Çalışmamızın amacı, yatırımcının %20’nin altında oy hakkına sahip olduğu ve kontrol gücü ile önemli etkinliğin söz konusu olmadığı uzun vadeli hisse senedi yatırımlarının muhasebeleştirilmesinde kullanılan “maliyet yöntemi”ni incelenmesi ve konuyla ilgili Türkiye’deki uygulama ile uluslararası uygulamalar karşılaştırılarak ortak ve farklı yönlerin ortaya konulmasıdır.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Uzun vadeli amaçlarla yapılan hisse senedi yatırımları, genel kabul görmüş yaklaşıma göre, muhasebe süreci açısından, yatırım yapan şirketin elinde bulundurduğu "oy hakkı oranı" esas alınarak aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir: %50’den büyük değerler (Bağlı Şirket-Subsidiary Company), %20-%50 arasındaki değerler (İlgili Şirket-Associate Company) ve %20’den düşük değerler (Uzun Vadeli Hisse Senedi Yatırımı-Long Term Investment).
📊
Temel Bulgular & Veri:Uzun vadeli amaçlarla yapılan hisse senedi yatırımları, genel kabul görmüş yaklaşıma göre, muhasebe süreci açısından, yatırım yapan şirketin elinde bulundurduğu "oy hakkı oranı" esas alınarak aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir: %50’den büyük değerler (Bağlı Şirket-Subsidiary Company), %20-%50 arasındaki değerler (İlgili Şirket-Associate Company) ve %20’den düşük değerler (Uzun Vadeli Hisse Senedi Yatırımı-Long Term Investment).
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızın amacı, yatırımcının %20’nin altında oy hakkına sahip olduğu ve kontrol gücü ile önemli etkinliğin söz konusu olmadığı uzun vadeli hisse senedi yatırımlarının muhasebeleştirilmesinde kullanılan “maliyet yöntemi”ni incelenmesi ve konuyla ilgili Türkiye’deki uygulama ile uluslararası uygulamalar karşılaştırılarak ortak ve farklı yönlerin ortaya konulmasıdır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Muhasebe · Maliyet Yöntemi · İştirakler
Özet
Uzun vadeli amaçlarla yapılan hisse senedi yatırımları, genel kabul görmüş yaklaşıma göre, muhasebe süreci açısından, yatırım yapan şirketin elinde bulundurduğu "oy hakkı oranı" esas alınarak aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir: %50’den büyük değerler (Bağlı Şirket-Subsidiary Company), %20-%50 arasındaki değerler (İlgili Şirket-Associate Company) ve %20’den düşük değerler (Uzun Vadeli Hisse Senedi Yatırımı-Long Term Investment). Çalışmamızın amacı, yatırımcının %20’nin altında oy hakkına sahip olduğu ve kontrol gücü ile önemli etkinliğin söz konusu olmadığı uzun vadeli hisse senedi yatırımlarının muhasebeleştirilmesinde kullanılan “maliyet yöntemi”ni incelenmesi ve konuyla ilgili Türkiye’deki uygulama ile uluslararası uygulamalar karşılaştırılarak ortak ve farklı yönlerin ortaya konulmasıdır.
ÖNEY, A., İktisadi ve Ticari Terimler Sözlüğü, B.Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 1978, s.251
SEYİDOĞLU, H., Ekonomik Terimler-Ansiklopedik Sözlük, Güzem Yay., Ankara, 1992, ss.970-971
BEKER, A. Modern Yönetim Muhasebesi, 4. Baskı, İstanbul Ü. İşletme F. Muhasebe Enstitüsü Yay., İstanbul, 1988, ss.285-477
SOYDAN, H.; GÜCENME, Ü., Uluslararası Muhasebe, Eskişehir, 1989, ss.42-43
BİLGİNOĞLU, F., "Konsern İşletmelerde Mali Tablolar", Muhasebe Enstitüsü Dergisi, S.42, Kasım 1985, s.17
HUSMANN, R., "Betriebswirtschaftliche Abgrenzung des Konsolidierungskreises zur Konzernbilanzanalytischen Untersuchung", Betriebs-Berater (BB), Heft: 40, 2.10.1997, s.2043
MOORE, C.L.; JAEDICKE, R.K., Yönetim Muhasebesi, Çev.: Alparslan PEKER, 4. Baskıdan Çeviri, İ.Ü. İşletme F. Yay., İstanbul, 1988, s.123
AKINCI, N.; ÜNLEN, M., Mali Tablolar Analizi, 2.Baskı, Barış Yay., İzmir, 1988, ss.177-178
YÜCEL, G., "İştiraklerin Değerlemesinde Net Yatırım Değeri Yöntemi (Equity Method)", Muhasebe Enstitüsü. Dergisi, S.41, Ağustos 1985, s.26
APB, Opinion No: 18 (1959) ve FASB Standard No: 35 (1981)’den aktaran BURSAL, N., "Amerika’da Yatırım Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesinde Özel Sorunlar", Muhasebe Enstitüsü Dergisi, S.47-48, İstanbul, Şubat Mayıs 1987, ss.8-12
SHORT, G.D.; CHESLEY, G.R., Fundemental of Financial Accounting, Third Canadian Edition, Richard D. Irwin Inc., 1994, ss.685-692
AKDOĞAN, N.; SAYARI, M., "Türk ve Yabancı İşletmelerin Karşılaştıkları Muhasebe Sorunlarına Çözüm Önerileri", Uluslararası Muhasebe ve Denetim Sorunları, Türkiye VI. Muhasebe Eğitimi Sempozyumu, 9-11 Mayıs 1984, Gazi Ünv. İİBF Yay., Ankara, 1984, s.107
SAHNER, F.; GERSENICH, C., "Assoziierte Unternehmen und Equity-Bewertung", Harmonisierung der Konzernrechnungslegung in Europa, Hrsg.: ALBACI, H.; KLEIN, G., Zeitschrift für Betriebswirtschaft, Erganzungsherf 1/90, Gabler Verlag, Wiesbaden, 1990, s.176
FRICKE, G., Rechnungslegung für Beteiligungen nach der Anschaffungskostenmethode und nach der Equity-Methode, Studienverlag Brockmeyer, Bochum, 1983, s.28
TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI KURULU, TMS7, “Yatırımların Muhasebeleştirilmesi”, Türkiye Muhasebe Standartları 2000, TÜRMOB Yay., Ankara, 2000
SOYDAN, H., Çok Uluslu Şirketlerde Muhasebe Sorunları, Bursa İTİA Yay.