Dergiler / Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2017 / Sayı: 17

SULTAN, ULEMA VE HUKUK: ULEMANIN MÜSADERE UYGULAMASINA MUHALEFETİ

SULTAN, ULAMA AND LAW: ULAMA’S OPPOSITION AGAINST CONFISCATION

Sayfa
91701–91728
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu araştırmada, müsadere uygulaması ve padişahın müsadereye yaklaşımı hakkında genel bilgi verildikten sonra ulema ve bürokratların gösterdikleri tepkiler, tepkilerin sebepleri ve gerekçeleri incelenecektir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Özel mülkiyetin bedel ödemeksizin devlet mülkiyetine geçirilmesi olarak tanımlanabile- cek müsadere, Osmanlı devletinde merkezî idareye kazandırdığı çeşitli avantajları sebe- biyle geniş şekilde uygulanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:En başta gelen avantajı, merkez ve taşrada giderek güçlenen ailelerin ekonomik ve siyasî gücünü ya denetim altına alabilmeye ya da tama- men ortadan kaldırarak kontrolü sağlamaya imkân vermesiydi.
💡
Sonuç & Katkı:Bu araştırmada, müsadere uygulaması ve padişahın müsadereye yaklaşımı hakkında genel bilgi verildikten sonra ulema ve bürokratların gösterdikleri tepkiler, tepkilerin sebepleri ve gerekçeleri incelenecektir
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Özel mülkiyetin bedel ödemeksizin devlet mülkiyetine geçirilmesi olarak tanımlanabile- cek müsadere, Osmanlı devletinde merkezî idareye kazandırdığı çeşitli avantajları sebe- biyle geniş şekilde uygulanmıştır. En başta gelen avantajı, merkez ve taşrada giderek güçlenen ailelerin ekonomik ve siyasî gücünü ya denetim altına alabilmeye ya da tama- men ortadan kaldırarak kontrolü sağlamaya imkân vermesiydi. Bu avantajından dolayı devlet müsadereye gittikçe daha çok başvurmaya başladı. Devletin yeni müsadere uygu- lamalarıyla İslam hukukunun sınırlarını zorlamaya başlaması, devlet adamları ve özellik- le ulema arasında hoşnutsuzluklara ve ardından güçlü olmasa da muhalefete yol açtı. Eskiden beri var olan bu cılız muhalif kesime XIX. yüzyılda yeni gerekçelerle hariciye bürokratları da katıldı. Bu araştırmada, müsadere uygulaması ve padişahın müsadereye yaklaşımı hakkında genel bilgi verildikten sonra ulema ve bürokratların gösterdikleri tepkiler, tepkilerin sebepleri ve gerekçeleri incelenecektir

Abstract

Özel mülkiyetin bedel ödemeksizin devlet mülkiyetine geçirilmesi olarak tanımlanabile‐ cek müsadere, Osmanlı devletinde merkezî idareye kazandırdığı çeşitli avantajları sebe‐ biyle geniş şekilde uygulanmıştır. En başta gelen avantajı, merkez ve taşrada giderek güçlenen ailelerin ekonomik ve siyasî gücünü ya denetim altına alabilmeye ya da tama‐ men ortadan kaldırarak kontrolü sağlamaya imkân vermesiydi. Bu avantajından dolayı devlet müsadereye gittikçe daha çok başvurmaya başladı. Devletin yeni müsadere uygu‐ lamalarıyla İslam hukukunun sınırlarını zorlamaya başlaması, devlet adamları ve özellik‐ le ulema arasında hoşnutsuzluklara ve ardından güçlü olmasa da muhalefete yol açtı. Eskiden beri var olan bu cılız muhalif kesime XIX. yüzyılda yeni gerekçelerle hariciye bürokratları da katıldı. Bu araştırmada, müsadere uygulaması ve padişahın müsadereye yaklaşımı hakkında genel bilgi verildikten sonra ulema ve bürokratların gösterdikleri tepkiler, tepkilerin sebepleri ve gerekçeleri incelenecektir

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BAY, A. (2017). SULTAN, ULEMA VE HUKUK: ULEMANIN MÜSADERE UYGULAMASINA MUHALEFETİ. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı: 17, 91701–91728. https://ajindex.com/articles/363087

Kaynakça (1)

  1. 1‐Arşiv Kaynakları a‐BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivi) ‐A.AMD.(Bab‐ı Asafi Amedi Kalemi), 2/85. ‐A.DVN.MHM.(Bab‐ı Asafi Divan‐ı Hümayun Mühimme Kalemi), 9/30.1. ‐A.MKT.(Bab‐ı Asafi Mektubi Kalemi), 75/53; 233/4. ‐A.MKT.DV.(Sadaret Mektubi Kalemi Deavi Evrakı), 16/69. ‐A.MKT.MHM.(Sadaret Mektubi Kalemi Mühimme Kalemi), 381/82. ‐A.MKT.MVL.(Sadaret Mektubi Kalemi Mecls‐i Vala Evrakı), 7/86. ‐AE.,SMHD.I.(Ali Emiri Mahmud I), 163/12344. ‐C.ADL.(Cevdet Adliye), 56/3355; 96/5776; 100/6030. ‐C.ML.(Cevdet Maliye), 17/785; 34/1558; 365/14956; 477/19445; 523/21363; 690/28299. ‐C.SM.(Cevdet Saray), 37/1880. ‐DH.MKT. (Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi), 1775/128. ‐HAT.(Hatt‐ı Hümâyûn), 103/4075; 103/4075‐A; 192/9414; 219/12106; 266/15418; 521/25460; 521/25460‐A; 521/25460‐B; 521/25460‐C; 521/25460‐D; 524/25595; 539/26580; 555/27463‐B; 636/31364; 636/31364‐A; 708/33934; 1138/45298; 1242/48294; 1253/48461; 1313/51166; 1387/55111; 1387/55151. ‐İE.DH.(İbnülemin Dahiliye), 3/208; 4/343. ‐İE.MHF.(İbnülemin Muhallefat), 1/57. ‐MV. (Meclis‐i Vükela Mazbataları), 12/87. b‐Süreli Yayınlar ‐Takvim‐i Vekayi, Sayı.187. ‐Düstur, Tertip I, C.4, 1279, 1299. c‐Kadı Sicilleri TKS (Trabzon Kadı Sicili), 1951; 2099. d‐Yazma Eserler ‐Ömer Faik Efendi, Nizâmu’l‐Atik fi Bahri’l‐Amik, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kü‐ tüphanesi, Yer No.001(560)”1299/1922”, No.10309. ‐Sunullah b. Ca‘fer Şeyhülislam, Fetâvâ‐yı Sunullah Efendi, İstanbul Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Hekimbaşı Musa Nazif Efendi Koleksiyonu, 34 Sü‐Na 20/2. 2‐Araştırma ve İnceleme Eserler ‐Abdurrahman Cezirî, Dört Mezhebe Göre İslam Fıkhı, 8, (Çev. Mehmet Keskin), Çağrı Yayınları, İstanbul 1993. ‐Ahmed Cevdet, Tarih, III, Matbaa‐i Osmaniye, İstanbul 1309. ‐Ahmed ibn Muhammed Tahtavî, Tercümetü’t Tahtavî, 4, (Çev. Abdülhamid el‐ Nakşibendî el‐Halidî el‐Ayıntabî), Buharizâde El‐Hac Salih Matbaası, İstanbul 1286. ‐Ahmed Lûtfî Efendi, Vak‘anüvîs Ahmed Lûtfî Efendi Tarihi, II‐III, VI,VII,VIII, (Yazıya Akta‐ ran. Yücel Demirel, Tamer Erdoğan), YKY, İstanbul 1999. ‐Akyılmaz, Sevgi Gül, “Osmanlı Devleti’nde Yönetici Sınıf Açısından Müsadere Uygu‐ laması”, Gazi Üniverstesi Hukuk Fakültesi Dergisi, XII/2008, s.389‐420. ‐Arık, Feda Şamil, “Türkiye Selçuklu Devleti’nde Müsâdere”, Beşinci Milletlerarası Türkolo‐ ji Kongresi (İstanbul, 23‐28 Eylül 1985), Tebliğler III. Türk Tarihi, 1(1985), Edebiyat Fa‐ kültesi Basımevi, İstanbul 1986, s.48‐51. ‐Baysun, Cavit, “Müsâdere”, İA, IX, MEB, İstanbul 1993, s.669‐673. ‐Belge, Murat, Osmanlı’da