Dergiler / Toplum ve Bilim / 2011 / Sayı: 122

Nüfusun biyopolitikasına yeni açılım: Türkiye’nin biyometrik elektronik kimlik kartı sistemi

Sayfa
53–74
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu tartışma Foucault ve Deleuze'ün geliştirmiş oldukları disiplin-denetim hattından hareketle; iktidarın dışlayıcı ve içerici gücü, kimliklendirme çevresinde hızla artan gözetim ve bedensel varlığın resmî ispatı olan kimlik belgesi anlayışından, belgenin sahipliğinin bedensel ispatı olan biyometrik unsurların kullanımı anlayışına geçiş üzerinden şekillenecektir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı'da olduğu gibi Cumhuriyet Türkiyesi'nde de iktidarın mevcudiyeti için gerekli görülen nüfus bilgisi düzenli şekilde derlenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nüfus bilgi sistemi son on yılda önemli bir dönüşüm sürecine girmiştir. 2000 yılında hayatımıza giren vatandaşlık numarası çok kısa süre içerisinde yalnızca resmî işlemler için değil, bireylerin siyasi, idari ve ticari tüm ağlara eklemlenmeleri için bir zorunluluk haline gelmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu tartışma Foucault ve Deleuze'ün geliştirmiş oldukları disiplin-denetim hattından hareketle; iktidarın dışlayıcı ve içerici gücü, kimliklendirme çevresinde hızla artan gözetim ve bedensel varlığın resmî ispatı olan kimlik belgesi anlayışından, belgenin sahipliğinin bedensel ispatı olan biyometrik unsurların kullanımı anlayışına geçiş üzerinden şekillenecektir
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı'da olduğu gibi Cumhuriyet Türkiyesi'nde de iktidarın mevcudiyeti için gerekli görülen nüfus bilgisi düzenli şekilde derlenmiştir. Nüfus bilgi sistemi son on yılda önemli bir dönüşüm sürecine girmiştir. 2000 yılında hayatımıza giren vatandaşlık numarası çok kısa süre içerisinde yalnızca resmî işlemler için değil, bireylerin siyasi, idari ve ticari tüm ağlara eklemlenmeleri için bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu dönüşümün son ayağı ise kimlik sistemindeki dönüşümdür. Kafakâğıdından nüfus kâğıdına, nüfus kâğıdından kimlik kartına evrilen kimlik, Türkiye'de vatandaşla devlet arasındaki ilişkinin zorunlu dayanak belgesidir. Bu belge 2007 yılında başlayan teknolojik alt yapı hazırlıkları ve pilot uygulama ile parmak izi ve şifre içeren elektronik kimlik kartına dönüştürülmektedir.Elektronik kimlik kartı sistemlerinin önceki sistemlerden en önemli farkı bir ağ ile diğer tüm bilgi sistemlerine bağlı olmaları; bu yolla da e-devlet ve e-ticaretin anahtarı haline gelmeleridir. Bu sayede oluşturulan veri havuzları her çeşit arama, sıralama ve değerlendirmeye uygun yapıdadır. Ayrıca bu sistemler güçlü güvenlik yapılarını bedensel unsurlar olan biyometrik özelliklere, en yaygın olarak da parmak izi, retina ve iris görüntülerine dayandırırlar. Bu makalede, Türkiye'nin biyometrik elektronik kimlik kartı sistemi, nüfus bilgi sisteminin 2000'li yıllarda yaşadığı yapısal dönüşüm ile ilişkilendirilerek biyopolitika ve biyoiktidar kavramları etrafında tartışılacaktır. Bu tartışma Foucault ve Deleuze'ün geliştirmiş oldukları disiplin-denetim hattından hareketle; iktidarın dışlayıcı ve içerici gücü, kimliklendirme çevresinde hızla artan gözetim ve bedensel varlığın resmî ispatı olan kimlik belgesi anlayışından, belgenin sahipliğinin bedensel ispatı olan biyometrik unsurların kullanımı anlayışına geçiş üzerinden şekillenecektir

Abstract

Osmanlı’da olduğu gibi Cumhuriyet Türkiyesi’nde de iktidarın mevcudiyeti için gerekli görülen nüfus bilgisi düzenli şekilde derlenmiştir. Nüfus bilgi sistemi son on yılda önemli bir dönüşüm sürecine girmiştir. 2000 yılında hayatımıza giren vatandaşlık numarası çok kısa süre içerisinde yalnızca resmî işlemler için değil, bireylerin siyasi, idari ve ticari tüm ağlara eklemlenmeleri için bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu dönüşümün son ayağı ise kimlik sistemindeki dönüşümdür. Kafakâğıdından nüfus kâğıdına, nüfus kâğıdından kimlik kartına evrilen kimlik, Türkiye’de vatandaşla devlet arasındaki ilişkinin zorunlu dayanak belgesidir. Bu belge 2007 yılında başlayan teknolojik alt yapı hazırlıkları ve pilot uygulama ile parmak izi ve şifre içeren elektronik kimlik kartına dönüştürülmektedir.Elektronik kimlik kartı sistemlerinin önceki sistemlerden en önemli farkı bir ağ ile diğer tüm bilgi sistemlerine bağlı olmaları; bu yolla da e-devlet ve e-ticaretin anahtarı haline gelmeleridir. Bu sayede oluşturulan veri havuzları her çeşit arama, sıralama ve değerlendirmeye uygun yapıdadır. Ayrıca bu sistemler güçlü güvenlik yapılarını bedensel unsurlar olan biyometrik özelliklere, en yaygın olarak da parmak izi, retina ve iris görüntülerine dayandırırlar. Bu makalede, Türkiye’nin biyometrik elektronik kimlik kartı sistemi, nüfus bilgi sisteminin 2000’li yıllarda yaşadığı yapısal dönüşüm ile ilişkilendirilerek biyopolitika ve biyoiktidar kavramları etrafında tartışılacaktır. Bu tartışma Foucault ve Deleuze’ün geliştirmiş oldukları disiplin-denetim hattından hareketle; iktidarın dışlayıcı ve içerici gücü, kimliklendirme çevresinde hızla artan gözetim ve bedensel varlığın resmî ispatı olan kimlik belgesi anlayışından, belgenin sahipliğinin bedensel ispatı olan biyometrik unsurların kullanımı anlayışına geçiş üzerinden şekillenecektir

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BOZBEYOĞLU, A. Ç. (2011). Nüfusun biyopolitikasına yeni açılım: Türkiye’nin biyometrik elektronik kimlik kartı sistemi. Toplum ve Bilim, Sayı: 122, 53–74. https://ajindex.com/articles/366934

Kaynakça (14)

  1. Akşehir Emniyet Müdürlüğü (2010) “Akşehir MOBESE çalışmaları devam ediyor”, Erişim 22.7.2010,
  2. Aktar, A. (2000) Varlık Vergisi ve Türkleştirme Politikaları, İletişim Yayınları,
  3. İstanbul.
  4. Alemdaroğlu, A. (2005) “Politics of the body and eugenic discourse in early republican Turkey”,Body and Society, 11(3), 61-76.
  5. Arat, Y. (1997) “The project of modernity and women in Turkey”, Bozdag. S. ve Kasaba, R. (der.)Rethinking Modernity and Rational Identity in Turkey içinde, University of Washington Press,Washington, DC. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (2010) Sinan Işık - Türkiye Davası (başvuru no: 21924/05), Erişim 20.08.2011, http://www.yargitay.gov.tr/aihm/upload/21924-05.pdf
  6. Başbakanlık Genelgesi (2007) “Vatandaşlık Kartı Projesi”, Erişimi 24.03.2010, http://mevzuat.dpt.gov.tr/genelge/2007-16.htm BİA Haber Ajansı, (2010) “Aleviler kimlikte din hanesine karşı 6 Kasım’da Kadıköy’de”, Bianet, 26 Ekim 2010, Erişim 22.08.2011, http://www2.bianet.org/bianet/din/125678-aleviler-kimlikte-dinhanesine-karsi-6-kasim-da-kadikoy-de
  7. Caplan, J. (2001) “This or that particular person: protocols of identification in nineteenth-centuryEurope”, Caplan, J. ve Torpey, J. (der.) Documenting Individual Identity içinde, Princeton Press,Princeton, 49-67.
  8. Caplan, J. ve Torpey, J. der. (2001)
  9. Documenting Individual Identity, Princeton: Princeton Press.
  10. Çavlin Bozbeyoğlu, A. ve Rittersberger Tılıç H. (2011) “Türkiye’de değişen nüfus bilgi sisteminin kamu yönetimine katılan ve kamu hizmetlerinden faydalanan “vatandaşla” ilişkisi: de facto nüfussayımından Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine (ADNKS) geçiş”, Amme İdaresi Dergisi, 44(1),89-112.
  11. Çavlin Bozbeyoğlu, A. (yayın aşamasında 2011) “Citizenship rights for surveillance society: the caseof the electronic ID card in Turkey”, Surveillance & Society, 8(5). Deleuze, G. (1992) “Postscript on the societies of control”, October, 59, 3-7.
  12. Deleuze, G. (1987)
  13. Dialogues, Columbia University Press, New York. (Diyaloglar, çev. A. Akay, Bağ-lam Yayınları, İstanbul, 1990).
  14. Deleuze, G. ve Guattari, F. (1988) A Thousand Plateaus: Capitalism & Schizophrenia, Althone Press, Londra (Kapitalizm ve Şizofreni I ve II, çev. Ali Akay, Bağlam Yayınları, İstanbul). Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) (2006) “E-Dönüşüm Türkiye Projesi 2005 Eylem Planı”, Erişim 5.8.2011. http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/2005_Eylem_Plani/060500_SonucRaporu.pdf. Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) (2011) İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması, Erişim 25.8.2011. http://www.dpt.gov