-- lede, bir süredir yürütülen bir saha araştırması ve görüşmelerden ve Foucault'nun "sorunsallaştırma" kavramından hareketle, bugün Türkiye'de sakatlığın devlet/ka-- mu kurumlarında ve alanda çalışan STK'lar nezdinde nasıl anlaşıldığını gösterme-- ye çalışıyoruz. Buna göre, söz konusu gelişmelerin, yeni bir "sakatlık" anlayışının yeşermesine yettiğini veya böyle bir anlayışı temel aldıklarını söylemek mümkün değil. Bu alan-- daki baskın söylem ve uygulamaların büyük bir kısmı "muhtaç sakatlar" ve "ha-- yırsever devlet" ikiliğini üretmeye devam ederken, diğer bir kısmı ise görece daha hak temelli bir yaklaşıma sahip görünmektedir. Diğer bir deyişle, meselenin ele alı-- nış şekli sıklıkla iki kutup arasında gelip gitmektedir: Sakat kişinin öncelikle "muh-- taç" bir birey gibi mi, yoksa haklarla donatılmış bir "vatandaş" olarak mı görüldü-- ğü bu süreci belirleyen temel eksendir. Bu sarkaç gibi sallanma hali, yalnızca kamu kurumlarındaki yaklaşımlara has değildir ve büyük oranda sakatlık camiası içerisin-- de de paylaşılmaktadır.

Abstract

sakatlık meselesi Türkiye’de 1990'Iardan itibaren daha sıklıkla gündeme geli— yor. Bu konu ile ilgilenen kamu kurumlarındaki çeşitlenme, konunun politika yapı— cılar nezdinde gündem maddesi haline gelmesi, sakatlığa odaklanan yasal mevzu— atın detaylandırılması, sayıları artan ve birçoğu internet üzerinden örgütlenen ye— ni tartışma platformlarının ortaya çıkışı vb. bu bağlamda düşünülebilir. Bu maka— lede, bir süredir yürütülen bir saha araştırması ve görüşmelerden ve Foucault’nun "sorunsallaştırma" kavramından hareketle, bugün Türkiye’de sakatlığın devlet/ka— mu kurumlarında ve alanda çalışan STK'lar nezdinde nasıl anlaşıldığını gösterme— ye çalışıyoruz. Buna göre, söz konusu gelişmelerin, yeni bir "sakatlık" anlayışının yeşermesine yettiğini veya böyle bir anlayışı temel aldıklarını söylemek mümkün değil. Bu alan— daki baskın söylem ve uygulamaların büyük bir kısmı "muhtaç sakatlar" ve "ha— yırsever devlet" ikiliğini üretmeye devam ederken, diğer bir kısmı ise görece daha hak temelli bir yaklaşıma sahip görünmektedir. Diğer bir deyişle, meselenin ele alı— nış şekli sıklıkla iki kutup arasında gelip gitmektedir: Sakat kişinin öncelikle "muh— taç" bir birey gibi mi, yoksa haklarla donatılmış bir "vatandaş" olarak mı görüldü— ğü bu süreci belirleyen temel eksendir. Bu sarkaç gibi sallanma hali, yalnızca kamu kurumlarındaki yaklaşımlara has değildir ve büyük oranda sakatlık camiası içerisin— de de paylaşılmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YARDIMCI, S., BEZMEZ, D. (2013). "Muhtaç" ile "vatandaş" arasında: Türkiye'de sakat öznelliği üzerine bir tartışma. Toplum ve Bilim, Sayı: 126, 98–119. https://ajindex.com/articles/366947

Kaynakça (15)

  1. Bezmez, Dikmen (yayın aşamasında) ”Urban Citizenship, the Right to the City and Politics of Disability in Istanbul", International Journal of Urban and Regional Research. Bezmez, Dikmen ve Sibel Yardımcı (2010) ”In Search of Disability Rights: Citizenship and Turkish Disability Oganizations", Disability and Society, 25(5): 603-615.
  2. Buğra, Ayşe (2008)
  3. Kapitalizm, Yoksulluk ve Türkiye'de Sosyal Politika, Istanbul: Iletişim Yayınları.
  4. Davis, Lennard J. (2011) "Normalliğin Inşası: Çan Eğrisi, Roman ve 19. Yüzyılda Sakat Bedenin Icadı", Dikmen Bezmez, Sibel Yardımcı ve Yıldırım Şentürk, Sakatlık Çalışmaları: Sosyal Bilim/erden Bakmak içinde, Istanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 5.187-208.
  5. Evren, Can (2012)
  6. Assessing the Disabled, Making the State, Yüksek Lisans Tezi, Boğaziçi Üniversitesi,
  7. Sosyoloji Bölümü. Foucault, Michel (2003)
  8. Cinselliğin Tarihi, IstanbuI: Ayrıntı. Foucault, Michel (2007)
  9. Security, Territory, Population, New York: Palgrave Macmillan. Galvin, Rose (2011) ”Çalışma ve Cinsellikle Ilişkisi Içinde Sakat Kimliğinin Soykütüğü", der. Dikmen Bezmez, Sibel Yardımcı ve Yıldırım Şentürk, Sakatlık Çalışmaları: Sosyal Bilim/erden Bakmak içinde, Istanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 5. 483-499.
  10. Hughes, Bill ve Kevin Paterson (2011) "Sakatlık Sosyal Modeli ve Kaybolan Beden: Bir Yeti Yitimi Sosyolojisine Doğru", der. Dikmen Bezmez, Sibel Yardımcı ve Yıldırım Şentürk, Sakatlık Çalışmaları: Sosyal Bilimlerden Bakmak içinde, Istanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 5. 63-80.
  11. Kevles, Daniel J. (1985) In the Name of Eugenics: Genetics and the Uses of Human Heredity, New York: Alfred A. Knopf. Lemke, Thomas (2001) "The Birth of 'Bio-Politics': Michel Foucault's Lecture at the College de France on Neoliberal Governmentality," Economy and Society, 3(2): 190-207.
  12. Oliver, Mike (2011a) “Sakatlık ve Kapitalizmin Yükselişi", der. Dikmen Bezmez, Sibel Yardımcı ve Yıldırım Şentürk, Sakatlık Çalışmaları: Sosyal Bilim/erden Bakmak içinde, Istanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 5. 209-225.
  13. Oliver, Mike (2011b) “Sakatlığın Ideolojik Inşası", der. Dikmen Bezmez, Sibel Yardımcı ve Yıldırım Şentürk, Sakatlık Çalışmaları: Sosyal Bilimlerden Bakmak içinde, Istanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, s. 227-242.
  14. Rose, Nikolas (1993) “Government, Authority and Expertise in Advanced Liberalism," Economy and Society, 22(3): 283-299.
  15. Rose, Nikolas ve Peter Miller (1992) "Political Power Beyond the State: Problematics of Government, The British Journal of Sociology, 43(2): 173-205. Shakespeare,