Dergiler / Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi / 2016 / Cilt: 25 - Sayı: 2

Buğday Genetik Kaynaklarından Yerel ve Kültür Çeşitlerine; Türkiye'de Buğday ve Ekmek

From Genetic Resources to Landraces and Registered Varieties; Wheat and Bread in Turkey

Sayfa
218–233
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu derlemede buğday genetik kaynakları, ülkemizde buğday ıslahının tarihçesi, geçmişten günümüzde geliştirilmiş çeşitler, yerel buğday çeşitlerinin geçmişi ve güncel durumu ile buğday aleyhine yapılan propagandalar karşısında gerçekler anlatılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Buğday, buğday ürünleri ve ekmek hem geçmişte hem günümüzde Türk insanının en önemli besin kaynaklarından biri olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Buğday ve ekmeğin beslenme yanında kültürel, sosyal ve tarih değeri çok büyüktür.
💡
Sonuç & Katkı:Bu derlemede buğday genetik kaynakları, ülkemizde buğday ıslahının tarihçesi, geçmişten günümüzde geliştirilmiş çeşitler, yerel buğday çeşitlerinin geçmişi ve güncel durumu ile buğday aleyhine yapılan propagandalar karşısında gerçekler anlatılmaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2016 Verileri
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Buğday, buğday ürünleri ve ekmek hem geçmişte hem günümüzde Türk insanının en önemli besin kaynaklarından biri olmuştur. Buğday ve ekmeğin beslenme yanında kültürel, sosyal ve tarih değeri çok büyüktür. Buğday taşıdığı büyük değere bağlı olarak saygı duyulan, kutsal sayılan bir üründür. Buğday sadece Türkiye için değil aynı zamanda dünya insanının beslenmesinde de giderek artan bir öneme sahiptir. Dünyada yetiştirilen tahıllar içinde mısır ve çeltikten sonra en fazla üretilen üründür. 28 yabani buğday taksonuna ev sahipliği yapan Türkiye'de yüzlerce yerel çeşit ve 2016 itibarıyla 198 ekmeklik, 61 makarnalık tescilli çeşit bulunmaktadır. Taşıdığı büyük öneme rağmen son zamanlarda buğdayın obezite, diyabet gibi hastalıkları tetikleyen çok zararlı bir ürün olduğu, yapılan ıslah çalışmaları sonucu insanlarca tüketilmemesi gereken bir genetiği değiştirilmiş organizma olduğu şeklinde görüşler bildirilmektedir. Bu derlemede buğday genetik kaynakları, ülkemizde buğday ıslahının tarihçesi, geçmişten günümüzde geliştirilmiş çeşitler, yerel buğday çeşitlerinin geçmişi ve güncel durumu ile buğday aleyhine yapılan propagandalar karşısında gerçekler anlatılmaktadır.

Abstract

Wheat, wheat products and bread both past and present have been among the most important food sources for the Turkish people. Besides feeding, bread and other wheat derived products bear high cultural, social and historical value. Due to the great values ascribed, wheat is considered highly respected sacred entity. Wheat is not only crucial for Turkey but also worldwide with its' growing importance in the diet of people. Among the cereal crops, wheat is the most grown after maize and rice globally. Turkey hosts 28 wild relative taxa of wheat and hundreds of land races. There are 198 released bread wheat and 61 durum wheat varieties in 2016. Despite the great importance of wheat, recently there has been continuous prejudices attitude toward genetic structure of wheat in the media against wheat, charging as if it turned into genetically modified organism after undergoing breeding process, and harmful food source which triggers diseases such as obesity and diabetes. This review summarizes the wheat genetic resources, the history of wheat breeding, past and present improved varieties in Turkey, and the facts against the allegations pointed out with the false advertisements against wheat and bread.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZBERK, F., KARAGÖZ, A., ÖZBERK, İ., ATLI, A. (2016). Buğday Genetik Kaynaklarından Yerel ve Kültür Çeşitlerine; Türkiye'de Buğday ve Ekmek. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, Cilt: 25 - Sayı: 2, 218–233. https://ajindex.com/articles/360784

Kaynakça (5)

  1. Akar T., Bağcı S. A., Köksel H. ve Eser V., 2016. Ülkemizde ve Dünyada Buğdayla İlgili Gerçek Dışı İddialar. TÜRKTOB, 17: 4—7 Aktaş H., 2007. Türkiye Orijinli Yabani Diploid Popülasyonların Morfolojik ve Moleküler Karakterizasyonu. YL tezi. Çukurova Üniv. Fen Bil. Enst. 58 Alp A., 2005. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Sulu Koşullarına Uygun Bazı Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Verim ve Kalitelerinin Bölge Yerel Buğday Çeşitleriyle Karşılaştırılması. Türkiye VI. Tarla Bitkileri Kongresi, 5—9 Eylül 2005,
  2. Antalya, Cilt 2: 707—712 Alp A. Akıncı ve C., 2005. Diyarbakır İli ve Çevresinden Toplanan Buğdaygil Genetik Kaynaklarının Karakterizasyonu. Türkiye VI. Tarla Bitkileri Kongresi, 5—9 Eylül 2005,
  3. Antalya, Cilt 2: 675—678 230 Alp A. ve Aktaş H., 2005. Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Buğdaygil Genetik Kaynaklarının Toplanması, Karakterizasyonu ve Ön Değerlendirmesi. GAP |V. Tarla Bit. Konğresi 21-23 Eylül, 2005,
  4. Şanlıurfa, Cilt 1: 763—768 Alp A. ve Kün E., 1999. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Yerel Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Tarımsal ve Kalite Özellikleri Üzeri Araştırmalar. Türkiye |||. Tarla Bit. Kongresi. Çukurova Üniv. Adana Altay F., 2012. Eskişehir Zirai Araştırma Enstitüsünün Kuruluşu ve Yaptığı Çalışmalar ||. TURKTOB, 4: 64—67 Alp A. ve Sağır A., 2009. The Evalution of Durum Wheat Land Races for Resistance to Yellow Rust in the SE Anatolia Region, Turkey. J. of Food, Agri. and Environ., 7(1): 171—175 Altınbaş M. ve Tosun M., 2002. Makarnalık Buğday (I durum Desf.) ile Yabani Tetraploid Buğday (T. dicoccoides Körn.) Melezlerinin Bazı Agronomik ve Kalite Özellikleri ve Aralarındaki İlişkiler. Anadolu J. ofAAR|., 12: 51—64 Anonim, 2016a. www.fao.org. worldfood situation lcsdb/en/ (Erişim tarihi: 26.10.2016) Anonim, 2016b. www.tuik.gov.tr (Erişim tarihi: 26.10.2016) Anonim, 20060. Resmi Gazete, 11 Ağustos 2003 Sayı:25196 Anonim, 2016d. https:/lbch.cbd.int/protocol (Erişim tarihi: 26.10.2016) Anonim, 2016e. http:/lwww.co|yak.orğ.tr (Erişim tarihi: 26.10.2016) Anonim, 2016f. http:/lfaostat.fao.orgl (Erişim tarihi: 26.10.2016) Anonim, 20169. http:/lwww.thebestğrains. com/wheat—is—not—unhealthy—a—rebuttaI—to— recent claims (Erişim tarihi: 26.10.2016) Anonim, 2016h. http:/lwww.tarim.ğov.trl BUGEM/TTSM/Sayfalar/Detay.aspx?Sayfa|d= 85 Anonim 2016i. http:/lwww.dovesfarm.co.uk/aboutlthe— history—of—bread ((Erişim tarihi: 26.10.2016)
  5. Barutçular C., Koç M. ve Genç İ., 1993. Bazı Yerel ve Islah Edilmiş Makarnalık Buğday Çeşitlerinde Bayrak Yaprak Stoma Direncinin Tane Dolum Dön