Dergiler / Toplum ve Bilim / 2014 / Sayı: 130

Erken Cumhuriyet döneminde sosyolojik kavramların ve siyasi pozisyonların dönüşümü bağlamında Halkevleri

The People s Houses in the context of the transformation of the sociological concepts and political positions during the early Republican period

Sayfa
36–58
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Halkevlerinin talimatnameler, resmî evraklar üzerinden inşa edilmesinin yetersizliğini vurgularken buna alternatif olarak aşağıdan yukarıya ve yukarıdan aşağıya tarih yazımının kesiştiği bir gri alanda mevcut kuramları esneterek, toplumsal aktörlerin kendi sesleri ve bireysel tikellikleri çerçevesinde Halkevleri tecrübesinin yeniden inşa edilmesi gerektiği savını ileri sürüyor.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Halkevleri, kurulduğu 1932 yılı ile kapatıldığı 1951 yılları arasında Türkiyede ulus inşasında toplum ve siyaset ilişkisi üzerine farklı söylemlerin geliştirildiği performatif bir kamusal alan işlevi görmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu söylemleri Judith Buttlerin hakikat rejimi , Zygmunt Baumanın ötekinin inşası ve Homi Bhab- hanın mimicry (taklit) kavramları çerçevesinde ele alırken, söz konusu dönemin tarihsel sosyoloji, sözlü tarih, psikotarih gibi alanlarla birlikte değerlendirilmesini öneriyor.
💡
Sonuç & Katkı:Halkevlerinin talimatnameler, resmî evraklar üzerinden inşa edilmesinin yetersizliğini vurgularken buna alternatif olarak aşağıdan yukarıya ve yukarıdan aşağıya tarih yazımının kesiştiği bir gri alanda mevcut kuramları esneterek, toplumsal aktörlerin kendi sesleri ve bireysel tikellikleri çerçevesinde Halkevleri tecrübesinin yeniden inşa edilmesi gerektiği savını ileri sürüyor.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Halkevleri, kurulduğu 1932 yılı ile kapatıldığı 1951 yılları arasında Türkiyede ulus inşasında toplum ve siyaset ilişkisi üzerine farklı söylemlerin geliştirildiği performatif bir kamusal alan işlevi görmüştür. Erken Cumhuriyet dönemini ele alan tarih yazımında bu kurumların bir altın çağ temsiliyeti olarak idealize edilmesi veya otoriter bir rejimin hegemonik araçları olarak yerilmesi söz konusu olmuştur. Üçüncü yaklaşım ise CHPnin bazı otoriter uygulamalarını bir modernizm projesi olduğu gerekçesiyle apolojetik bir dille yorumlar. Bu makale söz konusu mevcut yaklaşımların dışında, alternatif ve interdisipliner yorum güzergâhlarını araştırmaktadır. Halkevlerini bir övgü, yergi ya da bağışlama nesnesi haline getirmeksizin, bütün iç çelişkileriyle birlikte ele almayı hedeflerken, toplumsal aktörlerin siyasi pozisyonlarının, söylemlerinin, müracaat ettikleri bazı sosyolojik kavramlara yükledikleri anlam ve içeriklerinin süreç içinde nasıl değişip dönüştüğü sorularına, spesifik örnekler üzerinde yoğunlaşarak yakın okuma ve söylem analizi aracılığıyla cevap arıyor. Bu söylemleri Judith Buttlerin hakikat rejimi , Zygmunt Baumanın ötekinin inşası ve Homi Bhab- hanın mimicry (taklit) kavramları çerçevesinde ele alırken, söz konusu dönemin tarihsel sosyoloji, sözlü tarih, psikotarih gibi alanlarla birlikte değerlendirilmesini öneriyor. Halkevlerinin talimatnameler, resmî evraklar üzerinden inşa edilmesinin yetersizliğini vurgularken buna alternatif olarak aşağıdan yukarıya ve yukarıdan aşağıya tarih yazımının kesiştiği bir gri alanda mevcut kuramları esneterek, toplumsal aktörlerin kendi sesleri ve bireysel tikellikleri çerçevesinde Halkevleri tecrübesinin yeniden inşa edilmesi gerektiği savını ileri sürüyor.

Abstract

This article aims to analyse the parametric organizational structure of the People s Houses, where politicians and intellectuals had the opportunity to express their own understanding of sociological concepts and to construct new discours- es about society, culture, ideology, social change and nation building during the early republican period in Turkey. This article also tries to explicate the paradoxical multiplicity of socio-cultural, spatial practices, political negotiations, free-floating or conditional individual positionings and conflict resolution processes at the People s Houses during the authoritarian single-party regime. This article also discusses the transition period from a single-party to a multi-party system, through close reading and discourse analysis of the texts of several historical figures during the period between1932-1951. The article suggests a new interdisciplinary approach towards the history of the People s Houses, making an emphasis on the necessity and the use of the cultural and historical sociology, oral, micro and psychohistory.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

FINDIKLI, E. B. (2014). Erken Cumhuriyet döneminde sosyolojik kavramların ve siyasi pozisyonların dönüşümü bağlamında Halkevleri. Toplum ve Bilim, Sayı: 130, 36–58. https://ajindex.com/articles/366884

Kaynakça (33)

  1. Anderson, B. (1991) Imagined Communities: Reflection on the Spread of Nationalism, Verso, Londra, New York. Aydın, S. (1996) “Türk Tarih Tezi ve Halkevleri”, Kebikeç, sayı 3, s.107-129.
  2. Aydostlu Sait (1933) “Ölü ve Diri Tarih”, Ülkü, Şubat, s. 18-19.
  3. Başgöz, İ., Wilson, H. E. (1968) Educational Problems in Turkey, 1920-1940,
  4. Indiana University, Bloomington. Batu, S. (1946) “Halkevleri ve Aydınlarımız”, Konuşmalar, Broşür: 4 içinde C.H.P. Halkevleri Yayınları, Ankara, s. 113-114.
  5. Bauman, Z. (1998) “From Pilgrim to Tourist - or a Short History of Identity”, (der.) Stuart Hall, Paul du Gay, Questions of Cultural Identity içinde, Sage, Londra, Thousand Oaks, New Delhi, s. 18-36.
  6. Bauman, Z. (2010) Sosyolojik Düşünmek, çev. Abdullah Yılmaz, 7. baskı, Ayrıntı, İstanbul.
  7. Berkes, N. (2005) Unutulan Yıllar, yay. haz. Ruşen Sezer, 3. baskı, İletişim Yayınları,
  8. İstanbul.
  9. Berman, M. (2005) Katı Olan Herşey Buharlaşıyor, çev. Ümit Altuğ, Bülent Peker, 9. baskı, İletişim Yayınları,
  10. İstanbul.
  11. Bhabha, Homi K. (2006)
  12. The Location of Culture, Routledge, New York. Butler, J. (2012)
  13. Cinsiyet Belası, Feminizm ve Kimliğin Alt Üst Edilmesi, çev. Başak Ertür, 3. baskı, İstanbul:
  14. Metis Yayınları.
  15. C.H.F. (1932)
  16. Halkevleri Talimatnamesi, Hakimiyeti Milliye Matbaası, Ankara.
  17. C.H.F. (1932)
  18. Halkevleri Talimatnamesi, Hâkimiyeti Milliye Matbaası, Ankara.
  19. C.H.P. (1937) Şehremini Halkevi 1937,
  20. Bürhaneddin Basımevi, İstanbul.
  21. C.H.P. (1940)
  22. Halkevleri Çalışma Talimatnamesi, Zerbamat, Ankara.
  23. C.H.P. (1940) Teşkilatı Kurulmamış Vilayetlerdeki Halkevleri ve Odaları Teftiş Talimatnamesi, Zerbamat, Ankara.
  24. CHP (1935)
  25. Halkevleri Öğreneği, Ulus Basımevi, Ankara.
  26. Çağlar, B. K. (1946) “Halkevinde Nasıl Konuşulmalı,” Konuşmalar, Broşür: 4 içinde, s. 107-110.
  27. Çakan, I. (2004)
  28. Konuşunuz, Konuşturunuz, Tek Parti Döneminde Propagandanın Etkin Silahı: Söz, Otopsi, İstanbul.
  29. Çeçen, A. (1990) Halkevleri: Atatürk’ün Kültür Kurumu, Gündoğan Yayınları,
  30. Ankara.
  31. Deleuze, G. (1994) Difference and Repetition, çev. Paul Patton, Columbia University Press,
  32. New York. Duru, K. N. (1939) “Halkevleri ve Halk Terbiyesi,” Ülkü, cilt XIV, sayı 81, İkici Teşrin, s. 204-207.
  33. Durukan, A. Ulusu Uraz, T. “Cumhuriyet’in Kültür Kurumu Olarak Halkevi Binaları, itüdergisi/a, mimarlık, planlama, tasarım sayı 1 cilt 7, 2008: 38-49. http: //itudergi.itu.edu.tr/index.php/ itudergisi_a/article/viewFile/266/225 Erdem, T., Erez, İ. S., (yay. haz.) (1963) Kuruluşlarının Yıldönümü Halkevleri (1932-1951-1963), C. H. P. İstanbul İl Gençlik Kolu,