Dergiler / Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2018 / Cilt: 18 - Sayı: 18

OSMANLI DEVLETİ’NDE AVARIZ VARİDATININ MAARİFE DEVREDİLMESİ

THE ASSIGNMENT OF THE “AVARIZ” REVENUES TO THE MINISTRY OF EDUCATION IN THE OTTOMAN EMPIRE

Sayfa
231–247
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmada avarız varidatının nelerden ibaret olduğu, bunun tespit edilmesinde karşılaşılan güçlükler, maarif idarelerinin aşırı uygulamaları ve gelirlerin harcama kalemleri üzerinde durularak vilayetlerdeki uygulamalar hakkında bilgiler verilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı Devleti’nde doğal afet ve savaş durumu gibi olağanüstü durumlarda alınmaya başlanan avarız vergileri zamanla daimi hâle geldi.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tanzimat Dönemi ile birlikte bu tür vergiler kaldırılınca avarız vakıflarının işlevi değişmiş, vakıf gelirleri artık mahallenin toplumsal ihtiyaçları için sarf edilmeye başlamıştır. 1869 yılında kabul edilen Maarif‐i Umumiye Nizamnâmesi ile sıbyan mekteplerinin ıslah edilmesi ve yaygınlaştırılması kararı alınmış, bu kurumların masraflarının karşılanmasında halka malî sorumluluklar getirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmada avarız varidatının nelerden ibaret olduğu, bunun tespit edilmesinde karşılaşılan güçlükler, maarif idarelerinin aşırı uygulamaları ve gelirlerin harcama kalemleri üzerinde durularak vilayetlerdeki uygulamalar hakkında bilgiler verilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı Devleti’nde doğal afet ve savaş durumu gibi olağanüstü durumlarda alınmaya başlanan avarız vergileri zamanla daimi hâle geldi. Bazı muaflar dışında ahaliye tarh ve tevzi edilen bu vergilerin ödenmesinde karşılaşılan güçlükler nedeniyle hayırsever kimseler para ve akarlar tahsis ederek avarız vakıfları kurmuştur. Tanzimat Dönemi ile birlikte bu tür vergiler kaldırılınca avarız vakıflarının işlevi değişmiş, vakıf gelirleri artık mahallenin toplumsal ihtiyaçları için sarf edilmeye başlamıştır. 1869 yılında kabul edilen Maarif‐i Umumiye Nizamnâmesi ile sıbyan mekteplerinin ıslah edilmesi ve yaygınlaştırılması kararı alınmış, bu kurumların masraflarının karşılanmasında halka malî sorumluluklar getirilmiştir. İşte avarız gelirlerinin temel eğitim kurumlarının ihtiyaçları için maarife aktarılması görüşü bundan sonra ortaya çıkacak ve uygulama alanına konulacaktır. Araştırmada avarız varidatının nelerden ibaret olduğu, bunun tespit edilmesinde karşılaşılan güçlükler, maarif idarelerinin aşırı uygulamaları ve gelirlerin harcama kalemleri üzerinde durularak vilayetlerdeki uygulamalar hakkında bilgiler verilmiştir.

Abstract

In the Ottoman Empire, the “Avariz” taxes which were started to be collected in the emergency situations like natural disasters or wars, had become permanent by the time. Because of the difficulties in payment of these taxes which were obliged and distributed to the people apart from some exemptions, charitable persons have set up charitable foundations by allocating money landed properties. With the era of Tanzimat, such taxation has been abolished and the functions of Avariz foundations have changed, and foundation incomings have begun to be used for the social needs of the community. With the Regulations for the General Education (Maarif‐i Umumiye Nizamnâmesi) which was adopted in 1869, the decision was made to reform and expand the primary (Sıbyan) schools and financial responsibilities were introduced to meet the costs of these institutions. Here, after this, the idea of transferring the incomes from the “Avariz” taxes for the needs of the basic education institutions will be revealed and put into practice. In the study, information about what Avariz revenues consisted of, the difficulties encountered in determining them, excessive practices of the directorates of education, expenditure items of the incomes and practices in the provinces were given.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SARIÇELİK, K. (2018). OSMANLI DEVLETİ’NDE AVARIZ VARİDATININ MAARİFE DEVREDİLMESİ. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 18 - Sayı: 18, 231–247. https://ajindex.com/articles/363026

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Bâb‐ı Âlî Evrak Odası Belgeleri (BEO): 925/69319. Dâhiliye NezâretiUmûr‐ı Mahalliye‐i VilayâtMüdiriyeti Belgeleri (DH. UMVM): 52/36. İrade Şûrâ‐yı Devlet Belgeleri (İ. ŞD): 41/2160. Maarif Mektûbi Kalemi Belgeleri (MF. MKT): 5/45, 6/120, 78/21, 84/132, 133/98, 153/13, 160/14, 161/33, 189/24, 197/27, 197/30, 231/6, 243/43, 246/6, 268/49, 270/21, 301/51, 302/28, 309/50, 325/32, 332/51, 360/4, 424/69, 472/48, 485/48, 550/9, 564/35, 619/54, 651/26, 651/27, 829/9, 832/43, 838/3, 871/16, 914/20. Şûrâ‐yı Devlet Belgeleri (ŞD): 207/36, 1683/8. Yıldız Esas Evrak (Y. E. E): 112/6. Düstûr, I. Tertib, C. II, C. VII. Düstûr, II. Tertib, C. V, C. VI. Resmi Gazete, Sayı:1471 (14 Nisan 1930). Takvîm‐i Vekâyi, no: 1513 (27 Cemaziyelâhır 1289). BARKAN, Ömer Lütfi, “Avarız”, İslâm Ansiklopedisi, C. II, MEB. Yay., İstanbul 1979, s. 13‐ 19. BERKER, Aziz, Türkiyede İlk Öğretim, Milli Eğitim Yay., Ankara 1945.
  2. ÇİFTÇİ, Cafer, “Osmanlı’da Mahalle Avarız Vakıfları: Bursa Örneği (17491784)”, Akademik Araştırmalar Dergisi, S. 29, (2006), s. 51‐69. ‐Evkaf‐ı MünderiseTalîmâtı, Dersaadet 1325. İPŞİRLİ, Mehmet, “Avarız Vakfı”, DİA, C. IV, 1991, s. 109. KODAMAN, Bayram, Abdülhamit Devri Eğitim Sistemi, TTK Yay., Ankara 1991.
  3. KURT, İsmail, Para Vakıfları Nazariyat ve Tatbikat, Ensar Yay., İstanbul 1996. Maarif‐i Umumiye Nezareti, Maarif‐i UmûmîyeNezâreti İdaresinde Bulunan Mekâtib‐i İbtidâîye, Rüşdîye, İdâdîye, Âliye İle Mekâtib‐i Husûsiye ve Ecnebiyenin ve DersaâdetdeTahrîriİcrâ Kılınan ve Taşrada Mevcut Bulunan Kütübhânelerin İstatistiği (1311‐1312 Sene‐i Dersiye‐i Mâliyesine Mahsûsdur), Matbaa‐i Osmaniye, İstanbul 1318. MahmudCevâd, Maarif‐i UmûmîyeNezâreti Tarihçe‐i Teşkilât ve İcraatı, İstanbul 1338. PAKALIN, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, MEB. Yayınları,
  4. C. I, İstanbul 1993.
  5. SAHİLLİOĞLU, Halil, “Avarız”, DİA, C. IV, 1991, s. 109. SAYDAM, Abdullah, “Vakıf Alanında Yenilenme İhtiyacı ve XIX. Yüzyıl Ortalarında Trabzon Vakıfları”, Osmanlı Araştırmaları, S. XXIII, (2003), s. 185‐218. SOMEL, Selçuk Akşin, Osmanlı’da Eğitimin Modernleşmesi (1839‐1908),
  6. İletişim Yay., İstanbul 2010.
  7. ŞİMŞEK, Mehmet, “Osmanlı Cemiyetinde Para Vakıfları Üzerine Münâkaşalar” Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. XXVII, (1985), s. 207‐220. TABAKOĞLU, Ahmet, Gerileme Dönemine Girerken Osmanlı Maliyesi, Dergah Yay., İstanbul 1985.
  8. YEDİYILDIZ, Bahaeddin, XVIII. Yüzyılda Türkiye’de Vakıf Müessesesi, TTK. Yay., Ankara 2003.