Dergiler / Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2018 / Cilt: 20 - Sayı: 20

BAŞHÜYÜK KARAÇAY‐MALKAR TÜRKLERİNİN DOĞUM ÂDET VE GELENEKLERİ

BIRTH CUSTOMS AND TRADITIONS OF KARACHAY‐MALKAR TURKS IN BASHUYUK

Sayfa
505–519
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Karaçay‐Malkarlarda sütannelikve süt kardeşlik âdeti de vardır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:1095 yılında Kuzey Kafkasya’dan gelip Konya Sarayönü yakınındaki Başhüyük (Ümran‐ıHamidiye) Köyü’ne yerleştirilen Karaçay‐Malkar Türklerinin kendilerine has bazı gele‐nek‐görenekleri vardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ailenin en büyüğütarafından bebeğin kulaklarına ezan ve kamet okunarak ismi verilir ve dualar edilir.Doğum yapan gelin ve bebeği 40 gün yalnız bırakılmaz.
💡
Sonuç & Katkı:Karaçay‐Malkarlarda sütannelikve süt kardeşlik âdeti de vardır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

1095 yılında Kuzey Kafkasya’dan gelip Konya Sarayönü yakınındaki Başhüyük (Ümran‐ıHamidiye) Köyü’ne yerleştirilen Karaçay‐Malkar Türklerinin kendilerine has bazı gele‐nek‐görenekleri vardır. Bunlardan birisi de doğum gelenekleridir. Bu gelenek; doğumöncesi ve sonrasında çeşitli ritüel ve merasimlerle kutlanmaktadır. Yeni gelinin hamilekalması ile süreç başlar. Bu dönemde geline hamileliğini göstermeyen elbiseler dikilir,istediği yiyecekler yedirilir. Hamile gelin ortalıkta fazla dolaşmaz, ağırişler yapmaz.İstediğinde ailesinin evine gider. Doğum yaklaşınca iki tarafın anneleri bebek için giye‐cekler ve beşik takımı hazırlarlar. Doğum ebelertarafından yaptırıldıktan sonra bebeğindedesi ve babası ile gelinin annesine müjdelenerek onlardan bahşiş alınır. Bebeği ve geliniziyarete gelen yakın akraba ve komşular çeşitli yiyecekler getirirler. Ailenin en büyüğütarafından bebeğin kulaklarına ezan ve kamet okunarak ismi verilir ve dualar edilir.Doğum yapan gelin ve bebeği 40 gün yalnız bırakılmaz. Doğumdan 40 gün sonra ikitarafın akraba ve komşularının katılımıyla Kundak Getirme merasimi yapılır. Anneannebebeğe 5 yaşına kadar giyebileceği giyecekleri ile yatak ve beşik takımı getirir. Önce bumerasim için hazırlanan yemek ikram edilir. Heriki tarafın hediyeleri görevli gelin tara‐fından misafirlere gösterilir. Bebek ilk dişini çıkarınca “Tiş Cırna” merasimi yapılır ve heriki taraftan gelen davetlilere pişmiş buğday ikram edilir. Karaçay‐Malkarlarda sütannelikve süt kardeşlik âdeti de vardır.

Abstract

Karachay‐Malkar Turks, who came and were settled in Bashuyuk (Umran‐i Hamidiye) village near Sarayonu district of Konya from the North Caucasusin 1095, havesomespecific customs and traditions. One of them is their birth custom. This tradition is celebrated with various rituals and ceremonies before and after the birth. The processstarts with the pregnancy ofrecently married woman. Clothes which hide her pregnancy aresewed forthe daughter‐in‐law and sheisfed with food she wants. Pregnant daughter‐in‐law does not roam around and drudge. Whenever she wants, she visits her own family. When the birth is near, both mothers of the couple prepare clothes and cradlesetsforthe baby. When the midwives deliver the baby, the good news is announced to the baby’s grandfather, father and maternal grandmother and tips are gotten from them. Close relatives and neighbours who visit the baby and daughter‐in‐law bring variousfoods. The baby is named by the oldest member of the family reciting the adhan and giving the iqama and also prayers aresaid. The puerperal daughter‐in‐law and her baby are accompanied for 40 days. Swaddle bringing cere‐ mony takes place with the attendance ofrelatives and neighbours of both of the couple 40 days after the birth. Maternal grandmother brings clothes that baby can wear until it isfive, bed clothing and cradleset. Firstly the foods prepared forthis ceremony areserved. Gifts brought by both of thesides areshowed to visitor by a daughter‐in‐law in charge. When the baby teethes, the ceremony of “Tis Cirna” is held and cooked wheat is served to the guests of both sides. Karachay‐Malkars have also wet‐nursing and milk sibling customs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SOLMAZ, S. (2018). BAŞHÜYÜK KARAÇAY‐MALKAR TÜRKLERİNİN DOĞUM ÂDET VE GELENEKLERİ. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 20 - Sayı: 20, 505–519. https://ajindex.com/articles/363048

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Adiloğlu, Adilhan, “Karaçay‐Malkar Türklerinin Etnik Oluşumunda Bulgar ve Sabir Hunlarının Rolü”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, S. 24, (Güz 2007), s. 7‐30; Adiloğlu, Adilhan, Karaçay‐Malkar Türklerinin Kökeni”, Türkler, C. 2, Yeni Türkiye yay., Ankara 2002, s. 572‐590. Alakay, Kevser, “Ninni‐Karaçay Malkar Türkleri”, Ninniden Ağıta Anadolum TRT Avaz, https://www.youtube.com/watch?v=ikrco3QwF‐E, tarih: 01.09.2018.
  2. Kabadayı, Abdülkadir, “Ninnilerin Çocuğun Gelişim Alanlarına Katkılarının İçerik Açıdan İncelenmesi: Konya Örneği”, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergi‐ si, C. 6, S. 1 (2009), s. 276‐289. Karakaya, Zeki, “Göstergebilimsel İşlevler Açısından Ninniler”, Milli Folklor, Yıl: 16, S. 61, Ankara 2004, s. 44‐57. Koçkar, M. Tekin‐Roza Koçkar‐A. Abrek Koçkar, “Diasporada Yaşayan Karaçay‐Malkarlıların Ninni Söyleme Gelenekleri ve Kültürel Değişim”, Folklor Akademi Dergisi / Folklore Akademy Journal, 2018/1, s. 91‐104. Miziulu, İsmail, “Tarih Halkın Zenginliğidir”, çev. Adilhan Appa, bilig, S. 7, (Güz 1998), s. 33. Solmaz, Sefer, “Başhüyük Karaçay‐Malkar Türklerinde Evlilik ve Düğün Gelenekleri”, Uluslararası Tarih, Kültür, Sanat, Turizm ve Tarım Açısından Sarayönü Sempozyumu Bildirileri (Konya, 26‐26 Ekim 2014), Selçuk Üniversitesi Türki‐ yat Araştırmaları Enstitüsü yay., Konya 2015, s. 285‐296. Tavkul, Ufuk, “Başhüyük Köyünden Derlenen Karaçay Âdet ve Gelenekleri”, Kırım Dergisi, 12 (47), (2004), http://bashuyukkaracay.blogcu.com/bashuyuk‐ koyunden‐derlenen‐karacay‐adet‐ve‐gelnekleri/2786535, tarih: 05.09.2018.
  3. Tavkul, Ufuk, Kafkasların Kalbine Yolculuk, Bengü yay., Ankara 2012.
  4. Tavkul, Ufuk, Kafkasya Dağlılarında Hayat ve Kültür, Ötüken Neşriyat, İstanbul 1993.
  5. Tavkul, Ufuk, “Karaçay‐Malkar Nart Destanlarında Olağanüstü Doğum Motifi”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, S. 11, Bahar 2001, s. 166‐190. Tavkul, Ufuk, Karaçay‐Malkar Türkçesi Sözlüğü, TDK yay., Ankara 2000.
  6. Tavkul, Ufuk, “Karaçay‐Malkarların Kökeni Üzerine Düşünceler”, Türk Dilleri Araş‐ tırmaları, (1991), s. 131‐144. Tavkul, Ufuk, “Karaçay‐Malkarlıların Etnik ve Sosyal Yapısı”, Karaçay‐Balkarlar Tarih, Toplum ve Kültür, derleyenler: Ufuk Tavkul‐Yaşar Kalafat, Karam yay., An‐ kara 2003, s. 46‐75. Tavkul, Ufuk, “Tarihi ve Etnik Açıdan Karaçay‐Malkar Türklerinin Kökeni”, Türkler, C. 2, Yeni Türkiye yay., Ankara 2002, s. 562‐571. Ülker, Hasan, “Karaçay‐Malkar Türklerinde Algış Geleneği”, https://turkcutoplumcu.org/fikirmeydani/showthread.php?p=354, tarih: 02.09.2018.
  7. Yaşa, Recep, “Türkler