Dergiler / Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi / 2010 / Sayı: 55

Erken Dönem Anadolu-Türk Kenti Anadolu Selçuklu Kenti ve Mekânsal Ögeleri

Early Anatolian-Turkish Town Anatolian Seljuk Town and its Spatial Elements

Sayfa
193–220
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma, Selçuklu dönemine ilişkin vakâyî-name ya da vakıf-name gibi yazılı kaynaklar ile arkeolojik buluntular ve mimari kalıtların, ortaya konan bir dizi varsayımlar eşliğinde irdelenerek, elde edilen bulguların kurgulanan plan ya da şemalar üzerinden değerlendirilmesine dayanan bir yöntem kurgusu içinde ele alınmıştır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Selçuklu dönemi, Anadolu-Türk kent kültürünün mekânsal altyapısının örgütlendiği erken Türk yerleşim ya da kolonizasyon süreci olarak tanımlanabilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu süreçte, Orta Asya ve İran coğrafyasından Anadolu'ya yönelen yerleşik ya da yar yerleşik veya göçebe yaşam kökeninden gelen Türkmen toplulukları, Bizans egemenliğinden devralınan yerleşim kültürü mirası üzerinde -tamamen Anadolu'ya özgü- Türk yönü egemen bir kent kültürü oluşturmuşlardır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma, Selçuklu dönemine ilişkin vakâyî-name ya da vakıf-name gibi yazılı kaynaklar ile arkeolojik buluntular ve mimari kalıtların, ortaya konan bir dizi varsayımlar eşliğinde irdelenerek, elde edilen bulguların kurgulanan plan ya da şemalar üzerinden değerlendirilmesine dayanan bir yöntem kurgusu içinde ele alınmıştır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Selçuklu dönemi, Anadolu-Türk kent kültürünün mekânsal altyapısının örgütlendiği erken Türk yerleşim ya da kolonizasyon süreci olarak tanımlanabilir. Bu süreçte, Orta Asya ve İran coğrafyasından Anadolu'ya yönelen yerleşik ya da yar yerleşik veya göçebe yaşam kökeninden gelen Türkmen toplulukları, Bizans egemenliğinden devralınan yerleşim kültürü mirası üzerinde -tamamen Anadolu'ya özgü- Türk yönü egemen bir kent kültürü oluşturmuşlardır. Bu araştırmanın amacı, Selçuklu döneminde Bizans egemenliğinden devralınan yerleşim mirası üzerinde mekânsal kurgusu yeniden yapılandırılan ya da yeni kurulan Anadolu kentlerinin mekânsal örgütlenme düzenini biçimlendiren ögelerin tanımlanmasıdır. Bu tanımlama, Anadolu'nun her yönüyle çok bilinmeyenli bir dönemi olarak, Selçuklu dönemi kentsel mekân organizasyonlarını biçimlendiren mekânsal ve işlevsel dinamiklerin ortaya konması ve Orta Asya ve İran'dan Anadolu'ya taşınan yerleşme pratikleri ile Osmanlı kentlerine aktarılan yerleşim kültürü mirasının boyutlarının belirlenmesi açısından önemlidir. Araştırma, Selçuklu dönemine ilişkin vakâyî-name ya da vakıf-name gibi yazılı kaynaklar ile arkeolojik buluntular ve mimari kalıtların, ortaya konan bir dizi varsayımlar eşliğinde irdelenerek, elde edilen bulguların kurgulanan plan ya da şemalar üzerinden değerlendirilmesine dayanan bir yöntem kurgusu içinde ele alınmıştır

Abstract

The spatial background of Anatolian-Turkish towns was organized in the Seljuk period, which can be defined as the early Turkish settlement and colonization process. In this process, Turks, who came from Iran and Central Asia, participated in the settlement chain of Anatolia by founding the Seljuk state. Turks took over the towns from the Byzantine regime and re-organized them in terms of Turkish culture. The aim of this study is to determine the spatial elements of Anatolian towns which were re-established or re-organized spatially during the Seljuk period. This is important regarding the understanding of the spatial and functional dynamics which shaped the spatial organizations of Anatolian towns during the Seljuk period. It is also important in understanding Turkish settlement practices, which were transferred not only from Central Asia and Iran to Anatolia but also from Seljuk towns to Ottoman towns. The methodology of this study is based on examining historical manuscripts, archaeological findings and architectural remains and their transfer to plans and schemas. The results are evaluated according to some hypotheses developed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZCAN, K. (2010). Erken Dönem Anadolu-Türk Kenti Anadolu Selçuklu Kenti ve Mekânsal Ögeleri. Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 55, 193–220. https://ajindex.com/articles/353169

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Akok, Mahmud (1976). "Kayseri Şehri Tarihi İç Kalesi". Türk Arkeoloji Dergisi XXIII: 5-38.
  2. Akok, Mahmut (1968). "Konya'da Alâaddin Köşkü Selçuklu Saray ve Köşkleri". Türk Etnografya Dergisi XI: 47-73.
  3. Aksarayi (1943). Anadolu Selçuki Devletleri Tarihi. Çev. M. Nuri Gençosman. Ankara:
  4. Recep Ulusoğlu Yay. ------- (2000). Müsâmeretü'l Ahbar. Çev. Mürsel Öztürk. Ankara:
  5. TTK Yay. Alkan, Ahmet (1985). "Mevlevilik ve Mevlânâ Külliyesinin Konya Şehirsel Gelişmeleri İçindeki Yeri". I. Milli Mevlânâ Kongresi. Konya: Selçuk Üniversitesi Yay. 205-212.
  6. Altun, Ara (1988). Ortaçağ Türk Mimarisinin Anahatları İçin Bir Özet. İstanbul:
  7. Arkeoloji ve Sanat Yay. Angold, Michael (1985). "The Shaping of the Medieval Byzantine City". Byzantinische Forschungen X: 1-37.
  8. Anonim Selçuk-Name (1952). Anadolu Selçukluları Devleti Tarihi III. Çev. Feridun Nafiz Uzluk. Ankara:
  9. Uzluk Yay. Arık, Rüçhan (2000). Kubâd-âbâd; Selçuklu Saray ve Çinileri. İstanbul:
  10. Türkiye İş Bankası Yay. ------- (2001). "Kubâd-âbâd Sarayı (Bir Değerlendirme) ve Malanda Köşkü". I. Ulus- lararası Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Kongresi. Konya: Selçuk Üniversitesi Yay. 25-32. ------- (2003). "Kubâd-âbâd 2002 Yılı Kazı Çalışmaları". 25. Kazı Sonuçları Top- lantısı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 345-350.
  11. Aslanapa, Oktay (1963). "Yeni Araştırmalarda Türk Saray ve Köşklerinin Yeri". Türk Kültürü 3: 23-28. ------- (1965). "Kayseri'de Keykubâdiye Köşkleri Kazısı". Türk Arkeoloji Dergisi IIII (I): 22-40.
  12. Asutay-Effenberger, Neslihan (2006). "Konya Alaaddin Camisi Yapım Evreleri Üzeri- ne Düşünceler". ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi 23(2): 113-122. Âşıkpaşaoğlu (1970). Aşıkpaşaoğlu Tarihi (Tevârih-i Al-i Osman). Çev. Nihal Atsız. Ankara:
  13. Milli Eğitim Bakanlığı Yay. Barkan, Ömer Lûtfi (1942). "Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak; Vakıflar ve Temlikler I, İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler". Vakıflar Dergisi II: 279-365. ------- (1963). "Şehirlerin Teşekkülü ve İnkişafı Tarihi Bakımından Osmanlı İmpara- torluğu'nda İmaret Sitelerinin Kuruluş ve İşleyiş Tarzına Ait Araştırmalar". İ.Ü. İktisat Fakültesi Mecmuası XXIII (1-2): 239-296.
  14. Barthold, Vassiliy V. (1949). "Farsça Ark-Erk, Kale-Citadel". TTK Belleteni XIII (49): 327-330.
  15. Bayat, Ali Haydar (1991). "Anadolu Selçuklu Hastane Vakfiyelerinin Tek Örneği Olarak Sivas Dârüşşifası Vakfiyesi". Türk Kültürü 333: 5-19.
  16. Baykara, Tuncer (1971). XI. Yüzyıla Kadar Türk Şehri. Doktora Tezi. İstan- bul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bi